Tối ưu chi phí hợp pháp
Thuế suất TNDN 15% và 17% cho SME: bạn có đang đủ điều kiện?
Chị Mai sợ bán vượt 3 tỷ. Hóa ra con số chị cần sợ là doanh thu năm ngoái.
Hướng dẫn thực hànhGiải pháp liên quan: Tax ROI
Tóm tắt nhanh
- Luật Thuế TNDN mới có ba mức: 15% cho doanh thu năm đến 3 tỷ, 17% cho trên 3 tỷ đến 50 tỷ, còn lại 20%. Mức áp cho cả phần lãi, không chia bậc.
- Doanh thu dùng để chọn mức thuế suất là doanh thu của năm trước liền kề. Năm nay bán vượt chưa chắc đã đổi mức ngay.
- Tách thêm công ty để giữ mức 15% thường không ăn thua: công ty có quan hệ liên kết bị loại khỏi mức ưu đãi này.
Chị Mai sợ bán vượt 3 tỷ. Hóa ra con số chị cần sợ là doanh thu năm ngoái.
Chị Mai có ba tiệm bánh ở Thủ Đức. Bánh mì buổi sáng, bánh kem buổi chiều, tối thì đặt hàng sinh nhật qua mạng. Tháng 10, chị làm một việc mà chủ tiệm nào cũng mơ: từ chối đơn hàng.
Một công ty gần đó muốn đặt 2.000 hộp bánh trung thu cho nhân viên. Đơn trị giá gần 400 triệu. Chị Mai cảm ơn rồi xin kiếu. "Em mà nhận đơn này là doanh thu vượt 3 tỷ, thuế nhảy lên 17%."
Chị kể chuyện này với tôi như kể một chiến công. Tôi nghe xong, chỉ hỏi lại một câu về năm 2025. Đến cuối buổi, chị Mai biết đơn bánh trung thu đó đáng lẽ chị nên nhận. Và biết cả lý do vì sao năm sau mới là năm chị cần cẩn thận.
Ba mức thuế suất, một vách đá
Tôi bắt đầu bằng phần chị Mai đã biết, vì phần này chị hiểu đúng.
Luật Thuế TNDN mới, áp dụng từ kỳ tính thuế 2025, chia ba mức. Doanh nghiệp có tổng doanh thu năm đến 3 tỷ: 15%. Trên 3 tỷ đến 50 tỷ: 17%. Trên nữa: 20% như cũ. Đây là lần đầu tiên doanh nghiệp nhỏ có thuế suất riêng.
Điểm chị Mai cũng hiểu đúng: mức thuế suất áp cho toàn bộ phần lãi, không chia bậc như thuế thu nhập cá nhân. Doanh thu 2,99 tỷ thì cả phần lãi tính 15%. Doanh thu 3,01 tỷ thì cả phần lãi tính 17%.
Mười năm qua, từ tiệm bánh đến nhà máy đều chung mức 20%. Chị Mai nhớ rất rõ, vì năm nào chị cũng than. Giờ luật tách riêng cho doanh nghiệp nhỏ, chị mừng như được giảm giá điện. Có điều, món giảm giá này kèm một đường kẻ rất sắc.
Đó là một vách đá, không phải con dốc. Bước thêm một bước là rơi xuống một tầng, chứ không trượt từ từ.
Chị Mai gật đầu liên tục. "Vậy là em làm đúng rồi chị."
"Đúng phần đầu. Giờ mình sang phần sau."
Vách đá đứng ở năm nào?
Câu tôi hỏi chị Mai rất ngắn: "Năm 2025 ba tiệm bán được bao nhiêu?"
"Khoảng 2,8 tỷ chị."
Theo hướng dẫn của Nghị định 320, tổng doanh thu để chọn mức 15% hay 17% là doanh thu của năm trước liền kề. Tức là thuế suất năm 2026 của chị Mai được quyết định bởi doanh thu năm 2025. Mà năm 2025, chị bán 2,8 tỷ.
Chị Mai im lặng. Tôi thấy chị đang tính nhẩm 400 triệu đơn bánh trung thu, trừ nguyên liệu, trừ công, ra lãi khoảng 90 triệu. Thuế 15% trên phần lãi đó khoảng 13 triệu. Giảm 30% cho năm 2026 thì còn chừng 9 triệu.
Chín triệu tiền thuế, để đổi lấy 81 triệu tiền lãi còn lại. Và một khách hàng doanh nghiệp có khi đặt bánh mỗi năm.
"Vậy là em từ chối 81 triệu để tránh một con số không có thật?"
"Không hẳn không có thật. Nó có thật, chỉ là nó đến vào năm sau."
Năm sau mới là năm cần tính
Đơn hàng chị từ chối không làm chị đổi thuế suất năm nay. Nhưng tổng doanh thu năm 2026 sẽ là căn cứ chọn thuế suất năm 2027. Và cái vách đá đó vẫn đứng nguyên chỗ cũ.
Tôi vẽ cho chị Mai hai kịch bản trên tờ giấy ăn. Năm 2026 bán 2,95 tỷ, thì năm 2027 vẫn 15%. Năm 2026 bán 3,35 tỷ, năm 2027 lên 17%. Với lãi dự kiến khoảng 500 triệu, chênh 2% là chừng 10 triệu tiền thuế mỗi năm.
Mười triệu không phải tiền nhỏ với ba tiệm bánh. Nhưng doanh thu thêm 400 triệu, với tỷ suất lãi của chị, mang về gần 90 triệu. Đổi 90 lấy 10, ai cũng biết chọn.
"Vách đá" nghe thì đáng sợ. Nhưng rơi xuống từ độ cao một mét thì chỉ là bước xuống bậc thềm. Cái cần sợ không phải là vượt 3 tỷ. Mà là vượt 3 tỷ một chút xíu, với lãi rất mỏng.
Đó mới là trường hợp đáng ngồi tính kỹ. Và nó cần một phép tính, không cần một lời từ chối.
Hòa vốn thậtBẢNG TÍNHBán thêm bao nhiêu thì đủ bù 2% thuế suất và vẫn còn lãi? Nhập vài con số, thấy ngay điểm hòa vốn thật của bạn.Thử ngay"Hay em mở thêm công ty?"
Đây là ý của chồng chị Mai, và có lẽ của một nửa số chủ tiệm đang đọc bài này. Ba tiệm, tách làm hai công ty. Mỗi công ty dưới 3 tỷ. Cả hai cùng hưởng 15%.
Nghe rất hợp lý. Luật cũng nghĩ tới đúng chuyện đó.
Mức 15% và 17% không áp dụng cho công ty con. Cũng không áp dụng cho công ty có quan hệ liên kết với công ty không đủ điều kiện. Hai công ty cùng chủ, cùng điều hành, mua bán qua lại thì gần như chắc chắn có quan hệ liên kết. Khi đó, tách ra không giữ được 15%, mà còn có thể rơi thẳng về 20%.
Chị Mai ngạc nhiên: "Hai mươi? Còn cao hơn giữ một công ty à?"
"Có thể. Và anh nhà sẽ tốn thêm một bộ sổ sách, một kế toán, một con dấu."
Tách công ty để né thuế suất giống như cắt đôi chiếc bánh kem cho đỡ béo. Bánh vẫn từng ấy calo. Chỉ là giờ phải rửa hai cái đĩa.
Công ty bạn có rơi vào diện liên kết không? Muốn biết phải đọc kỹ cơ cấu sở hữu, người điều hành, giao dịch qua lại. Đó là một trong những việc Tax ROI làm trước khi bạn quyết định mở thêm pháp nhân, chứ không phải sau.
Doanh thu nào được cộng vào con số 3 tỷ?
Chị Mai hỏi tiếp, lần này đúng kiểu người làm bánh hỏi công thức: "Doanh thu là tiền bánh thôi, hay tính cả cái khác?"
Tổng doanh thu để xét thường không chỉ có tiền bán hàng. Tiền lãi gửi ngân hàng, tiền thanh lý cái lò nướng cũ, tiền khách bồi thường hợp đồng cũng có thể được cộng vào. Cách cộng cụ thể chị nên đối chiếu với hướng dẫn, vì mỗi ưu đãi định nghĩa doanh thu hơi khác nhau.
Với chị Mai, chuyện này quan trọng hơn chị nghĩ. Năm 2025, chị bán chiếc xe giao hàng cũ được 180 triệu. Tiền bánh 2,8 tỷ cộng 180 triệu là 2,98 tỷ. Vẫn dưới vạch, nhưng chỉ còn cách 20 triệu.
Chị nghe xong thở ra một hơi dài. "Suýt chút nữa cái xe cũ làm em đóng thêm thuế."
Cái xe đã bán rồi vẫn còn chở thêm một chuyến nữa. Chuyến này chở hồ sơ.
15% còn có thể xuống thấp hơn
Phần này chị Mai thích nhất, nên tôi để cuối.
Năm 2026 và 2027, doanh nghiệp có doanh thu năm đến 10 tỷ còn được giảm 30% số thuế phải nộp. Với ba tiệm của chị Mai, thuế suất thực tế năm 2026 chỉ còn khoảng 10,5% trên phần lãi. Nếu năm 2027 lên mức 17%, giảm 30% thì còn chừng 11,9%.
Chênh lệch giữa hai kịch bản lúc này chỉ còn khoảng 1,4% trên phần lãi. Cái vách đá chị sợ cả năm, tính ra còn thấp hơn một bậc thềm.
Có điều, giảm 30% chỉ áp dụng khi số thuế được khai đúng. Chi phí bị loại vì thiếu hóa đơn, tiền mặt trên 5 triệu, quỹ tiền mặt ảo thì phần thuế phình ra vẫn bị tính. Đã từ chối một đơn hàng vì 2% thuế suất thì đừng để mất 17% vì một tờ hóa đơn.
Tôi kể kỹ chuyện chi phí bị loại trong bài chi phí được trừ thuế TNDN 2026. Còn ở buổi Tax ROI, chúng tôi xếp thuế suất, ưu đãi và chi phí lên cùng một tờ giấy. Chủ doanh nghiệp nhìn một lần là thấy con số cuối cùng.
Cái kết của đơn bánh trung thu
Tuần sau, chị Mai gọi lại cho công ty đặt bánh. Trung thu đã qua, nhưng họ vẫn cần bánh cho tiệc tất niên. Đơn mới nhỏ hơn, khoảng 250 triệu, nhưng chị nhận ngay.
Chị còn làm thêm một việc mà tôi không gợi ý. Chị dán lên tủ bánh một tờ giấy nhỏ: "Doanh thu năm nay: ... Mục tiêu: hoặc dưới 2,95 tỷ, hoặc trên 3,5 tỷ." Tức là đừng lấp lửng ở mép vách.
Tôi hỏi sao lại là 3,5 tỷ. Chị trả lời rất gọn: "Vượt thì vượt cho đáng. Lên 17% mà lãi thêm vài chục triệu thì em chịu. Lên 17% vì bán thêm vài hộp bánh thì em tiếc."
Tôi đọc xong bật cười. Lần đầu tiên tôi thấy một kế hoạch kinh doanh viết bằng bút lông trên tủ kính. Nhưng nó đúng hơn nhiều kế hoạch tôi đọc trong file trình chiếu.
Câu hỏi thật sự về thuế suất
Không phải "công ty tôi 15% hay 17%". Mà là: năm nay bạn có đang ra quyết định kinh doanh dựa trên một con số thuế mà bạn chưa tính lại?
Từ chối đơn hàng, tách công ty, hoãn bán tài sản, đều là quyết định có giá. Đội sáng lập Kaizen có hơn 17 năm trong nghề, khởi đầu từ Big4. Chúng tôi gặp nhiều người đóng thuế đúng nhưng mất tiền vì sợ thuế sai chỗ.
Một buổi Tax ROI cùng Kaizen là lúc ngồi xuống tính lại: bạn đang ở mức nào, sẽ ở mức nào, và có đáng làm gì không.
Việc bạn làm được ngay hôm nay
Hỏi kế toán con số tổng doanh thu năm 2025, cộng cả tiền lãi ngân hàng và thu nhập khác. Đặt nó cạnh vạch 3 tỷ. Rồi làm tiếp phép tính đó cho doanh thu dự kiến năm 2026.
Nếu một trong hai con số nằm sát vạch, đó là lúc nên ngồi với Tax ROI. Không phải để né vạch, mà để biết bước qua nó tốn bao nhiêu.
Câu hỏi thường gặp
Doanh nghiệp nào được áp dụng thuế suất TNDN 15% và 17%?
Thuế suất 15% áp dụng cho doanh nghiệp có tổng doanh thu năm không quá 3 tỷ đồng; 17% cho doanh nghiệp có tổng doanh thu năm trên 3 tỷ đồng đến không quá 50 tỷ đồng (khoản 2 Điều 10 Luật Thuế TNDN số 67/2025/QH15). Mức này không áp dụng cho doanh nghiệp là công ty con hoặc có quan hệ liên kết với doanh nghiệp không đáp ứng điều kiện.
Tổng doanh thu năm để xét thuế suất 15% hay 17% lấy năm nào?
Theo Nghị định 320/2025/NĐ-CP, tổng doanh thu năm làm căn cứ là tổng doanh thu của kỳ tính thuế năm trước liền kề. Doanh nghiệp mới thành lập xác định theo hướng dẫn riêng cho năm đầu hoạt động.
Thuế suất 17% có áp dụng lũy tiến từng phần không?
Không. Thuế suất áp dụng cho toàn bộ thu nhập tính thuế của kỳ, không chia bậc như thuế thu nhập cá nhân (Điều 10 Luật Thuế TNDN số 67/2025/QH15).
Doanh nghiệp được thuế suất 15% có được giảm thêm 30% không?
Có, nếu doanh thu năm không quá 10 tỷ đồng, cho kỳ tính thuế 2026 và 2027 (Nghị quyết 43/2026/QH16, Nghị định 398/2026/NĐ-CP). Mức giảm tính trên số thuế TNDN phải nộp.
Căn cứ pháp lý
- Luật Thuế TNDN số 67/2025/QH15 (Điều 10)
- Nghị định 320/2025/NĐ-CP hướng dẫn Luật Thuế TNDN, sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 141/2026/NĐ-CP
- Thông tư 20/2026/TT-BTC hướng dẫn Luật Thuế TNDN
- Nghị quyết 43/2026/QH16 và Nghị định 398/2026/NĐ-CP về giảm thuế TNDN
- Nghị định 255/2026/NĐ-CP về quản lý thuế đối với doanh nghiệp có giao dịch liên kết
Bài viết mang tính tham khảo, cập nhật theo quy định tại thời điểm đăng. Mỗi doanh nghiệp có tình huống riêng, hãy trao đổi với chuyên gia trước khi áp dụng.
Bài viết liên quan
Ưu đãi thuế TNDN cho doanh nghiệp nhỏ và vừa: đừng bỏ tiền trên bàn
Có những doanh nghiệp đóng thuế nhiều hơn mức luật yêu cầu. Và họ không hề biết.
Phân tích bằng số liệuTax ROI
Hỏi - đáp quyết toán thuế TNDN: 10 câu chủ doanh nghiệp hay hỏi nhất
10 câu hỏi này, năm nào chúng tôi cũng nghe. Năm nay bạn có câu trả lời trước.
Hỏi - đápTuân thủ & Báo cáo thuế
Tăng vốn, chuyển nhượng vốn trong doanh nghiệp FDI: nghĩa vụ thuế đi kèm
Bán lại phần vốn với giá cao là tin vui. Thuế chuyển nhượng vốn thì là chuyện khác.
Hướng dẫn thực hànhPháp lý & Cấu trúc lại
