Tất cả bài viết

Tối ưu chi phí hợp pháp

Chi phí được trừ thuế TNDN 2026: những điểm mới chủ DN phải biết

Luật mới không chỉ siết chặt. Nó còn mở ra những khoản chi bạn được trừ mà chưa dùng.

Cập nhật luật mớiGiải pháp liên quan: Tax ROI

Tối ưu chi phí hợp pháp

Tóm tắt nhanh

  • 2026 là năm đầu tiên ngưỡng 5 triệu chạy đủ 12 tháng. Mua từ 5 triệu mà trả tiền mặt, khoản đó không được tính là chi phí, kể cả khi nhân viên mua hộ.
  • Luật cũng mở cửa cho nhiều khoản bạn đang bỏ quên: nghiên cứu sản phẩm được tính tới 200%, hưu trí cho nhân viên được trừ tới 5 triệu mỗi tháng.
  • Doanh thu đến 10 tỷ được giảm 30% thuế năm 2026 và 2027. Nhưng giảm trên số thuế, không giảm trên sai sót.

Luật mới không chỉ siết chặt. Nó còn mở ra những khoản chi bạn được trừ mà chưa dùng.

Anh Tuấn bước vào phòng họp, mặt tươi như vừa trúng số. Anh chìa điện thoại ra, trên màn hình là một dòng tin: doanh nghiệp dưới 10 tỷ được giảm 30% thuế.

"Chị Quỳnh, năm nay em được giảm 30%."

"Chúc mừng anh. Giờ mình xem 30% của cái gì đã."

Mười lăm phút sau, anh hết cười. Hai mươi phút sau, anh cười to hơn lúc mới vào.

Hai mươi phút đó, thật ra là một buổi Tax ROI thu nhỏ. Và rất có thể, người ngồi ghế anh Tuấn năm nay là bạn.

Tin vui nào cũng có chữ nhỏ

Anh Tuấn làm xưởng in bao bì. Doanh thu năm nay khoảng 8 tỷ, lãi trên sổ chừng 600 triệu. Thuế suất 17% thì thuế là 102 triệu, giảm 30% còn khoảng 71 triệu. Anh gật gù. Con số đẹp.

Tôi hỏi một câu rất hiền: "Năm nay anh trả tiền mặt cho những ai?"

Anh kể vanh vách. Tiền mực in trả cho mối quen ngoài chợ, tiền sửa máy cắt, tiền thuê xe chở hàng mấy tuần cao điểm. Lần dăm bảy triệu, có lần mười mấy triệu. "Trả tiền mặt cho nhanh chị ạ, mấy anh đó không thích chuyển khoản."

Tiền mặt nhanh thật. Nhanh đến mức chạy luôn khỏi tờ quyết toán.

Con số 5 triệu không biết đùa

Từ ngày 15/12/2025, mức phải chuyển khoản hạ từ 20 triệu xuống 5 triệu. Năm ngoái, quy định này chỉ ghé chơi hai tuần cuối năm. Năm nay thì nó dọn vào ở hẳn.

Luật nói rất gọn: mua từ 5 triệu mà trả tiền mặt, khoản đó không được tính là chi phí. Hết. Không có "nhưng", không có "trường hợp đặc biệt".

Anh Tuấn cộng lại. Cả năm khoảng 480 triệu trả kiểu đó. Tiền thật, hàng thật, hóa đơn thật. Trên tờ quyết toán: không có gì.

Tôi tính lại cho anh xem. Lãi tính thuế không còn là 600 triệu nữa, mà thành 1 tỷ 80 triệu. Thuế 17% là gần 184 triệu, giảm 30% còn khoảng 128 triệu.

Vẫn được giảm 30% đàng hoàng. Mà thuế gần gấp đôi.

Ly cà phê của anh nguội lúc nào không hay. Rồi anh hỏi câu mà ai cũng hỏi: "Vậy có cách nào lách không chị?"

"Có."

"Cách gì ạ?"

"Chuyển khoản."

Anh bật cười, kiểu cười của người vừa bị trêu mà không giận nổi. Nói thật, phí chuyển khoản bây giờ gần như bằng không. Vậy mà né nó lại tốn cả trăm triệu. Đó là món miễn phí đắt nhất tôi từng thấy.

Ba cái bẫy nằm sau con số 5 triệu

Câu "từ 5 triệu phải chuyển khoản" thì ai cũng thuộc. Người ta mất tiền ở ba chỗ nằm ngay phía sau, chỗ ít ai đọc tới.

Bẫy thứ nhất là chia nhỏ. Mua của cùng một người bán nhiều lần trong một ngày, cộng lại từ 5 triệu, vẫn tính như một lần. Tách hóa đơn chỉ làm kế toán mỏi tay hơn. Thuế thì không mỏi.

Bẫy thứ hai là mua hộ. Chị kế toán của anh Tuấn hay quẹt thẻ riêng mua vật tư, cuối tháng công ty trả lại chị bằng tiền mặt cho gọn. Từ 5 triệu, cả hai chặng đều phải qua ngân hàng. Thiếu một chặng là mất cả khoản. Kế toán không mất gì. Công ty mất.

Bẫy thứ ba hiểm nhất: mua chịu rồi trả tiền mặt. Lúc mua, bạn vẫn được ghi chi phí. Đến ngày trả mà trả bằng tiền mặt, bạn phải tự gạch khoản đó đi. Kể cả khi đoàn kiểm tra đang ngồi ngay trong phòng. Món nợ này trả xong vẫn còn quay lại cắn.

Hóa đơn chứng minh bạn đã mua. Chuyển khoản chứng minh bạn đã trả. Thiếu một trong hai, trên giấy tờ bạn chỉ đang kể chuyện.

Tôi đã kể kỹ hơn trong bài chi tiền mặt từ 5 triệu. Còn với khách hàng Tax ROI, việc đầu tiên Kaizen làm không phải là tìm cách giảm thuế. Mà là bịt những chỗ tiền đang lọt khỏi túi mà không ai nghe tiếng.

"Luật gì toàn trừ với phạt"

Anh Tuấn thở dài đúng câu đó. Tôi không cãi, chỉ hỏi sang chuyện khác: "Năm nay anh chi cho nhân viên những gì?"

Mắt anh sáng lên, vì đây là chuyện anh tự hào. Tháng 6 cả xưởng đi Phan Thiết. Hai anh thợ được gửi đi học máy in mới. Ông tổ trưởng theo anh từ ngày đầu được mua bảo hiểm hưu trí. Và anh còn bỏ gần 150 triệu thử làm bao bì giấy tự hủy, vì khách bên Nhật hỏi.

"Mấy khoản đó, khoản nào được trừ thuế anh?"

"Cái đó kế toán lo chị ơi."

Không đâu anh. Cái đó là tiền của anh. Và đây mới là cú bẻ: gần như khoản nào anh vừa kể, luật cũng đang mở cửa.

Những cánh cửa ít ai gõ

150 triệu thử bao bì tự hủy chính là chi nghiên cứu và phát triển. Luật cho tính tới 200%, tức là 300 triệu chi phí. Điều kiện là có hồ sơ chứng minh, và tính xong công ty không bị lỗ. Anh Tuấn làm nghiên cứu như một nhà khoa học. Chỉ có điều anh lưu hồ sơ như một nghệ sĩ.

Bảo hiểm hưu trí cho ông tổ trưởng? Trần được trừ giờ là 5 triệu mỗi người mỗi tháng, trước đây chỉ 3 triệu. Có điều công ty phải đóng đủ bảo hiểm bắt buộc trước đã, nợ một tháng là khoản này mất trắng. Tấm lòng thì luật ghi nhận. Chi phí thì luật đòi sổ sạch.

Chuyến Phan Thiết được trừ trong mức một tháng lương bình quân. Hai anh thợ đi học cũng được trừ, nếu hợp đồng lao động hoặc quy chế có ghi. Còn những khoản như dự thầu trượt, thử sản phẩm hỏng, quảng cáo trước khi bán, giờ luật gọi tên rõ ràng. Hết cảnh bị hỏi: "Chưa bán được gì thì chi cái này làm gì?"

Anh Tuấn gãi đầu: "Vậy em có quy chế không nhỉ?"

Câu hỏi đó tự trả lời rồi. Anh chi tiêu như một công ty có quy chế. Chỉ là anh không có quy chế.

Luật không keo kiệt đâu. Luật chỉ hơi đãng trí: cái gì bạn không ghi ra giấy, luật không nhớ. Tax ROI làm đúng việc này. Chúng tôi rà từng khoản chi cho người, cho sản phẩm, cho thị trường. Rồi viết lại quy chế, để những khoản bạn đằng nào cũng chi được tính cho đúng.

Lợi nhuận thậtBẢNG TÍNHLãi năm nay của bạn còn bao nhiêu nếu các khoản dễ bị loại bị gạch đi? Nhập vài con số, thấy ngay.Thử ngay

Ai cũng hỏi sai một câu

Năm nào cũng có người hỏi tôi: "Làm sao đóng ít thuế hơn?" Hiếm ai hỏi: "Làm sao đừng đóng thừa?" Nghe giống nhau, nhưng khác nhau một trời một vực.

Câu thứ nhất dẫn bạn tới người bán hóa đơn. Câu thứ hai dẫn bạn tới một đống giấy tờ. Giấy tờ thì chán thật. Nhưng chưa ai bị truy thu vì quá chán.

Năm nay doanh nghiệp nhỏ còn có quà. Doanh thu đến 1 tỷ được miễn thuế, đến 10 tỷ được giảm 30% cho năm 2026 và 2027. Quà thật, nhưng có hai dòng chữ nhỏ.

Dòng thứ nhất: bạn tự xác định mình được giảm ngay khi tạm nộp thuế mỗi quý. Cuối năm doanh thu vượt 10 tỷ thì nộp bù phần đã giảm, kèm tiền chậm nộp. Dòng thứ hai bạn đã thấy ở xưởng anh Tuấn: giảm 30% tính trên số thuế đã phình vì chi phí bị loại. Còn tiền phạt thì không được giảm đồng nào.

Đừng hỏi luật cho bạn trừ những gì. Hãy hỏi bạn đã đưa cho luật bằng chứng gì.

Năm tuần, và cái kết của anh Tuấn

Hôm nay là cuối tháng 11, ngày 31/12 khóa sổ. "Tới 31/3 mới quyết toán mà chị." Đúng, nhưng giấy tờ phải có trước khi chi tiền. Viết sau thì không gọi là quy chế nữa. Gọi là hồi ký.

Tôi đưa anh Tuấn một tờ giấy với năm việc:

  1. Lọc các khoản từ 5 triệu đã trả tiền mặt trong năm. Từ giờ chỉ chuyển khoản.
  2. Rà các khoản nhân viên mua hộ, đủ hai chặng chuyển khoản mới thôi.
  3. Mua của hộ kinh doanh, cá nhân không có hóa đơn: lập bảng kê mẫu 02/TNDN, kèm chứng từ trả tiền.
  4. Ban hành quy chế cho thưởng, phúc lợi, đào tạo, bảo hiểm, và gom hồ sơ dự án bao bì.
  5. Đối chiếu bảo hiểm bắt buộc, rồi ước lại doanh thu trước kỳ tạm nộp quý 4.

Anh đọc xong, ngẩng lên: "Không việc nào bắt em chi thêm tiền à?"

"Không việc nào. Riêng hồ sơ dự án bao bì, làm đủ là kéo về gần 18 triệu tiền thuế."

Anh cười to hơn lúc mới vào. Lần đầu tiên tôi thấy có người vui đến vậy vì được giao bài tập về nhà.

Câu hỏi thật của tháng 11

Không phải "luật mới có gì", vì báo nào cũng kể được. Mà là: năm nay, bao nhiêu đồng bạn chi thật sẽ bị coi như chưa từng chi? Bạn không cần trả lời ngay. Nhưng phải biết trước 31/12, chứ không phải sau 31/3.

Đội sáng lập Kaizen có hơn 17 năm trong nghề, khởi đầu từ Big4. Mùa quyết toán nào chúng tôi cũng gặp lại anh Tuấn: tiền chi đúng, giấy tờ sai. Một buổi rà chi phí cùng Tax ROI tháng này, hay một tờ quyết toán đầy vết gạch tháng 3. Cái nào rẻ hơn, bạn tự biết.

Việc bạn làm được ngay hôm nay

Nhắn cho kế toán đúng một câu: "Em lọc giúp chị các khoản từ 5 triệu trả tiền mặt từ đầu năm, tổng bao nhiêu?" Lấy con số đó nhân với thuế suất của bạn. Đó là số thuế đang chờ.

Số nhỏ? Bạn vừa mua được một cái Tết nhẹ đầu. Số to? Vẫn là tin tốt, vì bạn còn năm tuần. Và Tax ROI của Kaizen được làm ra cho đúng năm tuần này.

Câu hỏi thường gặp

Khoản mua từ 5 triệu đồng trả bằng tiền mặt có được tính vào chi phí không?

Không. Khoản mua hàng hóa, dịch vụ từng lần từ 5 triệu đồng trở lên phải có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt mới được trừ (điểm c khoản 1 Điều 9 Nghị định 320/2025/NĐ-CP; Điều 3 Thông tư 20/2026/TT-BTC). Quy định áp dụng từ ngày 15/12/2025.

Nhân viên mua hộ công ty rồi được hoàn tiền thì cần chứng từ gì?

Cần hóa đơn và quy chế nội bộ cho phép mua hộ. Với khoản từ 5 triệu đồng, cả hai bước đều thanh toán không dùng tiền mặt: nhân viên trả người bán, doanh nghiệp trả lại nhân viên (điểm c khoản 1 Điều 9 Nghị định 320/2025/NĐ-CP; Điều 3 Thông tư 20/2026/TT-BTC).

Doanh nghiệp nào được giảm 30% thuế TNDN năm 2026?

Doanh nghiệp, tổ chức thành lập theo pháp luật Việt Nam có doanh thu năm không quá 10 tỷ đồng, cho kỳ tính thuế 2026 và 2027. Doanh thu gồm doanh thu bán hàng, dịch vụ sau giảm trừ, doanh thu tài chính và thu nhập khác (Nghị quyết 43/2026/QH16, Nghị định 398/2026/NĐ-CP).

Dự thảo sửa quy định thanh toán không dùng tiền mặt đã áp dụng chưa?

Chưa. Tháng 8/2026, Bộ Tài chính lấy ý kiến dự thảo sửa Nghị định 320/2025/NĐ-CP, có nội dung về chứng từ thanh toán. Khi chưa ban hành, doanh nghiệp vẫn áp dụng quy định hiện hành.

Căn cứ pháp lý

  • Luật Thuế TNDN số 67/2025/QH15 (Điều 10 về thuế suất)
  • Nghị định 320/2025/NĐ-CP hướng dẫn Luật Thuế TNDN (Điều 9, Điều 10), sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 141/2026/NĐ-CP
  • Thông tư 20/2026/TT-BTC hướng dẫn Luật Thuế TNDN và Nghị định 320/2025/NĐ-CP (Điều 3, Mẫu 02/TNDN)
  • Nghị định 141/2026/NĐ-CP (miễn thuế TNDN cho doanh nghiệp có tổng doanh thu năm từ 1 tỷ đồng trở xuống)
  • Nghị quyết 43/2026/QH16 và Nghị định 398/2026/NĐ-CP về giảm thuế TNDN, TNCN
  • Nghị định 252/2026/NĐ-CP hướng dẫn Luật Quản lý thuế (khoản 3 Điều 24)

Bài viết mang tính tham khảo, cập nhật theo quy định tại thời điểm đăng. Mỗi doanh nghiệp có tình huống riêng, hãy trao đổi với chuyên gia trước khi áp dụng.

Sổ sách sạch, thuế đúng, hợp tác bền lâu

Dù bạn cần tư vấn thuế, kế toán hay muốn hợp tác Liên minh, Kaizen phản hồi trong vòng 24h, miễn phí.