Tất cả bài viết

Tối ưu chi phí hợp pháp

Ưu đãi thuế TNDN cho doanh nghiệp nhỏ và vừa: đừng bỏ tiền trên bàn

Có những khoản thuế bạn nộp rất đúng hạn. Chỉ có điều, luật không bắt bạn nộp.

Phân tích bằng số liệuGiải pháp liên quan: Tax ROI

Tối ưu chi phí hợp pháp

Tóm tắt nhanh

  • Doanh nghiệp nhỏ và vừa thành lập mới được miễn thuế TNDN 3 năm liên tục. Nhiều công ty vẫn tạm nộp đều mỗi quý vì không ai nhắc.
  • Doanh thu năm đến 1 tỷ được miễn thuế TNDN từ năm 2026. Đến 10 tỷ được giảm 30% số thuế cho năm 2026 và 2027.
  • Lệ phí môn bài đã bỏ từ 01/01/2026. Ưu đãi không tự chạy vào tài khoản, phải khai đúng mới được hưởng.

Có những khoản thuế bạn nộp rất đúng hạn. Chỉ có điều, luật không bắt bạn nộp.

Anh Khoa khoe với tôi một thói quen mà anh rất tự hào. Ngày 30 của tháng đầu mỗi quý, anh nhắc kế toán nộp thuế tạm tính, không bao giờ trễ một ngày. "Em không muốn dính dáng gì tới phạt chị ạ."

Tôi khen anh thật lòng. Rồi tôi hỏi công ty anh thành lập tháng mấy.

"Tháng 3 năm nay chị."

Tôi đặt bút xuống. Ba quý vừa rồi, anh Khoa đã nộp đúng hạn tổng cộng 108 triệu tiền thuế. Đúng hạn, đủ số, không thiếu một đồng. Và gần như toàn bộ số đó, luật không hề đòi.

Phần sau của buổi gặp, tôi chỉ cho anh ba khoản tiền đang nằm trên bàn. Một khoản anh đã đưa đi. Một khoản anh sắp đưa tiếp. Còn khoản thứ ba thì nằm ngay trong nhà anh.

Người nộp thuế gương mẫu nhất tôi gặp năm nay

Anh Khoa từng là kiến trúc sư chính ở một công ty lớn. Đầu năm nay anh nghỉ, mở studio thiết kế và thi công nội thất, mười hai nhân viên, đóng bảo hiểm đầy đủ. Dự kiến cả năm doanh thu khoảng 7 tỷ, lãi chừng 900 triệu.

Anh thuê một dịch vụ kế toán giá rẻ do người quen giới thiệu. Họ làm đúng như mọi năm vẫn làm: cuối mỗi quý tính lãi tạm, nhân thuế suất 17%, nộp. Tờ khai đẹp, nộp đúng hạn, không ai phàn nàn gì.

Vấn đề là "như mọi năm" không còn đúng cho năm nay. Từ giữa năm 2025, có một nghị quyết riêng cho kinh tế tư nhân. Doanh nghiệp nhỏ và vừa thành lập mới được miễn thuế TNDN ba năm liên tục. Ba năm tính từ ngày có giấy chứng nhận đăng ký lần đầu.

Studio của anh Khoa sinh ra đúng lúc. Nhỏ và vừa: đủ. Thành lập mới: đủ. Kế toán: không biết.

Khoản thứ nhất: 108 triệu anh đã gửi nhầm địa chỉ

Tôi tính cho anh Khoa xem. Ba quý tạm nộp, mỗi quý khoảng 36 triệu. Nếu công ty đủ điều kiện miễn thuế năm 2026, số thuế TNDN phải nộp cả năm là không đồng.

Anh nhìn con số rất lâu. "Vậy 108 triệu đó mất luôn hả chị?"

"Không mất. Nó đang nằm ở kho bạc, ghi tên công ty anh."

Tiền nộp thừa được bù trừ vào các khoản thuế khác, hoặc làm hồ sơ xin hoàn. Nó không biến mất. Nó chỉ đi chơi xa mà không báo, và muốn gọi về thì phải làm thủ tục.

Đây là kiểu sai rất lạ. Sai mà không ai phạt anh. Cán bộ thuế không gọi hỏi "sao anh nộp nhiều thế". Ngân sách nhận tiền rất lịch sự, không chê bao giờ.

Ở buổi Tax ROI, câu đầu tiên chúng tôi hỏi không phải "anh chi những gì". Mà là "anh đang được hưởng những ưu đãi nào". Phần lớn chủ doanh nghiệp trả lời bằng một cái nhún vai.

Ba ưu đãi, ba cánh cửa khác nhau

Năm nay doanh nghiệp nhỏ có ba món quà từ luật. Chúng nghe giống nhau, nhưng mở bằng ba chìa khác nhau. Nhầm chìa là đứng ngoài cửa.

Món thứ nhất là miễn ba năm cho doanh nghiệp nhỏ và vừa thành lập mới. Điều kiện nằm ở chữ "mới": công ty sinh ra từ việc tách, nhập, đổi loại hình thì thường không được tính. Ba năm chạy từ ngày có giấy phép, không đợi anh có lãi mới bắt đầu.

Món thứ hai là miễn thuế cho doanh nghiệp có doanh thu cả năm từ 1 tỷ trở xuống, áp dụng từ năm 2026. Không cần mới, không cần nhỏ theo số lao động. Chỉ cần doanh thu đủ nhỏ.

Món thứ ba là giảm 30% số thuế phải nộp cho doanh nghiệp doanh thu năm đến 10 tỷ. Mức giảm áp dụng cho năm 2026 và 2027. Đây là món nhiều người biết nhất, vì báo nào cũng đưa tin.

Anh Khoa hỏi ngay: "Vậy em ăn được cả ba à?"

Không. Đã miễn rồi thì không còn gì để giảm. Không ai giảm giá cho một món hàng đang được tặng không.

Khoản thứ hai: 30% mà anh sẽ tiêu sai lúc

Đây là chỗ thú vị nhất của buổi hôm đó. Anh Khoa đọc báo, biết có giảm 30%, và đã có kế hoạch rất cụ thể. Năm sau anh định mua một xe bán tải, sắm thêm máy móc, mở showroom thứ hai. "Năm 2027 được giảm thì em đầu tư mạnh."

Tôi hỏi lại: "Năm 2027 anh có phải nộp thuế không?"

Anh Khoa định trả lời rồi khựng lại. Năm 2026, 2027, 2028 là ba năm miễn. Giảm 30% trong năm 2027 là giảm trên số không. Nó chỉ có ý nghĩa với những công ty đang phải nộp thuế.

Còn một cú nữa. Hết năm 2028, studio của anh hết miễn, cũng là lúc giảm 30% đã hết hạn từ lâu. Anh sẽ bước thẳng từ không đồng sang thuế suất đầy đủ, không có bậc thang nào.

Chuyện này không xấu. Chỉ là anh cần biết trước, để tính khi nào mua máy, khi nào khấu hao, khi nào mở rộng. Khoản chi đầu tư lớn nằm trong năm được miễn thì phần khấu hao gần như không giúp giảm thuế. Đi muộn hơn một chút, đúng lúc phải nộp thuế, có khi lại lợi.

Ưu đãi giống một tấm vé có hạn dùng. Biết ngày hết hạn thì dùng được trọn. Không biết thì vé nằm trong ví đến lúc hết giá trị.

Đường băng tiền mặtBẢNG TÍNH108 triệu quay về tài khoản thì công ty bạn chạy thêm được bao lâu? Nhập vài con số, biết ngay đường băng tiền mặt của mình.Thử ngay

Khoản thứ ba nằm ngay trong nhà

Lúc tôi đang ghi chép, anh Khoa buột miệng: "Vợ em cũng có một công ty nhỏ, bán cà phê hạt online. Mỗi năm chừng 900 triệu."

"Năm nay chị ấy nộp thuế TNDN bao nhiêu?"

"Chắc cũng như mọi năm, 15% gì đó. Cùng một chỗ kế toán với em."

Công ty của vợ anh doanh thu dưới 1 tỷ. Từ năm 2026, công ty có doanh thu như vậy được miễn thuế TNDN. Lại một chỗ nữa "như mọi năm" đang làm tốn tiền.

Còn một chi tiết nhỏ mà tôi suýt bỏ qua. Tháng 1, cả hai công ty đều nộp lệ phí môn bài. Lệ phí này đã bị bỏ từ ngày 01/01/2026. Tiền không lớn, mỗi công ty một vài triệu. Nhưng nó cho thấy một điều: kế toán của nhà anh đang lái xe bằng tấm bản đồ in năm ngoái.

Bản đồ cũ thì đường vẫn đi được. Chỉ là đi vòng, tốn xăng, và thỉnh thoảng đóng phí cho một trạm thu phí đã dỡ.

"Sao không ai nói với em?"

Đó là câu anh Khoa hỏi, và tôi nghe câu này rất nhiều lần. Câu trả lời thật hơi phũ: không ai có nghĩa vụ nói.

Cơ quan thuế không gọi điện nhắc bạn được miễn. Ưu đãi thuế ở Việt Nam chạy theo kiểu tự khai, tự hưởng. Bạn tự xác định mình đủ điều kiện, tự khai trên tờ quyết toán, tự giữ hồ sơ chứng minh. Không khai thì coi như không hưởng.

Kế toán dịch vụ giá rẻ thường làm đúng phần "nộp tờ khai đúng hạn". Phần "đọc luật mới để tìm tiền cho khách" thì không nằm trong báo giá. Họ không sai. Họ chỉ không được trả tiền để nghĩ.

Đội sáng lập Kaizen có hơn 17 năm trong nghề, khởi đầu từ Big4. Chúng tôi thấy mỗi đợt luật mới lại có hai nhóm doanh nghiệp: nhóm bị phạt vì không biết luật siết, và nhóm mất tiền vì không biết luật mở. Nhóm thứ hai đông hơn, chỉ là ít ai kể.

Ưu đãi cũng có thể bị lấy lại

Anh Khoa hỏi câu thông minh nhất buổi hôm đó: "Nếu em khai miễn thuế mà sau này bị kiểm tra, người ta nói em không đủ điều kiện thì sao?"

Thì anh nộp lại toàn bộ số thuế được miễn, cộng tiền chậm nộp từng ngày. Ưu đãi tự khai cũng có nghĩa là rủi ro tự chịu. Vì vậy, hồ sơ chứng minh điều kiện phải có ngay từ đầu.

Với anh Khoa, bộ hồ sơ khá gọn. Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp lần đầu. Danh sách lao động đóng bảo hiểm và báo cáo tài chính để chứng minh là doanh nghiệp nhỏ và vừa. Một bản xác nhận công ty không hình thành từ việc chia, tách, chuyển đổi.

Tiền miễn thuế nghe như quà. Nhưng đó là món quà có kèm phiếu bảo hành, và phiếu đó phải giữ đủ năm năm.

Cái kết của người nộp thuế gương mẫu

Tôi đưa anh Khoa danh sách năm việc trước khi ra về:

  1. Dừng tạm nộp thuế TNDN quý 4 nếu công ty đủ điều kiện miễn, ghi rõ căn cứ trong hồ sơ.
  2. Gom hồ sơ chứng minh: giấy phép lần đầu, danh sách lao động có bảo hiểm, báo cáo tài chính.
  3. Khi quyết toán năm 2026, khai miễn thuế và đề nghị bù trừ hoặc hoàn 108 triệu đã tạm nộp.
  4. Rà lại công ty của vợ: doanh thu dưới 1 tỷ thì khai miễn, đối chiếu tiền môn bài đã nộp.
  5. Lập kế hoạch đầu tư ba năm, tính khấu hao theo năm phải nộp thuế, không theo năm được miễn.

Anh đọc xong, cười: "Em tưởng nộp thuế sớm là ngoan. Hóa ra là nhiệt tình quá mức."

"Ngoan là nộp đúng, anh ạ. Đúng số, đúng hạn, và đúng người phải nộp."

Hai tuần sau, anh gửi tôi tin nhắn. Công ty của vợ anh cũng được miễn, tiền tạm nộp hai quý được bù trừ. Cộng cả hai nhà, gần 140 triệu quay về. Anh dùng một phần mua cho studio cái máy in khổ lớn mà anh tiếc tiền từ đầu năm.

Câu hỏi thật sự của mùa quyết toán này

Không phải "năm nay tôi phải nộp bao nhiêu". Mà là: năm nay, có khoản nào bạn đang nộp mà luật đã thôi đòi?

Câu này không ai hỏi giúp bạn. Cán bộ thuế không hỏi. Kế toán làm theo báo giá không hỏi. Chỉ có bạn, hoặc người bạn trả tiền để hỏi.

Một buổi Tax ROI cùng Kaizen là lúc chúng tôi soi từng ưu đãi bạn đủ điều kiện. Rồi dựng hồ sơ để giữ được nó khi bị kiểm tra.

Việc bạn làm được ngay hôm nay

Hỏi kế toán đúng hai câu: "Công ty mình thành lập ngày nào, doanh thu năm nay dự kiến bao nhiêu?" Thành lập từ giữa năm 2025, hoặc doanh thu dưới 1 tỷ? Bạn có thể đang tạm nộp thứ không cần nộp.

Kế toán trả lời "em vẫn nộp như mọi năm"? Đó là lúc nên ngồi lại với Tax ROI trước kỳ tạm nộp quý 4.

Câu hỏi thường gặp

Doanh nghiệp nhỏ và vừa thành lập mới được miễn thuế TNDN bao lâu?

Được miễn thuế TNDN 3 năm liên tục kể từ ngày được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp lần đầu (Nghị quyết 198/2025/QH15 về phát triển kinh tế tư nhân, hướng dẫn tại Nghị định 20/2026/NĐ-CP). Doanh nghiệp phải đáp ứng tiêu chí doanh nghiệp nhỏ và vừa và các điều kiện loại trừ theo hướng dẫn.

Doanh nghiệp doanh thu dưới 1 tỷ có phải nộp thuế TNDN không?

Từ kỳ tính thuế năm 2026, doanh nghiệp có tổng doanh thu năm từ 1 tỷ đồng trở xuống được miễn thuế TNDN theo Nghị định 141/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung Nghị định 320/2025/NĐ-CP.

Giảm 30% thuế TNDN năm 2026 áp dụng cho ai?

Doanh nghiệp, tổ chức có doanh thu năm không quá 10 tỷ đồng được giảm 30% số thuế TNDN phải nộp của kỳ tính thuế 2026 và 2027 (Nghị quyết 43/2026/QH16, Nghị định 398/2026/NĐ-CP). Doanh nghiệp đang được miễn thuế thì không còn số thuế để giảm.

Lệ phí môn bài năm 2026 còn phải nộp không?

Không. Lệ phí môn bài chấm dứt từ ngày 01/01/2026 theo Nghị quyết 198/2025/QH15. Khoản đã nộp cho năm 2026 được xử lý như tiền nộp thừa.

Căn cứ pháp lý

  • Nghị quyết 198/2025/QH15 về một số cơ chế, chính sách đặc biệt phát triển kinh tế tư nhân
  • Nghị định 20/2026/NĐ-CP hướng dẫn chính sách hỗ trợ doanh nghiệp theo Nghị quyết 198/2025/QH15
  • Luật Thuế TNDN số 67/2025/QH15 và Nghị định 320/2025/NĐ-CP, sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 141/2026/NĐ-CP
  • Nghị quyết 43/2026/QH16 và Nghị định 398/2026/NĐ-CP về giảm thuế TNDN
  • Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15 và Nghị định 252/2026/NĐ-CP (bù trừ, hoàn tiền thuế nộp thừa)

Bài viết mang tính tham khảo, cập nhật theo quy định tại thời điểm đăng. Mỗi doanh nghiệp có tình huống riêng, hãy trao đổi với chuyên gia trước khi áp dụng.

Sổ sách sạch, thuế đúng, hợp tác bền lâu

Dù bạn cần tư vấn thuế, kế toán hay muốn hợp tác Liên minh, Kaizen phản hồi trong vòng 24h, miễn phí.