Tất cả bài viết

Tối ưu chi phí hợp pháp

Năm tài chính mới: 10 việc cần làm ngay để cả năm đóng thuế hợp lý

Thuế cả năm không được quyết định vào tháng 3 năm sau. Nó được quyết định trong mấy tuần đầu năm, khi chưa ai để ý.

Phân tích bằng số liệuGiải pháp liên quan: Tax Partner

Tối ưu chi phí hợp pháp

Tóm tắt nhanh

  • Phần lớn chi phí bị loại sinh ra từ thói quen của tháng 1: trả tiền mặt, thiếu quy chế, hợp đồng sai loại. Sửa đầu năm rẻ hơn sửa cuối năm rất nhiều.
  • Mười việc đầu năm chia ba nhóm: chốt số dư cũ, dựng luật chơi cho năm mới, và lên lịch theo dõi cả năm.
  • Năm 2027 là năm cuối doanh nghiệp doanh thu đến 10 tỷ được giảm 30% thuế TNDN. Biết trước thì tính trước.

Thuế cả năm không được quyết định vào tháng 3 năm sau. Nó được quyết định trong mấy tuần đầu năm, khi chưa ai để ý.

Chị Ngọc hẹn tôi một buổi sáng giữa tháng 12. Chị có ba phòng khám nha khoa ở Thủ Đức và Bình Dương, doanh thu năm nay khoảng 18 tỷ. Mười hai bác sĩ, ba mươi điều dưỡng và lễ tân.

Chị không hỏi về năm nay. Năm nay chị đã quyết toán xong trong đầu, và không vui lắm. Chị hỏi về năm sau.

"Năm nay em nộp thuế mà như nhổ răng khôn không gây tê. Năm sau em muốn khác. Em phải làm gì, từ ngày nào?"

Đó là câu hỏi hay nhất tôi nghe trong tháng 12. Vì hầu hết chủ doanh nghiệp hỏi câu đó vào tháng 3, khi mọi thứ đã xong. Chúng tôi ngồi cả buổi sáng, viết ra mười việc. Cuối buổi, chị Ngọc hỏi tôi một câu mà tôi không ngờ: "Vậy mười việc này, ai làm?" Câu trả lời nằm ở cuối bài.

Vì sao tháng 1 quan trọng hơn tháng 3

Tôi kể cho chị Ngọc về một năm của phòng khám chị, nhìn từ phía thuế.

Tháng 1, kế toán mở sổ mới, mang theo mọi thói quen cũ. Trả tiền vật liệu bằng tiền mặt, thanh toán cho bác sĩ cộng tác không khấu trừ thuế. Không ai thấy gì sai, vì chưa ai tính gì.

Tháng 6, chi phí sai đã chất được nửa năm. Tháng 12, chất đủ cả năm. Tháng 3 năm sau, kế toán ngồi quyết toán và phát hiện ra. Lúc đó, tất cả những gì còn làm được là gạch chi phí và nộp thuế.

Thuế giống như hàm răng. Đánh răng đều mỗi sáng thì rẻ. Đợi đau mới đi thì phải trám, phải nhổ, phải gây tê.

Chị Ngọc là nha sĩ, chị bật cười ngay. "Chị nói đúng ngôn ngữ của em rồi đấy."

Nhóm một: chốt sổ cũ cho sạch

Việc thứ nhất: kiểm kê và đối chiếu số dư cuối năm. Tiền mặt tồn quỹ, công nợ, vật liệu trong kho. Phòng khám chị Ngọc có quỹ tiền mặt trên sổ 1,2 tỷ, nhưng két chỉ có 80 triệu. Phần chênh lệch là những khoản đã chi mà không ghi, hoặc tiền chủ rút ra mà không ai làm giấy.

Quỹ tiền mặt ảo là quả bom nổ chậm khi quyết toán. Tôi kể kỹ trong bài tồn quỹ tiền mặt ảo. Năm mới không nên bắt đầu với một quả bom trong két.

Việc thứ hai: tự rà chi phí năm cũ trước khi quyết toán. Khoản nào thiếu hóa đơn thì đòi, khoản nào không chứng minh được thì tự loại. Tự loại thì nộp đúng thuế. Để người khác loại thì nộp thêm phạt.

Việc thứ ba: xem lại doanh thu năm nay để biết thuế suất năm sau. Doanh thu năm trước liền kề quyết định mức 15% hay 17%. Phòng khám chị Ngọc 18 tỷ, năm sau vẫn là 17%. Doanh thu trên 10 tỷ, nên không được giảm 30% như các công ty nhỏ hơn.

Chị Ngọc hỏi: "Còn ba phòng khám, tách ra ba công ty thì sao?" Tôi kể chị nghe chuyện quan hệ liên kết trong bài thuế suất 15% và 17%. Chị gạch ý đó trong ba phút.

Nhóm hai: dựng luật chơi cho năm mới

Việc thứ tư: ban hành quy chế tài chính. Lương, thưởng, phúc lợi, công tác, tiếp khách, mua hộ. Phòng khám chị Ngọc năm nay bị vượt trần phúc lợi vì xếp thưởng Tết chung với quà Tết. Quy chế viết rõ từ tháng 1 thì cả năm kế toán biết xếp mỗi khoản vào đâu.

Việc thứ năm: xem lại hợp đồng với bác sĩ. Đây là chỗ rủi ro lớn nhất của ngành nha khoa. Năm bác sĩ của chị làm theo kiểu cộng tác, ăn chia phần trăm trên ca điều trị. Không hợp đồng lao động, không bảo hiểm, nhận tiền chuyển khoản mỗi tháng. Kế toán không khấu trừ thuế TNCN đồng nào.

Bác sĩ cộng tác thật thì ký hợp đồng dịch vụ. Trả từ 2 triệu một lần thì khấu trừ 10% thuế TNCN. Bác sĩ làm toàn thời gian, theo lịch phòng khám, chịu sự quản lý của chị? Đó thật ra là người lao động. Phải có hợp đồng lao động, đóng bảo hiểm.

Gọi sai tên quan hệ lao động thì cái giá không chỉ là thuế. Còn là bảo hiểm truy đóng, tiền chậm đóng. Và một bác sĩ giỏi có thể nghỉ vì thấy mình không được bảo vệ.

Việc thứ sáu: chuyển mọi khoản từ 5 triệu qua ngân hàng. Vật liệu nha khoa, thiết bị, tiền thuê mặt bằng. Mở thẻ thanh toán đứng tên công ty cho người hay mua hàng. Nhân viên mua hộ thì hoàn tiền bằng chuyển khoản, đủ hai chặng.

Việc thứ bảy: rà danh sách nhà cung cấp. Phòng khám mua vật liệu nhập khẩu qua nhiều đại lý nhỏ. Đầu năm là lúc tra tình trạng mã số thuế của từng đại lý. Chỗ nào có dấu hiệu rủi ro thì bỏ. Mỗi hóa đơn xấu lọt vào là một khoản chi phí bị loại, và có khi kéo theo cả đoàn kiểm tra.

Nhóm ba: lên lịch cho cả năm

Việc thứ tám: dựng lịch thuế mười hai tháng. Hạn nộp tờ khai, hạn tạm nộp thuế TNDN theo quý, hạn quyết toán TNCN cho nhân viên, hạn nộp báo cáo tài chính. Phòng khám chị Ngọc năm nay nộp chậm hai tờ khai, bị phạt vài triệu mỗi lần. Tiền phạt nhỏ, nhưng nó còn không được tính vào chi phí.

Tạm nộp thuế TNDN theo quý cũng cần tính đều. Tạm nộp quá ít so với số quyết toán cuối năm thì phần thiếu bị tính tiền chậm nộp. Tạm nộp quá nhiều thì tiền nằm im ở kho bạc. Ước đúng mỗi quý là cách giữ tiền đúng chỗ.

Lịch thuế 12 thángLỊCH 12 THÁNGNăm sau công ty bạn có bao nhiêu hạn nộp thuế, và hạn nào rơi đúng tuần Tết? Xem ngay lịch thuế 12 tháng, chia theo việc của chủ, kế toán và nhân sự.Thử ngay

Việc thứ chín: lên kế hoạch mua tài sản và khấu hao. Chị Ngọc định mua thêm hai ghế nha khoa và một máy chụp phim toàn cảnh, khoảng 2,5 tỷ. Mua tháng nào, khấu hao bao nhiêu năm, nên tính từ đầu năm. Khấu hao khớp với năm có lãi thì chi phí phát huy đủ tác dụng.

Việc thứ mười: rà đường đi của doanh thu. Câu này làm chị Ngọc hơi ngại. Một số bệnh nhân chuyển tiền vào tài khoản cá nhân của chị, vì tiện. Một số bác sĩ thu tiền trực tiếp của bệnh nhân quen.

Doanh thu đi vào tài khoản cá nhân là doanh thu không có tên trên sổ công ty. Ngân hàng có dữ liệu, cơ quan thuế có quyền đối chiếu. Năm mới là lúc đưa mọi khoản thu về đúng tài khoản công ty, có hóa đơn hoặc chứng từ đầy đủ.

Chị Ngọc gật đầu chậm: "Mười việc, việc cuối là việc khó nhất."

"Việc cuối là việc đáng tiền nhất, chị ạ. Chín việc kia giữ tiền chi phí. Việc này giữ cho chị khỏi bị gọi là người trốn thuế."

"Vậy mười việc này, ai làm?"

Đây là câu hỏi chị Ngọc đặt ra cuối buổi. Và nó là câu hỏi đúng nhất.

Kế toán nội bộ của chị giỏi việc hằng ngày: nhập hóa đơn, làm lương, nộp tờ khai. Nhưng mười việc này cần một người nhìn từ trên xuống, biết luật mới, biết đoàn kiểm tra hay hỏi gì. Và người đó phải có mặt cả năm, không chỉ vào tháng 3.

Chị Ngọc thử làm phép tính. Thuê thêm một kế toán trưởng giỏi, lương cộng bảo hiểm khoảng 35 triệu mỗi tháng. Hoặc giao cho chính chị, người đang khám mười hai bệnh nhân mỗi ngày.

Có một đường thứ ba. Tax Partner của Kaizen là cách chúng tôi đồng hành cùng doanh nghiệp cả năm. Đầu năm dựng mười việc này. Mỗi tháng rà sổ cùng kế toán nội bộ, nhắc hạn, sửa sai ngay khi vừa phát sinh. Cuối năm, quyết toán không còn là cuộc phẫu thuật.

Kế toán của chị vẫn làm việc của mình. Chúng tôi đứng phía sau, nhìn những gì một người làm hằng ngày khó tự nhìn ra.

Lịch tháng 1 của chị Ngọc

Chúng tôi chọn năm việc làm trước Tết, vì không thể làm mười việc trong một tháng:

  1. Kiểm kê quỹ tiền mặt, xử lý phần chênh lệch 1,1 tỷ trước khi quyết toán năm nay.
  2. Ký lại hợp đồng với năm bác sĩ cho đúng quan hệ lao động thật.
  3. Ban hành quy chế tài chính có tách thưởng và phúc lợi.
  4. Mở tài khoản thu riêng cho từng phòng khám, chấm dứt thu vào tài khoản cá nhân.
  5. Đặt lịch thuế năm 2027 vào điện thoại của chủ và kế toán.

Năm việc còn lại chia đều cho quý 1. Không vội, nhưng có ngày, có người chịu trách nhiệm.

Chị Ngọc gấp tờ giấy, bỏ vào túi áo blouse. "Năm nay em sẽ đánh răng mỗi sáng."

Câu hỏi thật sự của tuần đầu năm

Không phải "năm nay nộp bao nhiêu thuế". Mà là: những thói quen nào của năm cũ đang chuẩn bị bước sang năm mới cùng bạn?

Mỗi thói quen sai mang theo là một khoản thuế đã được đặt trước, chỉ chờ tháng 3 để thanh toán. Tax Partner cùng Kaizen giúp bạn để chúng lại ở năm cũ.

Đội sáng lập Kaizen có hơn 17 năm trong nghề, khởi đầu từ Big4. Chúng tôi phục vụ hơn 95 doanh nghiệp, và thấy một điều lặp lại: công ty quyết toán nhẹ nhất là công ty làm việc nặng nhất vào tháng 1.

Việc bạn làm được ngay hôm nay

Viết ra ba thói quen tài chính của công ty bạn mà bạn biết là chưa đúng. Trả tiền mặt, thu tiền vào tài khoản cá nhân, chi không có quy chế, bất cứ thứ gì.

Chọn một thói quen, đặt ngày sửa trong tháng 1. Muốn mười việc không dừng lại ở tờ giấy? Tax Partner đi cùng bạn cả năm.

Câu hỏi thường gặp

Doanh nghiệp có phải tạm nộp thuế TNDN theo quý không?

Có. Doanh nghiệp tạm nộp thuế TNDN theo quý, chậm nhất ngày 30 của tháng đầu quý sau, và quyết toán theo năm. Số tạm nộp thiếu so với mức quy định thì phần chênh lệch bị tính tiền chậm nộp (Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15; Nghị định 252/2026/NĐ-CP).

Giảm 30% thuế TNDN áp dụng đến năm nào?

Áp dụng cho kỳ tính thuế 2026 và 2027 đối với doanh nghiệp có doanh thu năm không quá 10 tỷ đồng (Nghị quyết 43/2026/QH16, Nghị định 398/2026/NĐ-CP).

Bác sĩ cộng tác ăn chia phần trăm có phải khấu trừ thuế TNCN không?

Có. Cá nhân không ký hợp đồng lao động hoặc ký hợp đồng dưới 3 tháng, nhận từ 2 triệu đồng mỗi lần thì tổ chức trả thu nhập khấu trừ 10% thuế TNCN, trừ trường hợp có cam kết theo quy định. Nếu thực chất là quan hệ lao động thì phải ký hợp đồng lao động và đóng bảo hiểm bắt buộc.

Doanh thu nhận vào tài khoản cá nhân của chủ có bị coi là trốn thuế không?

Doanh thu không ghi sổ, không xuất hóa đơn hoặc không kê khai có thể bị xác định là che giấu doanh thu, bị truy thu và xử phạt theo Luật Quản lý thuế. Mọi khoản thu của doanh nghiệp nên đi vào tài khoản đứng tên doanh nghiệp.

Căn cứ pháp lý

  • Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15 và Nghị định 252/2026/NĐ-CP (tạm nộp, thời hạn khai, nộp thuế)
  • Luật Thuế TNDN số 67/2025/QH15 và Nghị định 320/2025/NĐ-CP, sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 141/2026/NĐ-CP
  • Nghị quyết 43/2026/QH16 và Nghị định 398/2026/NĐ-CP về giảm thuế TNDN
  • Luật Thuế TNCN số 109/2025/QH15 (khấu trừ thuế)
  • Luật BHXH số 41/2024/QH15 và Bộ luật Lao động 2019

Bài viết mang tính tham khảo, cập nhật theo quy định tại thời điểm đăng. Mỗi doanh nghiệp có tình huống riêng, hãy trao đổi với chuyên gia trước khi áp dụng.

Sổ sách sạch, thuế đúng, hợp tác bền lâu

Dù bạn cần tư vấn thuế, kế toán hay muốn hợp tác Liên minh, Kaizen phản hồi trong vòng 24h, miễn phí.