Tất cả bài viết

Tối ưu chi phí hợp pháp

3 doanh nghiệp, 3 cách đóng thuế: vì sao cùng doanh thu mà khác số thuế?

Ba người bạn, ba công ty, cùng 9 tỷ doanh thu. Một người nộp thuế gấp hai lần rưỡi người kia. Và người đó không bán kém hơn ai.

Câu chuyện thậtGiải pháp liên quan: Tax ROI

Tối ưu chi phí hợp pháp

Tóm tắt nhanh

  • Cùng doanh thu, cùng lãi trên sổ, số thuế TNDN vẫn có thể chênh vài lần. Khác biệt nằm ở chi phí bị loại, ưu đãi được dùng và lỗ được chuyển.
  • Chi phí bị loại làm thuế phình ra. Giảm 30% năm 2026 chỉ giảm trên số thuế đã phình, không sửa được sai sót.
  • Người nộp thuế thấp nhất trong ba người không lách luật. Họ chỉ dùng hết những gì luật cho và giữ đủ giấy tờ.

Ba người bạn, ba công ty, cùng 9 tỷ doanh thu. Một người nộp thuế gấp hai lần rưỡi người kia. Và người đó không bán kém hơn ai.

Tối thứ Bảy, lớp đại học kinh tế khóa cũ họp lớp ở một quán nướng quận Bình Thạnh. Chị Thảo ngồi cùng bàn với anh Bình và chị Châu. Ba người từng ngồi chung một dãy bàn hồi sinh viên.

Mười lăm năm sau, cả ba đều làm chủ. Và trùng hợp đến buồn cười: cả ba đều phân phối thiết bị điện dân dụng. Đèn, ổ cắm, dây điện, quạt trần. Cả ba đều có doanh thu năm nay khoảng 9 tỷ.

Rượu vào thì chuyện ra. Đến chai thứ ba, chuyện chuyển sang thuế. Anh Bình nói năm nay chắc nộp khoảng 107 triệu. Chị Châu nói khoảng 70 triệu. Chị Thảo im lặng. Năm nay, kế toán báo chị phải nộp gần 180 triệu.

Sáng thứ Hai, chị Thảo ngồi trước mặt tôi. "Chị giải thích giúp em. Cùng ngành, cùng doanh thu, em bán còn tốt hơn hai đứa kia. Sao em nộp gấp hai lần rưỡi?"

Cùng một điểm xuất phát

Tôi xin chị Thảo hai thứ: sổ sách của chị và những gì chị nhớ hai người bạn kể ở bàn nhậu. Chị nhớ rất rõ. Người ta nói về thuế thì nhớ, nhất là khi người kia nộp ít hơn mình.

Ba công ty có điểm xuất phát gần như giống hệt. Doanh thu khoảng 9 tỷ. Lãi trên sổ kế toán khoảng 900 triệu. Thuế suất 17%, vì doanh thu năm trước đều trên 3 tỷ. Cả ba đều dưới 10 tỷ, nên năm 2026 đều được giảm 30% số thuế.

Nếu chỉ có vậy, cả ba đều nộp khoảng 107 triệu. Đúng con số của anh Bình.

Vậy là anh Bình chỉ làm đúng, không làm gì thêm. Chị Châu làm thêm vài việc. Còn chị Thảo, ở đâu đó trên đường, đã đánh rơi 600 triệu.

Chị Thảo: 600 triệu rơi ở đâu?

Tôi lật sổ của chị Thảo. Không khó tìm.

Khoản thứ nhất là tiền mặt. Chị mua hàng của mấy xưởng nhỏ ở Bình Dương, trả tiền mặt cho được giá. Từ đầu năm, khoảng 280 triệu các khoản từ 5 triệu trở lên trả tiền mặt. Tất cả không được tính.

Khoản thứ hai là phúc lợi. Chị thưởng Tết, cho nhân viên đi du lịch, mừng cưới, tổng cộng vượt trần một tháng lương bình quân khoảng 120 triệu. Không có quy chế để tách thưởng theo hợp đồng ra.

Khoản thứ ba là hàng mua của mấy anh thợ điện làm riêng, không hóa đơn, không bảng kê. Khoảng 200 triệu. Hàng thật, đã bán thật, nhưng trên giấy không ai biết hàng ở đâu ra.

Cộng lại 600 triệu. Lãi tính thuế của chị Thảo không còn là 900 triệu, mà là 1,5 tỷ. Thuế 17% là 255 triệu, giảm 30% còn khoảng 178 triệu.

Chị Thảo im lặng một lúc. "Vậy là em được giảm 30% thật, mà vẫn nộp nhiều nhất."

"Giảm 30% của một số thuế đã phình. Nó giống giảm giá 30% cho cái áo may sai cỡ. Rẻ hơn, nhưng vẫn không vừa."

Anh Bình: chỉ làm đúng

Anh Bình là kiểu người mà hồi sinh viên chị Thảo hay chọc là "cứng nhắc". Anh không bao giờ trả tiền mặt quá ngưỡng. Hóa đơn nào cũng đòi đủ. Phúc lợi có quy chế, không vượt trần.

Anh không có mẹo gì. Không dùng ưu đãi gì đặc biệt ngoài mức giảm 30% ai cũng có. Kế toán của anh làm đúng sách, đóng đúng số.

Kết quả: 900 triệu lãi, thuế 153 triệu, giảm 30% còn khoảng 107 triệu. Không cao, không thấp. Đúng như luật nói.

Chị Thảo bật cười: "Hồi đó em chê nó cứng nhắc. Giờ cái cứng nhắc đó rẻ hơn em 70 triệu."

Đúng vậy. Cứng nhắc với giấy tờ là một đức tính bị đánh giá thấp. Không ai khen anh Bình ở bàn nhậu. Nhưng đoàn kiểm tra sẽ rất thích anh.

Chị Châu: làm đúng, rồi làm thêm

Chị Châu thì khác. Chị cũng làm đúng như anh Bình. Nhưng chị còn ngồi với người tư vấn một buổi, hỏi xem luật cho mình những gì.

Việc thứ nhất: năm 2025 công ty chị Châu bị lỗ khoảng 200 triệu, vì mở thêm kho ở Long An. Năm nay chị chuyển số lỗ đó vào, trừ thẳng vào lãi. Kế toán nhiều công ty quên tờ phụ lục này, như tôi đã kể trong bài chuyển lỗ sang năm sau.

Việc thứ hai: chị làm một dự án thử nghiệm bộ ổ cắm thông minh mang thương hiệu riêng, chi khoảng 100 triệu. Có đề cương, nhật ký thử nghiệm, hồ sơ chi phí riêng. Khoản nghiên cứu này được tính thêm 100%, tức thêm 100 triệu chi phí.

Việc thứ ba: chị đóng bảo hiểm hưu trí tự nguyện cho năm nhân viên lâu năm. Khoản này được trừ riêng, không chiếm trần phúc lợi.

Lãi tính thuế của chị Châu còn khoảng 600 triệu. Thuế 17% là 102 triệu, giảm 30% còn khoảng 71 triệu.

Không có việc nào là lách luật. Mỗi việc đều có thật, có giấy, có điều khoản cho phép. Chị Châu chỉ chịu khó hỏi.

Lợi nhuận thậtBẢNG TÍNHLãi năm nay của bạn gần với chị Thảo, anh Bình hay chị Châu? Nhập vài con số, thấy ngay khoản nào đang làm thuế phình ra.Thử ngay

Một trăm bảy mươi tám, một trăm lẻ bảy, bảy mươi mốt

Tôi viết ba con số lên tờ giấy, đặt trước mặt chị Thảo. Cùng 9 tỷ doanh thu. Cùng 900 triệu lãi trên sổ. Ba số thuế: 178 triệu, 107 triệu, 71 triệu.

Khoảng cách giữa chị Thảo và anh Bình là 71 triệu. Đó là cái giá của giấy tờ thiếu. Khoảng cách giữa anh Bình và chị Châu là 36 triệu. Đó là phần thưởng cho người chịu hỏi.

Chị Thảo nhìn rất lâu. Rồi chị nói một câu mà tôi nghĩ ai làm chủ cũng nên nghe: "Vậy là em bán giỏi nhất, nhưng giữ tiền dở nhất."

Bán giỏi là đem tiền về. Giữ tiền là không để tiền đi những đường không cần đi. Hai việc đó cần hai bộ kỹ năng khác nhau. Và người giỏi việc thứ nhất thường không có thời gian cho việc thứ hai.

Năm nay chị Thảo còn cứu được gì?

"Còn kịp làm gì không chị?" Tôi nghe câu này mỗi tháng 11.

Phần tiền mặt đã trả thì khó cứu. 280 triệu đó coi như bài học của năm nay. Nhưng từ hôm nay đến cuối năm, mọi khoản từ 5 triệu phải chuyển khoản.

Phần hàng mua của thợ điện thì còn cứu được. Lập bảng kê mua hàng theo mẫu 02/TNDN, có tên, căn cước, chữ ký, chứng từ trả tiền. Chị vẫn liên lạc được với họ, vì họ vẫn bán cho chị mỗi tuần. Phần lớn 200 triệu có thể quay về.

Phần phúc lợi thì cần xem lại. Thưởng Tết nếu đã ghi trong hợp đồng thì tách ra khỏi phúc lợi. Năm sau ban hành quy chế đàng hoàng.

Cứu được khoảng 250 triệu trong 600 triệu, chị Thảo bớt được khoảng 30 triệu thuế ngay năm nay. Vẫn cao hơn anh Bình, nhưng khoảng cách đã thu hẹp.

Đây là kiểu buổi làm việc của Tax ROI: đặt sổ của bạn cạnh sổ của một công ty làm đúng, tìm từng chỗ chênh, rồi sửa từ chỗ đáng tiền nhất.

Lần họp lớp năm sau

Chị Thảo kể, năm sau họp lớp chị sẽ là người nói về thuế trước. Không phải để khoe. Mà để kể chuyện mình từng nộp nhiều nhất.

Tôi nghĩ đó là chuyện đáng kể hơn mọi câu khoe. Trong ba người bạn, ai cũng có thể là chị Thảo năm nào đó. Bán giỏi, chạy nhanh, và để rơi tiền ở những chỗ không ai thấy.

Đội sáng lập Kaizen có hơn 17 năm trong nghề, khởi đầu từ Big4. Chúng tôi đã đặt sổ của rất nhiều công ty cạnh nhau. Khác biệt lớn nhất chưa bao giờ nằm ở doanh thu. Nó nằm ở những tờ giấy nhỏ mà chủ doanh nghiệp nghĩ không quan trọng.

Câu hỏi thật sự sau bữa họp lớp

Không phải "năm nay tôi nộp bao nhiêu thuế". Mà là: nếu có một công ty giống hệt bạn nhưng làm đúng mọi thứ, họ sẽ nộp ít hơn bạn bao nhiêu?

Con số đó là cái giá của những thói quen bạn chưa sửa. Tax ROI cùng Kaizen giúp bạn tìm ra nó, rồi kéo nó về gần không.

Việc bạn làm được ngay hôm nay

Hỏi kế toán hai con số: lãi trên sổ kế toán và thu nhập tính thuế dự kiến năm nay. Lấy số thứ hai trừ số thứ nhất.

Phần chênh lệch đó là chi phí đang bị loại. Nếu nó lớn, bạn đang là chị Thảo. Một buổi Tax ROI trước khi khóa sổ sẽ giúp bạn biết phần nào còn cứu được.

Câu hỏi thường gặp

Vì sao lãi kế toán và thu nhập tính thuế TNDN khác nhau?

Vì một số khoản chi được ghi vào chi phí kế toán nhưng không đáp ứng điều kiện được trừ theo Luật Thuế TNDN số 67/2025/QH15 và Nghị định 320/2025/NĐ-CP. Ngược lại, lỗ được chuyển và một số khoản ưu đãi làm giảm thu nhập tính thuế.

Giảm 30% thuế TNDN năm 2026 tính trên số nào?

Tính trên số thuế TNDN phải nộp của kỳ tính thuế, sau khi đã xác định thu nhập tính thuế và thuế suất (Nghị quyết 43/2026/QH16, Nghị định 398/2026/NĐ-CP). Chi phí bị loại làm số thuế này tăng trước khi được giảm.

Doanh nghiệp có được vừa chuyển lỗ vừa hưởng giảm 30% không?

Có. Lỗ được chuyển trừ vào thu nhập trước, sau đó tính thuế theo thuế suất và áp dụng mức giảm 30% nếu đáp ứng điều kiện doanh thu.

Chi nghiên cứu sản phẩm có được tính thêm vào chi phí không?

Có, theo Luật Thuế TNDN số 67/2025/QH15 và Nghị định 320/2025/NĐ-CP, khi có hồ sơ chứng minh hoạt động nghiên cứu và phát triển và đáp ứng điều kiện theo hướng dẫn.

Căn cứ pháp lý

  • Luật Thuế TNDN số 67/2025/QH15 (Điều 9, Điều 10)
  • Nghị định 320/2025/NĐ-CP hướng dẫn Luật Thuế TNDN, sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 141/2026/NĐ-CP
  • Thông tư 20/2026/TT-BTC (Điều 3, Mẫu 02/TNDN)
  • Nghị quyết 43/2026/QH16 và Nghị định 398/2026/NĐ-CP về giảm thuế TNDN

Bài viết mang tính tham khảo, cập nhật theo quy định tại thời điểm đăng. Mỗi doanh nghiệp có tình huống riêng, hãy trao đổi với chuyên gia trước khi áp dụng.

Sổ sách sạch, thuế đúng, hợp tác bền lâu

Dù bạn cần tư vấn thuế, kế toán hay muốn hợp tác Liên minh, Kaizen phản hồi trong vòng 24h, miễn phí.