Tất cả bài viết

Tối ưu chi phí hợp pháp

Thuê nhà của cá nhân làm văn phòng: chứng từ thế nào để được trừ chi phí?

Một tỷ hai tiền thuê nhà mỗi năm. Chủ nhà không xuất hóa đơn. Vậy có được tính chi phí không?

Hỏi - đápGiải pháp liên quan: Tax Health Check

Tối ưu chi phí hợp pháp

Tóm tắt nhanh

  • Thuê nhà của cá nhân được tính là chi phí khi có hợp đồng thuê, chứng từ trả tiền và chứng từ nộp thuế thay nếu hợp đồng giao cho công ty nộp.
  • Tiền thuê từ 5 triệu mỗi lần phải trả qua ngân hàng, kể cả khi chủ nhà là một bà cụ không dùng thẻ.
  • Điện nước đứng tên chủ nhà vẫn được trừ nếu hợp đồng ghi công ty trả và có chứng từ trả tiền.

Một tỷ hai tiền thuê nhà mỗi năm. Chủ nhà không xuất hóa đơn. Vậy có được tính chi phí không?

Anh Bảo mời tôi đến văn phòng mới của công ty. Một căn biệt thự cũ ở quận 3, sân có cây hoa sứ, tầng trên là phòng họp sáng choang. Hai mươi nhân viên agency quảng cáo của anh làm việc ở đây từ đầu năm.

"Đẹp không chị? Một trăm triệu một tháng, chủ nhà là bà Sáu, chín mươi tuổi, dễ thương lắm."

Tôi khen thật lòng. Rồi tôi hỏi tiền nhà trả thế nào. Anh Bảo kể, giọng rất tự nhiên: mùng 5 hàng tháng, anh tự tay mang một phong bì sang nhà bà Sáu. Bà không dùng ngân hàng. Bà đếm tiền xong, mời anh ăn chuối.

Câu chuyện dễ thương thật. Nhưng 1,2 tỷ tiền thuê nhà năm nay của anh Bảo đang đứng rất gần mép bàn. Buổi chiều hôm đó, anh hỏi tôi đúng sáu câu. Câu thứ sáu là câu anh không ngờ mình phải hỏi.

"Chủ nhà không có hóa đơn, có tính chi phí được không?"

Được. Thuê nhà của cá nhân không cần hóa đơn.

Đây là câu nhiều kế toán trả lời sai nhất. Họ nghe "không có hóa đơn" là lắc đầu. Thật ra, khi thuê tài sản của cá nhân, luật chấp nhận một bộ hồ sơ khác. Hợp đồng thuê là bằng chứng có thuê. Chứng từ trả tiền là bằng chứng có trả. Nếu công ty nộp thuế thay chủ nhà, thì thêm chứng từ nộp thuế.

Ba tờ giấy đó thay cho một tờ hóa đơn. Anh Bảo thở phào: "Hợp đồng thì em có, công chứng đàng hoàng."

"Còn chứng từ trả tiền?"

Anh Bảo im lặng. Tôi biết câu sau sẽ khó hơn.

"Trả tiền mặt cho bà cụ thì sao?"

Không được. Câu trả lời ngắn và hơi lạnh.

Từ ngày 15/12/2025, khoản chi từ 5 triệu trở lên phải có chứng từ trả tiền không dùng tiền mặt. Tiền thuê nhà cũng là một khoản chi. Một trăm triệu mỗi tháng, mang phong bì sang, thì cả trăm triệu đó không được tính.

Anh Bảo tính nhẩm và tái mặt. Mười một tháng, 1,1 tỷ. Thuế suất 17% thì công ty phải nộp thêm khoảng 187 triệu thuế TNDN.

"Nhưng bà Sáu không biết dùng ngân hàng chị ơi."

"Bà không biết. Nhưng cháu bà biết."

Cách đúng là mở cho bà Sáu một tài khoản đứng tên bà. Công ty chuyển tiền vào đó, đúng tên người cho thuê trong hợp đồng. Cháu bà rút ra mang về cho bà đếm, nếu bà vẫn thích đếm. Bà vẫn được ăn mừng mùng 5 hàng tháng. Chỉ là phong bì đi qua ngân hàng một vòng trước.

Còn mười một tháng đã trả tiền mặt thì sao? Phần đó khó cứu. Đây là chỗ đau nhất của câu chuyện, và tôi không muốn hứa điều không chắc với anh. Chuyện này tôi kể kỹ hơn trong bài chi tiền mặt từ 5 triệu.

"Ai phải nộp thuế cho tiền thuê nhà?"

Chủ nhà. Nhưng công ty có thể nộp thay.

Người cho thuê nhà có doanh thu vượt ngưỡng phải nộp thuế GTGT và thuế TNCN trên tiền thuê. Mức phổ biến là khoảng 10% doanh thu cho thuê, chia đều cho hai loại thuế. Với 1,2 tỷ một năm, bà Sáu phải nộp khoảng 120 triệu.

Bà Sáu chín mươi tuổi chắc chắn không tự làm tờ khai. Hợp đồng của anh Bảo ghi rõ: "Bên thuê nộp thuế thay bên cho thuê." Vậy là công ty anh phải khai và nộp thay bà.

"Em chưa nộp đồng nào chị ạ."

Tất nhiên rồi. Hợp đồng công chứng đàng hoàng, nhưng điều khoản trong đó thì chưa ai đọc. Đây là kiểu hợp đồng được ký bằng niềm tin, và được cất bằng sự quên.

Không nộp thay đúng hạn thì công ty chịu tiền chậm nộp và phạt. Người làm thay mà quên làm thì người làm thay chịu trách nhiệm.

"Tiền thuế nộp thay có được tính chi phí không?"

Được, nếu hợp đồng viết đúng.

Có hai cách ghi giá thuê. Cách thứ nhất: giá thuê đã gồm thuế, công ty nộp thay rồi trả phần còn lại cho chủ nhà. Cách thứ hai: giá thuê chưa gồm thuế, công ty trả đủ cho chủ nhà và tự gánh thêm tiền thuế.

Với cách thứ hai, tiền thuế công ty nộp thay là một phần chi phí thuê nhà. Nó được tính, nếu có chứng từ nộp thuế. Hợp đồng anh Bảo ghi theo cách thứ hai. Vậy là 120 triệu tiền thuế mỗi năm, nếu nộp đúng, cũng được tính là chi phí.

Anh Bảo cười được một chút: "Vậy là có tin vui."

"Có. Nhưng tin vui chỉ đến khi anh nộp tiền. Chưa nộp thì nó vẫn là tin buồn đang chờ."

Tiền túi và tiền công tyQUIZ 4 PHÚTCòn bao nhiêu khoản của công ty bạn đang đi bằng phong bì, bằng tài khoản cá nhân? Trả lời vài câu, biết ngay ranh giới tiền túi và tiền công ty đang mờ tới đâu.Thử ngay

"Hóa đơn điện nước mang tên bà Sáu thì sao?"

Vẫn được tính, với hai điều kiện.

Thứ nhất, hợp đồng thuê ghi rõ công ty trả tiền điện, nước, internet trong thời gian thuê. Thứ hai, có chứng từ trả tiền cho nhà cung cấp hoặc cho chủ nhà theo đúng số trên hóa đơn. Hóa đơn đứng tên bà Sáu, tiền do công ty trả, hợp đồng nối hai thứ đó lại với nhau.

Anh Bảo lật hợp đồng ra đọc. Điều 6 có ghi: "Bên thuê thanh toán các chi phí điện, nước phát sinh." Lần đầu tiên trong buổi chiều, một điều khoản trong hợp đồng cứu được tiền cho anh.

Mỗi tháng điện nước khoảng 15 triệu, vì máy lạnh chạy cả ngày. Một năm 180 triệu chi phí, giữ được nhờ một dòng chữ in nghiêng ở điều 6. Có những dòng chữ đáng tiền hơn cả cái biệt thự.

"Còn khoản cọc và tiền trả trước?"

Câu này anh Bảo không hỏi. Tôi hỏi thay.

Đầu năm, anh đặt cọc sáu tháng, 600 triệu, và trả trước một năm tiền thuê để được giảm giá. Kế toán đưa hết vào chi phí tháng 1. Hai thứ đó đều sai chỗ.

Tiền cọc không phải chi phí. Nó là tiền của anh gửi ở nhà bà Sáu, hết hợp đồng thì lấy về. Tiền thuê trả trước thì chia đều cho số tháng được thuê. Thuê năm nay thì tính năm nay, phần của năm sau để năm sau.

Ghi hết vào tháng 1, sổ anh Bảo lỗ nặng đầu năm, lãi vọt cuối năm. Đoàn kiểm tra nhìn kiểu sổ đó sẽ hỏi rất nhiều. Tiền cọc nằm trong chi phí là kiểu lỗi ai đọc cũng thấy, như cây hoa sứ trước cổng.

Câu hỏi thứ sáu: "Vậy còn bao nhiêu thứ em chưa biết?"

Đây là câu anh Bảo hỏi lúc tôi đứng dậy ra về. Câu hỏi đúng nhất buổi chiều.

Một hợp đồng thuê nhà thôi đã có năm chỗ sai: tiền mặt, thuế nộp thay, điện nước, tiền cọc, tiền trả trước. Công ty anh còn hợp đồng với freelancer, thuê thiết bị quay phim, mua quảng cáo nước ngoài. Mỗi thứ là một cái hộp chưa ai mở.

Tôi đề nghị anh làm một buổi Tax Health Check trước khi quyết toán năm nay. Không phải để tìm lỗi của kế toán. Mà để biết hết những cái hộp đang chờ, trước khi người khác mở chúng ra.

Đội sáng lập Kaizen có hơn 17 năm trong nghề, khởi đầu từ Big4. Chúng tôi thấy văn phòng đẹp nhất thường đi kèm hồ sơ thuê nhà sơ sài nhất. Chủ doanh nghiệp dành ba tháng chọn nhà, nhưng dành ba phút đọc hợp đồng.

Cái kết ở nhà bà Sáu

Tháng 12, anh Bảo đưa cháu của bà Sáu ra ngân hàng mở tài khoản. Bà Sáu đi theo, mặc áo bà ba mới, ký tên run run. Từ tháng đó, tiền nhà đi qua ngân hàng.

Công ty anh cũng làm tờ khai nộp thay thuế cho bà, nộp luôn tiền chậm nộp những tháng trước. Tiền cọc được chuyển ra khỏi chi phí. Tiền thuê trả trước được chia lại theo tháng.

Mười một tháng tiền mặt thì vẫn là vết sẹo của năm nay. Nhưng từ năm sau, anh Bảo giữ được trọn 1,2 tỷ tiền thuê và 180 triệu điện nước. Cộng thêm 120 triệu thuế nộp thay, tổng cộng hơn 1,5 tỷ chi phí có chỗ đứng.

Mùng 5 tháng 12, bà Sáu vẫn mời anh ăn chuối. Lần này không có phong bì. Bà nói: "Tiền nằm trong điện thoại con cháu rồi, bà khỏi đếm, đỡ mỏi tay."

Câu hỏi thật sự về văn phòng của bạn

Không phải "thuê nhà cá nhân có được trừ không", vì câu trả lời là có. Mà là: nếu có người hỏi tiền nhà tháng 3 trả bằng cách nào, bạn có đưa ra được tờ giấy nào ngoài lời kể?

Lời kể có thể rất thật, như phong bì và quả chuối của bà Sáu. Nhưng trên tờ quyết toán, lời kể không có ô để điền. Một buổi Tax Health Check cùng Kaizen giúp bạn đổi lời kể thành giấy tờ, khi vẫn còn kịp.

Việc bạn làm được ngay hôm nay

Lấy hợp đồng thuê văn phòng ra, đọc ba điều khoản: giá thuê đã gồm thuế chưa, ai nộp thuế, ai trả điện nước. Rồi hỏi kế toán: "Tiền nhà mình đang trả bằng cách nào?"

Ba điều khoản và một câu hỏi đó mất mười phút. Nếu câu trả lời làm bạn chột dạ, Tax Health Check sẽ rà tiếp phần còn lại.

Câu hỏi thường gặp

Doanh nghiệp thuê nhà của cá nhân cần chứng từ gì để được trừ chi phí?

Cần hợp đồng thuê tài sản, chứng từ trả tiền thuê và chứng từ nộp thuế thay cho cá nhân nếu hợp đồng thỏa thuận doanh nghiệp nộp thay (Nghị định 320/2025/NĐ-CP; Thông tư 20/2026/TT-BTC). Khoản thanh toán từ 5 triệu đồng phải không dùng tiền mặt.

Tiền thuế nộp thay cho chủ nhà có được tính vào chi phí không?

Được, nếu hợp đồng quy định giá thuê chưa bao gồm thuế và doanh nghiệp nộp thuế thay cho cá nhân cho thuê. Khi đó, tiền thuế nộp thay là một phần chi phí thuê tài sản, cần có chứng từ nộp thuế.

Hóa đơn điện nước mang tên chủ nhà có được trừ không?

Được, nếu hợp đồng thuê quy định doanh nghiệp trả tiền điện, nước và doanh nghiệp có chứng từ thanh toán phù hợp với hóa đơn của nhà cung cấp.

Tiền thuê nhà trả trước nhiều kỳ hạch toán thế nào?

Tiền thuê trả trước được phân bổ dần vào chi phí theo số kỳ thuê tương ứng. Tiền đặt cọc không phải chi phí, được theo dõi như khoản phải thu.

Căn cứ pháp lý

  • Luật Thuế TNDN số 67/2025/QH15 (Điều 9)
  • Nghị định 320/2025/NĐ-CP hướng dẫn Luật Thuế TNDN, sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 141/2026/NĐ-CP
  • Thông tư 20/2026/TT-BTC hướng dẫn Luật Thuế TNDN (Điều 3)
  • Luật Thuế TNCN số 109/2025/QH15 và Luật Thuế GTGT số 48/2024/QH15 (thuế đối với cá nhân cho thuê tài sản)
  • Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15 và Nghị định 252/2026/NĐ-CP (khai thay, nộp thay)

Bài viết mang tính tham khảo, cập nhật theo quy định tại thời điểm đăng. Mỗi doanh nghiệp có tình huống riêng, hãy trao đổi với chuyên gia trước khi áp dụng.

Sổ sách sạch, thuế đúng, hợp tác bền lâu

Dù bạn cần tư vấn thuế, kế toán hay muốn hợp tác Liên minh, Kaizen phản hồi trong vòng 24h, miễn phí.