Tất cả bài viết

Tối ưu chi phí hợp pháp

Chi phí công tác, tiếp khách: chứng từ nào để không bị loại?

Ba bữa tiếp khách, hai bữa bị loại. Bữa nhậu thì có thật, chỉ có tờ giấy là không.

Góc nhìn thẳngGiải pháp liên quan: Tax Health Check

Tối ưu chi phí hợp pháp

Tóm tắt nhanh

  • Tiếp khách được tính là chi phí khi có hóa đơn đúng tên công ty, có hồ sơ ghi rõ tiếp ai, vì việc gì, và trả qua ngân hàng nếu từ 5 triệu.
  • Chia một bữa thành nhiều hóa đơn dưới 5 triệu không giúp gì: cùng người bán, cùng ngày, cộng lại từ 5 triệu vẫn phải chuyển khoản.
  • Công tác phí cần quyết định cử đi, vé, hóa đơn khách sạn và phụ cấp theo quy chế. Nhân viên quẹt thẻ riêng thì công ty phải hoàn lại qua ngân hàng.

Ba bữa tiếp khách, hai bữa bị loại. Bữa nhậu thì có thật, chỉ có tờ giấy là không.

Năm ngoái, công ty anh Hưng chi 1,2 tỷ tiền tiếp khách. Đoàn kiểm tra loại 780 triệu.

Tức là cứ ba bữa tiếp khách, có hai bữa trên tờ quyết toán coi như chưa từng ăn. Ăn thật, uống thật, ký hợp đồng thật. Thuế thì tính như thể cả bàn đã ngồi nhà ăn cơm.

Anh Hưng làm phân phối gạch ốp lát, doanh thu khoảng 60 tỷ. Khách của anh là nhà thầu, chủ đầu tư, đại lý vật liệu. Và trong ngành của anh, hợp đồng nhiều khi được ký ở bàn nhậu, không phải phòng họp.

"Chị ơi, không tiếp khách thì lấy đâu ra doanh thu?"

Đúng. Không ai bảo anh đừng tiếp khách. Vấn đề không nằm ở bữa nhậu. Nó nằm ở bốn thói quen sau bữa nhậu, và thói quen thứ tư là thói quen của chính anh.

Thói quen thứ nhất: chia bill

Anh Hưng có một chiêu mà anh rất tự hào. Bữa nhậu 18 triệu, anh nhờ quán tách thành bốn hóa đơn, mỗi tờ 4,5 triệu. Dưới 5 triệu thì trả tiền mặt cho nhanh, khỏi chuyển khoản.

Chiêu này chết từ ngày 15/12/2025. Mua của cùng một người bán, trong cùng một ngày, cộng lại từ 5 triệu thì tính như một lần. Bốn tờ hóa đơn cộng lại là 18 triệu. Trả tiền mặt là cả 18 triệu bị loại.

Bốn tờ hóa đơn không làm bữa nhậu nhẹ hơn. Chỉ làm kế toán nhập liệu lâu hơn.

Anh Hưng chống chế: "Nhưng có hôm em đi hai quán."

"Hai quán là hai người bán. Mỗi quán một con số. Quán nào từ 5 triệu thì quán đó chuyển khoản."

Thói quen thứ hai: hóa đơn không tên khách

Hóa đơn nhà hàng của anh Hưng ghi đủ tên công ty, mã số thuế. Kế toán kiểm tra rất kỹ phần này. Vậy mà vẫn bị loại.

Đoàn kiểm tra hỏi một câu rất đơn giản: "Bữa này tiếp ai?"

Không ai nhớ. Hóa đơn ghi "đồ ăn, đồ uống, 18 triệu". Không có tên khách, không có mục đích, không có người duyệt. Một bữa nhậu với nhà thầu và một bữa nhậu sinh nhật bạn thân trông giống hệt nhau trên giấy.

Hóa đơn chứng minh bạn đã ăn. Không chứng minh bạn ăn vì công việc.

Cách sửa rất nhẹ. Mỗi bữa tiếp khách có một tờ đề nghị, hoặc một dòng trong sổ: ngày, quán, khách là ai, công ty nào, vì việc gì, ai duyệt. Làm trong hai phút, ngay sáng hôm sau. Để đến cuối năm mới ngồi nhớ thì chỉ còn ký ức, không còn chứng từ.

Thói quen thứ ba: không có quy chế

Đoàn kiểm tra hỏi tiếp: "Công ty có quy định ai được tiếp khách, mức bao nhiêu không?"

Anh Hưng nói thật: "Em là giám đốc, em quyết."

Không có quy chế, mỗi bữa tiếp khách là một quyết định riêng lẻ. Đoàn kiểm tra không có thước để đo bữa nào hợp lý, bữa nào không. Khi không có thước, họ dùng thước của họ. Thước của họ thường ngắn hơn thước của bạn.

Quy chế không cần dày. Một trang là đủ: ai được tiếp khách, khách nhóm nào, mức chi tối đa mỗi người, ai duyệt, trả bằng gì. Có quy chế, 780 triệu của anh Hưng có lẽ chỉ bị loại vài chục triệu.

Luật không đặt trần cho chi phí tiếp khách. Nhưng quy chế của chính bạn là cái trần duy nhất mà đoàn kiểm tra chịu tin.

Sẵn sàng thanh traQUIZ 4 PHÚTNếu đoàn kiểm tra đến vào thứ Hai tới, công ty bạn có trả lời được câu "bữa này tiếp ai" không? Trả lời vài câu, biết ngay mức sẵn sàng của mình.Thử ngay

Thói quen thứ tư: quẹt thẻ cá nhân

Đây là thói quen của chính anh Hưng. Đi công tác Đà Nẵng, anh mua vé máy bay bằng thẻ tín dụng riêng. Khách sạn cũng quẹt thẻ riêng. Tiếp khách ở Đà Nẵng, lại thẻ riêng. Cuối tháng, kế toán trả lại anh bằng tiền mặt cho gọn.

Từ 5 triệu, mua hộ phải đủ hai chặng qua ngân hàng. Anh trả người bán bằng thẻ: chặng một đạt. Công ty trả lại anh bằng tiền mặt: chặng hai trượt. Trượt một chặng là trượt cả khoản.

Anh Hưng nhìn tôi, rồi nhìn tờ giấy. "Vậy là em tự tay làm mất chi phí của công ty em."

"Đúng. Mà còn cẩn thận giữ đủ hóa đơn nữa."

Cách sửa chỉ là đổi một thói quen của kế toán. Hoàn tiền cho anh qua chuyển khoản, kèm bảng kê và hóa đơn. Quy chế ghi rõ nhân viên được mua hộ, được hoàn tiền. Thế là xong.

Công tác phí: bộ giấy tờ ít ai đủ

Cùng chuyến Đà Nẵng đó, còn một chuỗi giấy tờ nữa mà anh Hưng không có.

Công tác phí được tính khi có bốn thứ. Quyết định hoặc giấy cử đi công tác. Vé máy bay, vé tàu hoặc hóa đơn thuê xe. Hóa đơn khách sạn ghi tên công ty. Và phụ cấp công tác, nếu có, phải đúng mức trong quy chế.

Phụ cấp công tác theo quy chế là khoản dễ chịu nhất. Công ty khoán 300 nghìn mỗi ngày tiền ăn, tiền đi lại nội thành, không cần hóa đơn. Chỉ cần quy chế ghi mức khoán và giấy cử đi công tác ghi số ngày.

Anh Hưng không có quy chế, nên cũng không có phụ cấp. Anh tự trả tiền ăn ở Đà Nẵng, rồi lấy hóa đơn quán ăn lề đường. Quán lề đường thì không có hóa đơn. Vậy là anh vừa không có phụ cấp, vừa không có chi phí.

Một trang quy chế có ghi mức phụ cấp, giá trị hơn cả xấp hóa đơn quán ăn mà anh cố xin.

Bảy trăm tám mươi triệu đáng giá bao nhiêu?

Tôi tính cho anh Hưng con số cuối cùng.

780 triệu bị loại, thuế suất 20% vì doanh thu trên 50 tỷ. Thuế TNDN thiếu 156 triệu. Phạt khai sai 20% số thuế thiếu, thêm khoảng 31 triệu. Tiền chậm nộp mỗi ngày 0,03%, khoảng một năm rưỡi, thêm hơn 25 triệu.

Tổng cộng hơn 210 triệu, cho những bữa nhậu đã ăn xong từ năm ngoái.

Đó là một bàn nhậu đắt nhất mà anh Hưng từng ngồi. Và anh không nhớ mình đã gọi món gì.

Đội sáng lập Kaizen có hơn 17 năm trong nghề, khởi đầu từ Big4. Tiếp khách và công tác là hai khoản bị loại nhiều nhất trong ngành phân phối mà chúng tôi gặp. Không phải vì chủ doanh nghiệp tiêu sai. Mà vì họ tiêu đúng nhưng giữ giấy sai.

Buổi Tax Health Check với anh Hưng chỉ mất một ngày. Chúng tôi lọc toàn bộ chi phí tiếp khách, công tác của năm nay, đánh dấu khoản nào đang thiếu gì. Khoản nào còn bổ sung được thì bổ sung ngay.

Năm nay của anh Hưng

Năm nay anh Hưng đã tiếp khách khoảng 1 tỷ. Rà lại, chúng tôi thấy khoảng 600 triệu đang lặp lại y hệt bốn thói quen cũ. Còn hơn một tháng là hết năm.

Chúng tôi chọn năm việc làm ngay:

  1. Ban hành quy chế tiếp khách và công tác phí một trang, có mức khoán phụ cấp.
  2. Lập lại sổ tiếp khách cho các bữa năm nay: ngày, khách, công ty, mục đích, người duyệt.
  3. Từ nay mỗi quán từ 5 triệu trả bằng thẻ hoặc chuyển khoản của công ty, không tách hóa đơn.
  4. Hoàn tiền mua hộ cho nhân viên qua chuyển khoản, kèm bảng kê và hóa đơn.
  5. Gom lại giấy cử đi công tác cho các chuyến trong năm.

Sổ tiếp khách là việc tốn công nhất. Anh Hưng ngồi với trưởng phòng kinh doanh hai buổi tối, mở lịch sử tin nhắn, lịch hẹn, ảnh chụp. Họ nhớ lại được gần hết.

"Em không ngờ có ngày phải ngồi ôn lại các bữa nhậu như ôn thi."

"Ôn bây giờ là ôn bài cũ, anh ạ. Để đoàn kiểm tra hỏi mới ôn là thi lại."

Câu hỏi thật sự sau mỗi bữa tiếp khách

Không phải "bữa này có hóa đơn chưa". Mà là: sáu tháng nữa, nếu có người hỏi bữa này tiếp ai, bạn trả lời bằng tờ giấy nào?

Nếu câu trả lời là "để em nhớ lại", thì bữa đó đang nằm trên ranh giới. Một buổi Tax Health Check cùng Kaizen giúp bạn kéo nó về đúng phía.

Việc bạn làm được ngay hôm nay

Mở sổ chi phí tiếp khách tháng này, chọn ngẫu nhiên ba bữa. Hỏi kế toán: "Ba bữa này tiếp ai, trả bằng gì?"

Nếu kế toán trả lời được cả ba, bạn đang làm tốt. Nếu không, đó là dấu hiệu nên để Tax Health Check rà phần còn lại trước khi hết năm.

Câu hỏi thường gặp

Chi phí tiếp khách có bị giới hạn mức trừ không?

Không có mức khống chế riêng. Chi phí tiếp khách được trừ khi thực tế phát sinh, liên quan đến hoạt động kinh doanh, có hóa đơn, chứng từ hợp pháp và thanh toán không dùng tiền mặt với khoản từ 5 triệu đồng (Điều 9 Luật Thuế TNDN số 67/2025/QH15; Nghị định 320/2025/NĐ-CP).

Tách hóa đơn tiếp khách thành nhiều tờ dưới 5 triệu có được trả tiền mặt không?

Không. Mua hàng hóa, dịch vụ của cùng một người bán nhiều lần trong cùng ngày, tổng giá trị từ 5 triệu đồng trở lên thì phải có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt (Nghị định 320/2025/NĐ-CP; Thông tư 20/2026/TT-BTC).

Nhân viên quẹt thẻ cá nhân trả tiền công tác thì công ty cần làm gì?

Công ty cần quy chế cho phép nhân viên mua hộ, hóa đơn mang tên công ty, và với khoản từ 5 triệu đồng thì hoàn tiền cho nhân viên bằng hình thức không dùng tiền mặt (Thông tư 20/2026/TT-BTC).

Phụ cấp công tác khoán có cần hóa đơn không?

Không cần, nếu mức phụ cấp được quy định trong quy chế tài chính hoặc quy chế nội bộ và có giấy cử đi công tác. Chi phí vé, khách sạn vẫn cần hóa đơn, chứng từ.

Căn cứ pháp lý

  • Luật Thuế TNDN số 67/2025/QH15 (Điều 9)
  • Nghị định 320/2025/NĐ-CP hướng dẫn Luật Thuế TNDN (Điều 9, Điều 10), sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 141/2026/NĐ-CP
  • Thông tư 20/2026/TT-BTC hướng dẫn Luật Thuế TNDN (Điều 3)
  • Nghị định 254/2026/NĐ-CP về hóa đơn, chứng từ điện tử
  • Nghị định 125/2020/NĐ-CP, sửa đổi bởi Nghị định 310/2025/NĐ-CP (phạt khai sai)

Bài viết mang tính tham khảo, cập nhật theo quy định tại thời điểm đăng. Mỗi doanh nghiệp có tình huống riêng, hãy trao đổi với chuyên gia trước khi áp dụng.

Sổ sách sạch, thuế đúng, hợp tác bền lâu

Dù bạn cần tư vấn thuế, kế toán hay muốn hợp tác Liên minh, Kaizen phản hồi trong vòng 24h, miễn phí.