Chính sách lương & BHXH
Quyết toán thuế TNCN cuối năm: doanh nghiệp làm thay nhân viên thế nào
Quyết toán thuế TNCN sai, nhân viên mất tiền, doanh nghiệp mất uy tín. Năm nay còn thêm một chuyện: nhiều nhân viên được hoàn thuế, nếu công ty làm đúng.
Hướng dẫn thực hànhGiải pháp liên quan: Tuân thủ & Báo cáo thuế
Tóm tắt nhanh
- Doanh nghiệp quyết toán thay cho nhân viên có ủy quyền và đủ điều kiện: thường là chỉ có thu nhập tiền lương ở một nơi, có thể kèm thu nhập vãng lai nhỏ đã khấu trừ.
- Năm 2026 áp dụng mức giảm trừ mới và biểu thuế năm bậc cho cả năm. Nhân viên đã bị khấu trừ theo cách cũ trong những tháng đầu năm có thể được hoàn.
- Hạn quyết toán của tổ chức là ngày cuối cùng của tháng thứ ba sau năm tính thuế. Người tự quyết toán có thêm một tháng.
Quyết toán thuế TNCN sai, nhân viên mất tiền, doanh nghiệp mất uy tín. Năm nay còn thêm một chuyện: nhiều nhân viên được hoàn thuế, nếu công ty làm đúng.
Chị Hạ là kế toán tiền lương của một công ty phân phối dược phẩm ở Sài Gòn. Chín mươi nhân viên: trình dược viên, kho, giao hàng, văn phòng. Mỗi năm, đến tháng 3, chị quyết toán thuế TNCN thay cho cả công ty.
Năm ngoái, chị quyết toán thay cho tất cả chín mươi người. Ba tháng sau, một trình dược viên nhận thông báo của cơ quan thuế. Anh có thêm thu nhập từ một công ty khác, đã tự khai, nên bị trùng. Cùng lúc, hai người nghỉ việc giữa năm gọi điện xin chứng từ khấu trừ thuế để tự quyết toán. Chị Hạ mất hai tuần tìm lại.
Năm nay, trưởng phòng nhân sự nói với chị: "Năm nay luật thuế mới, mức giảm trừ mới. Chị làm sao cho đúng nhé, nhân viên đang hỏi nhiều lắm."
Chị Hạ gọi cho tôi. Câu đầu tiên: "Chị ơi, năm nay em quyết toán thay cho ai, và tính theo biểu nào?"
Ai được công ty quyết toán thay?
Tôi bắt đầu bằng câu hỏi chị Hạ đã làm sai năm ngoái. Không phải ai cũng được công ty quyết toán thay.
Công ty quyết toán thay cho nhân viên có ủy quyền, và nhân viên đó đủ điều kiện. Điều kiện phổ biến là chỉ có lương ở một nơi. Hợp đồng lao động từ ba tháng trở lên. Đang làm việc tại thời điểm ủy quyền. Có thể có thêm thu nhập vãng lai ở nơi khác, bình quân không quá 10 triệu mỗi tháng. Phần đó phải đã khấu trừ 10%, và không yêu cầu quyết toán.
Trình dược viên năm ngoái có thêm thu nhập lương ở công ty khác, nhiều hơn mức đó. Anh không đủ điều kiện ủy quyền. Phải tự quyết toán.
Chị Hạ ghi chú. "Vậy là em phải hỏi từng người có thu nhập ở đâu khác không."
"Đúng. Và giữ lại giấy ủy quyền có cam kết của nhân viên."
Người nghỉ việc giữa năm thì sao?
Năm nay công ty có mười hai người nghỉ việc. Họ không còn làm việc tại thời điểm ủy quyền, nên công ty không quyết toán thay. Họ tự quyết toán, hoặc ủy quyền cho nơi làm việc mới nếu đủ điều kiện.
Việc của chị Hạ là cấp chứng từ khấu trừ thuế cho họ, đầy đủ, đúng hạn. Hiện nay chứng từ khấu trừ thuế TNCN có thể lập dạng điện tử. Gửi qua email ngay khi người đó nghỉ, khỏi phải hai tuần đi tìm.
Người làm việc từ hai nơi, người có thu nhập cho thuê nhà, người muốn quyết toán để được hoàn: họ tự quyết toán. Công ty hướng dẫn, cấp chứng từ, không làm thay.
Quyết toán thay là quyền lợi cho nhân viên đơn giản. Với nhân viên có thu nhập phức tạp, quyết toán thay lại là cách làm sai cho cả hai bên.
Biểu thuế nào cho năm 2026?
Đây là câu hỏi quan trọng nhất năm nay. Và câu trả lời là tin vui cho nhiều nhân viên.
Mức giảm trừ mới áp dụng từ kỳ tính thuế 2026. Đó là 15,5 triệu cho bản thân và 6,2 triệu cho mỗi người phụ thuộc. Biểu thuế tiền lương năm bậc cũng áp dụng cho kỳ tính thuế 2026. Khi quyết toán năm 2026, thu nhập cả năm tính theo quy định mới.
Nhiều công ty trong những tháng đầu năm vẫn khấu trừ theo cách cũ, hoặc theo mức tạm tính. Quyết toán cả năm theo quy định mới thì số phải nộp có thể thấp hơn số đã khấu trừ. Phần chênh lệch là thuế nộp thừa.
Tôi tính cho chị Hạ một ví dụ. Một trình dược viên lương 25 triệu, không người phụ thuộc. Nửa đầu năm bị khấu trừ theo mức cũ, quyết toán theo mức mới? Chị ấy có thể được hoàn vài triệu.
Chị Hạ mở to mắt. "Vậy là năm nay có cả chục người được hoàn."
"Có thể hơn. Nếu công ty quyết toán đúng, đó là món quà Tết đến muộn của họ."
Thử với lương của nhân viên bạnCông cụ tính lương mở sẵn đúng ví dụ trên. Đổi số theo công ty bạn, kết quả ra ngay.Tính ngayNộp thừa thì hoàn thế nào?
Khi quyết toán thay, công ty tính lại thuế cả năm cho từng người. Người nộp thiếu thì công ty khấu trừ thêm và nộp. Người nộp thừa thì được bù trừ hoặc hoàn.
Công ty có thể bù trừ thừa của người này với thiếu của người khác. Làm ngay trong cùng tờ khai quyết toán. Phần còn thừa thì đề nghị hoàn cho tổ chức trả thu nhập, rồi trả lại cho từng nhân viên. Hoặc chuyển sang kỳ sau, nếu nhân viên đồng ý.
Chỗ hay sai là trả tiền hoàn cho nhân viên. Có công ty nhận tiền hoàn rồi để đó, quên trả. Có công ty trừ thẳng vào lương tháng sau mà không ghi rõ. Nhân viên không biết mình được hoàn bao nhiêu, nên nghĩ công ty giữ.
Nhân viên mất tiền vì quyết toán sai là một chuyện. Nhân viên được hoàn mà không biết là chuyện mất uy tín của công ty.
Người phụ thuộc: chỗ sai lặp lại mỗi năm
Còn một chỗ chị Hạ cần soát: giảm trừ người phụ thuộc.
Người phụ thuộc phải được đăng ký trước 31/12 để tính cả năm. Người phụ thuộc hết điều kiện thì phải khai giảm. Ví dụ con đã đi làm, thu nhập trên 3 triệu. Mỗi người phụ thuộc chỉ tính cho một người nộp thuế.
Năm ngoái, công ty chị Hạ có hai vợ chồng cùng làm, cùng đăng ký một con là người phụ thuộc. Cơ quan thuế phát hiện, điều chỉnh, cả hai bị truy thu.
Chuyện đăng ký người phụ thuộc theo mức mới, tôi đã kể trong bài giảm trừ gia cảnh 2026.
Lịch quyết toán của chị Hạ
Chúng tôi lập cho chị Hạ một lịch, bắt đầu từ tháng 12:
- Tháng 12: nhắc nhân viên đăng ký, khai giảm người phụ thuộc trước 31/12.
- Tháng 1: thu giấy ủy quyền kèm cam kết thu nhập ở nơi khác; xác định ai đủ điều kiện.
- Tháng 1: cấp chứng từ khấu trừ điện tử cho người nghỉ việc và người tự quyết toán.
- Tháng 2: tính lại thuế cả năm theo quy định mới, xác định nộp thừa, nộp thiếu từng người.
- Trước hạn tháng 3: nộp tờ khai quyết toán, đề nghị hoàn, trả tiền hoàn cho nhân viên kèm bảng chi tiết.
Đó là việc của dịch vụ Tuân thủ & Báo cáo thuế của Kaizen: quyết toán thuế TNCN cho toàn công ty đúng hạn, đúng người, đúng biểu thuế. Và để mỗi nhân viên biết rõ số thuế của mình.
Tháng 4 năm sau
Tháng 4, chị Hạ gửi mỗi nhân viên một bảng nhỏ qua email: thu nhập cả năm, giảm trừ, thuế phải nộp, thuế đã khấu trừ, số được hoàn hoặc phải nộp thêm. Sáu mươi hai người được hoàn, trung bình khoảng 2,5 triệu mỗi người.
Trưởng phòng nhân sự kể với chị Hạ, trong nhóm chat của trình dược viên, có người viết: "Công ty mình làm thuế kỹ ghê." Chị Hạ chụp màn hình gửi tôi.
Đội sáng lập Kaizen có hơn 17 năm trong nghề, khởi đầu từ Big4. Quyết toán thuế TNCN là việc nhỏ trong năm của kế toán. Nhưng là việc nhân viên nhớ lâu nhất. Tuân thủ & Báo cáo thuế cùng Kaizen giúp bạn làm cho đúng.
Câu hỏi thật sự của mùa quyết toán TNCN
Không phải "năm nay quyết toán khi nào". Mà là: trong số nhân viên bạn định quyết toán thay, ai không đủ điều kiện, và ai đang được hoàn mà chưa biết?
Hai nhóm đó quyết định mùa quyết toán của bạn êm hay ồn.
Việc bạn làm được ngay hôm nay
Gửi toàn công ty một câu hỏi ngắn: "Năm nay anh chị có thu nhập tiền lương, tiền công ở nơi nào khác không?" Kèm nhắc hạn đăng ký người phụ thuộc 31/12.
Câu trả lời đó cho bạn biết ai được quyết toán thay. Muốn có người làm trọn mùa quyết toán? Dịch vụ Tuân thủ & Báo cáo thuế của Kaizen làm cùng bạn.
Câu hỏi thường gặp
Doanh nghiệp quyết toán thuế TNCN thay cho nhân viên nào?
Cho nhân viên có ủy quyền và đáp ứng điều kiện: có thu nhập từ tiền lương, tiền công ký hợp đồng lao động từ 3 tháng trở lên tại một nơi và đang làm việc tại thời điểm ủy quyền, có thể có thêm thu nhập vãng lai bình quân tháng không quá 10 triệu đồng đã khấu trừ 10% và không yêu cầu quyết toán phần này.
Hạn quyết toán thuế TNCN năm 2026 là khi nào?
Tổ chức trả thu nhập quyết toán chậm nhất ngày cuối cùng của tháng thứ 3 kể từ khi kết thúc năm tính thuế. Cá nhân tự quyết toán chậm nhất ngày cuối cùng của tháng thứ 4 (Nghị định 252/2026/NĐ-CP).
Quyết toán thuế TNCN năm 2026 áp dụng biểu thuế nào?
Kỳ tính thuế 2026 áp dụng mức giảm trừ 15,5 triệu đồng cho bản thân, 6,2 triệu đồng cho mỗi người phụ thuộc (Nghị quyết 110/2025/UBTVQH15) và biểu thuế lũy tiến 5 bậc theo Luật Thuế TNCN số 109/2025/QH15 đối với thu nhập từ tiền lương, tiền công.
Nhân viên nộp thừa thuế TNCN thì được hoàn thế nào?
Tổ chức trả thu nhập bù trừ số nộp thừa, nộp thiếu giữa các cá nhân trong tờ khai quyết toán; phần còn thừa được đề nghị hoàn cho tổ chức và trả lại cho từng cá nhân, hoặc bù trừ vào kỳ sau theo quy định.
Căn cứ pháp lý
- Luật Thuế TNCN số 109/2025/QH15, Nghị định 253/2026/NĐ-CP và Thông tư 87/2026/TT-BTC
- Nghị quyết 110/2025/UBTVQH15 về mức giảm trừ gia cảnh
- Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15 và Nghị định 252/2026/NĐ-CP (hạn quyết toán, hoàn thuế)
- Nghị định 254/2026/NĐ-CP về hóa đơn, chứng từ điện tử (chứng từ khấu trừ thuế)
Bài viết mang tính tham khảo, cập nhật theo quy định tại thời điểm đăng. Mỗi doanh nghiệp có tình huống riêng, hãy trao đổi với chuyên gia trước khi áp dụng.
Bài viết liên quan
Thưởng Tết, lương tháng 13: tính thuế TNCN và chi phí thế nào
Thưởng Tết làm nhân viên vui. Tính sai thuế làm cả hai bên không vui.
Hỏi - đápLương & BHXH
Nhân viên làm việc từ xa, ở tỉnh khác: đóng BHXH và thuế ở đâu
Làm việc ở đâu cũng được. Nhưng nghĩa vụ thuế thì phải ở đúng chỗ.
Hỏi - đápTuân thủ & Báo cáo thuế
Hỏi - đáp quyết toán thuế TNDN: 10 câu chủ doanh nghiệp hay hỏi nhất
10 câu hỏi này, năm nào chúng tôi cũng nghe. Năm nay bạn có câu trả lời trước.
Hỏi - đápTuân thủ & Báo cáo thuế
