Tất cả bài viết

Hỏi - Đáp & Tình huống thực tế

Doanh nghiệp mới thành lập: 12 câu hỏi về thuế trong năm đầu tiên

Năm đầu tiên, bạn không biết mình không biết những gì. Đây là danh sách. Anh Nam và chị Vy mở công ty tháng Ba, và gửi tôi mười hai câu hỏi vào tháng Mười Một.

Hỏi - đápGiải pháp liên quan: Tax Health Check

Hỏi - Đáp & Tình huống thực tế

Tóm tắt nhanh

  • Năm đầu tiên có những việc chỉ làm một lần: góp vốn đúng hạn, đăng ký hóa đơn điện tử, chọn phương pháp tính thuế. Làm sai lúc đầu, sửa về sau rất tốn công.
  • Doanh nghiệp nhỏ mới thành lập có thể được hưởng ưu đãi thuế TNDN, nhưng ưu đãi không thay cho việc khai đúng, nộp đúng hạn.
  • Lẫn tiền cá nhân với tiền công ty là lỗi phổ biến nhất của năm đầu. Tách ngay từ tháng đầu tiên rẻ hơn nhiều so với tách lại sau một năm.

Năm đầu tiên, bạn không biết mình không biết những gì. Đây là danh sách. Anh Nam và chị Vy mở công ty tháng Ba, và gửi tôi mười hai câu hỏi vào tháng Mười Một.

Anh Nam là kỹ sư cơ khí. Chị Vy là giáo viên mầm non. Tháng Ba năm nay, hai vợ chồng mở một công ty nhỏ ở Huế. Công ty làm đồ chơi gỗ giáo dục cho trẻ em, bán trên mạng và qua vài trường mầm non.

Tám tháng đầu, doanh thu khoảng 1,4 tỷ. Bốn thợ mộc, một bạn đóng gói, một bạn chăm sóc khách hàng. Kế toán là một chị dịch vụ làm tờ khai mỗi quý.

Tháng Mười Một, chị Vy gửi tôi một email dài. Mười hai câu hỏi, đánh số. Dòng cuối viết: "Em sợ nhất là có câu mình chưa từng nghĩ để hỏi."

Tôi trả lời từng câu. Rồi thêm một câu mà chị Vy chưa hỏi.

Vốn và tài khoản

Câu 1: "Vốn điều lệ ghi 500 triệu, nhưng tụi em mới góp 200 triệu. Có sao không?"

Có. Thành viên, cổ đông phải góp đủ vốn trong 90 ngày kể từ ngày được cấp giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp. Quá hạn mà chưa góp đủ thì phải đăng ký điều chỉnh vốn điều lệ bằng số đã góp. Công ty anh Nam đã quá hạn từ tháng Sáu.

Câu 2: "Tụi em hay chuyển tiền từ tài khoản cá nhân vào trả nhà cung cấp gỗ. Được không?"

Chi phí của công ty nên trả từ tài khoản của công ty. Khi chủ trả hộ, cần chứng từ cho thấy đó là khoản công ty vay chủ, hoặc chủ góp thêm vốn. Không có, khoản chi đó rất khó được tính vào chi phí, nhất là khoản từ 5 triệu trở lên.

Hóa đơn và kê khai

Câu 3: "Bán cho trường mầm non thì xuất hóa đơn. Bán lẻ trên mạng có phải xuất không?"

Có. Mỗi lần bán hàng phải lập hóa đơn, kể cả bán lẻ cho người tiêu dùng. Với giao dịch bán lẻ nhỏ, có thể lập hóa đơn tổng hợp cuối ngày theo quy định, nhưng không được bỏ qua.

Câu 4: "Tụi em khai thuế GTGT theo tháng hay theo quý?"

Doanh nghiệp mới thành lập khai theo quý. Sau đủ mười hai tháng, kỳ khai được xác định theo doanh thu của năm trước.

Câu 5: "Có phải nộp lệ phí môn bài không?"

Lệ phí môn bài đã được bãi bỏ từ ngày 1/1/2026. Công ty anh Nam thành lập năm nay nên không phải nộp. Đây là một câu tin vui.

Tiền túi và tiền công tyQUIZ 4 PHÚTTrong tám tháng đầu, tiền của bạn và tiền của công ty đã lẫn vào nhau đến đâu? Trả lời vài câu, biết ngay chỗ nào cần tách.Thử ngay

Thuế TNDN và ưu đãi

Câu 6: "Nghe nói công ty mới được miễn thuế TNDN?"

Có thể. Chính sách hỗ trợ kinh tế tư nhân miễn thuế TNDN vài năm đầu cho doanh nghiệp nhỏ và vừa thành lập mới. Điều kiện cụ thể cần xem kỹ, kể cả việc doanh nghiệp không được thành lập từ việc chia tách, chuyển đổi.

Chị Vy hỏi tiếp: "Vậy tụi em khỏi khai?"

Không. Được miễn vẫn phải khai. Vẫn phải quyết toán. Ưu đãi được xác định trên tờ khai, không phải thay cho tờ khai.

Câu 7: "Nếu không đủ điều kiện miễn, thuế suất bao nhiêu?"

Doanh thu năm không quá 3 tỷ thì thuế suất 15%. Công ty anh Nam nằm ở mức này.

Lao động và bảo hiểm

Câu 8: "Bốn thợ mộc làm từ tháng Tư. Phải đóng bảo hiểm từ khi nào?"

Từ tháng ký hợp đồng lao động đủ điều kiện tham gia. Doanh nghiệp phải đăng ký tham gia bảo hiểm cho người lao động trong 30 ngày kể từ ngày hợp đồng có hiệu lực. Công ty anh Nam mới đăng ký từ tháng Tám, trễ bốn tháng.

Câu 9: "Trả lương thợ bằng tiền mặt có được không?"

Được, nếu có hợp đồng, bảng lương, chữ ký nhận. Nhưng trả qua ngân hàng để lại dấu vết rõ hơn nhiều. Với lương, tôi luôn khuyên chuyển khoản.

Sổ sách và báo cáo

Câu 10: "Năm đầu tiên có phải nộp báo cáo tài chính không?"

Có. Năm tài chính đầu tiên có thể ngắn hơn hoặc dài hơn mười hai tháng, nhưng không quá mười lăm tháng. Công ty anh Nam thành lập tháng Ba nên năm tài chính đầu kết thúc 31/12/2026, báo cáo nộp cùng hồ sơ quyết toán.

Câu 11: "Chi phí trước khi có giấy phép, như mua máy cưa, có tính được không?"

Có thể, nếu khoản chi phục vụ việc thành lập và kinh doanh. Điều kiện là có hóa đơn, chứng từ hợp lệ. Hóa đơn lập tên cá nhân trước khi có công ty cần được xử lý riêng.

Câu 12: "Cuối năm tụi em cần chuẩn bị gì?"

Kiểm kê kho gỗ và thành phẩm. Đối chiếu công nợ với các trường. Đối chiếu số dư ngân hàng. Rồi mới đến quyết toán.

Câu thứ mười ba

Chị Vy chưa hỏi câu này. Nhưng nó là câu tôi lo nhất: "Ai đang kiểm tra những gì chị dịch vụ đã khai?"

Tám tháng, chị dịch vụ làm tờ khai mỗi quý. Anh Nam và chị Vy ký mà không đọc. Không phải vì cẩu thả, mà vì không biết đọc gì.

Bốn câu trả lời ở trên đã cho thấy ba việc chưa đúng: góp vốn quá hạn, bảo hiểm đăng ký trễ, chi phí trả từ tài khoản cá nhân. Không ai báo cho hai vợ chồng, vì không ai được giao nhìn tổng thể.

Chúng tôi đề nghị một lần Khám sức khỏe thuế cho tám tháng đầu, trước khi khóa sổ năm đầu tiên.

  1. Đăng ký điều chỉnh vốn điều lệ, hoặc góp nốt phần còn thiếu nếu còn phù hợp.
  2. Lập hồ sơ cho các khoản chủ trả hộ: khoản vay của chủ, có chứng từ.
  3. Đăng ký, truy đóng bảo hiểm cho bốn thợ mộc từ tháng Tư.
  4. Rà soát hóa đơn bán lẻ trên mạng tám tháng qua, lập bổ sung nếu thiếu.
  5. Mở một tài khoản riêng cho mọi khoản chi của công ty, kể từ tuần này.

Một năm đầu tiên sạch sẽ

Hai vợ chồng làm xong năm việc trước Tết. Năm tài chính đầu tiên khép lại với một bộ sổ mà người làm dịch vụ năm sau có thể tiếp nhận ngay.

Chị Vy viết cho tôi: "Em tưởng năm đầu chỉ cần sống sót. Hóa ra năm đầu là năm đặt nền."

Đội sáng lập Kaizen có hơn 17 năm trong nghề, khởi đầu từ Big4. Những lỗi rẻ nhất để sửa là lỗi của năm đầu tiên, vì chúng chưa kịp lớn. Tax Health Check của Kaizen giúp bạn sửa chúng khi còn rẻ.

Câu hỏi thật sự của năm đầu tiên

Không phải "tôi cần nộp những gì". Mà là: ai đang nhìn tổng thể những gì công ty tôi đã khai, đã nộp, và đã bỏ sót?

Việc bạn làm được ngay hôm nay

Trả lời nhanh bốn câu. Đã góp đủ vốn chưa? Có trả chi phí công ty từ tài khoản cá nhân không? Bảo hiểm cho người lao động đăng ký đúng hạn chưa? Có lập hóa đơn cho mọi lần bán không?

Câu nào chưa chắc, Tax Health Check của Kaizen xem cùng bạn trước khi khóa sổ năm đầu.

Câu hỏi thường gặp

Thời hạn góp vốn điều lệ của công ty mới thành lập là bao lâu?

90 ngày kể từ ngày được cấp giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp, không kể thời gian vận chuyển, nhập khẩu tài sản góp vốn và thực hiện thủ tục chuyển quyền sở hữu, theo Luật Doanh nghiệp năm 2020. Quá hạn chưa góp đủ phải đăng ký điều chỉnh vốn điều lệ.

Doanh nghiệp mới thành lập có phải nộp lệ phí môn bài không?

Lệ phí môn bài được bãi bỏ từ ngày 1/1/2026 theo Nghị quyết 198/2025/QH15.

Doanh nghiệp nhỏ mới thành lập có được miễn thuế TNDN không?

Theo Nghị quyết 198/2025/QH15, doanh nghiệp nhỏ và vừa thành lập mới được miễn thuế TNDN trong 3 năm liên tục kể từ khi được cấp giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp lần đầu, khi đáp ứng điều kiện. Doanh nghiệp vẫn phải khai thuế và quyết toán.

Doanh nghiệp mới thành lập khai thuế GTGT theo tháng hay quý?

Theo quý. Sau đủ 12 tháng hoạt động, kỳ khai được xác định theo tổng doanh thu bán hàng hóa, dịch vụ của năm trước liền kề.

Căn cứ pháp lý

  • Luật Doanh nghiệp số 59/2020/QH14 (sửa đổi, bổ sung) về thời hạn góp vốn
  • Nghị quyết 198/2025/QH15 về một số cơ chế, chính sách đặc biệt phát triển kinh tế tư nhân
  • Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15 và Nghị định 252/2026/NĐ-CP (kỳ khai thuế)
  • Nghị định 254/2026/NĐ-CP và Thông tư 91/2026/TT-BTC về hóa đơn
  • Luật BHXH số 41/2024/QH15
  • Luật Kế toán số 88/2015/QH13 (kỳ kế toán năm đầu tiên)

Bài viết mang tính tham khảo, cập nhật theo quy định tại thời điểm đăng. Mỗi doanh nghiệp có tình huống riêng, hãy trao đổi với chuyên gia trước khi áp dụng.

Sổ sách sạch, thuế đúng, hợp tác bền lâu

Dù bạn cần tư vấn thuế, kế toán hay muốn hợp tác Liên minh, Kaizen phản hồi trong vòng 24h, miễn phí.