Chính sách lương & BHXH
Trốn đóng BHXH: mức phạt và rủi ro hình sự doanh nghiệp không ngờ
Tiết kiệm vài triệu bảo hiểm mỗi tháng có thể đổi lấy một hồ sơ hình sự. Anh Phúc tiết kiệm được khoảng 1,4 tỷ trong hai năm. Rồi một người thợ ngã từ giàn giáo.
Góc nhìn thẳngGiải pháp liên quan: Lương & BHXH
Tóm tắt nhanh
- Không đăng ký đủ người, đóng thấp hơn lương thực tế, hoặc không đóng mà không có lý do là trốn đóng bảo hiểm. Phải truy đóng đủ, cộng tiền lãi tính theo ngày, cộng phạt.
- Trốn đóng từ sáu tháng trở lên với số tiền hoặc số người lao động đến ngưỡng luật định có thể bị xử lý hình sự, kể cả với pháp nhân thương mại.
- Khi người lao động bị tai nạn mà chưa được đóng bảo hiểm, doanh nghiệp tự gánh chi phí lẽ ra bảo hiểm chi trả.
Tiết kiệm vài triệu bảo hiểm mỗi tháng có thể đổi lấy một hồ sơ hình sự. Anh Phúc tiết kiệm được khoảng 1,4 tỷ trong hai năm. Rồi một người thợ ngã từ giàn giáo.
Ba mươi lăm người. Đó là số thợ ở xưởng gia công cửa nhôm kính của anh Phúc. Năm người được đóng bảo hiểm.
Ba mươi người còn lại nhận lương tiền mặt, không hợp đồng, không bảo hiểm. Mỗi người khoảng 6 triệu mỗi tháng. Anh Phúc tính: mỗi tháng tiết kiệm gần 60 triệu. Hai năm, gần 1,4 tỷ.
Rồi một chiều tháng 8, anh Tâm, thợ lắp đặt, ngã từ giàn giáo ở công trình. Gãy chân, chấn thương cột sống. Bốn tháng không đi làm được.
Không có bảo hiểm, không có chế độ tai nạn lao động. Gia đình anh Tâm đến xưởng. Rồi đơn gửi lên cơ quan lao động. Rồi đoàn kiểm tra.
Một tỷ bốn tiết kiệm được trong hai năm, giờ có một cái giá khác.
Trốn đóng hay chậm đóng?
Luật BHXH mới phân biệt rõ hai việc.
Chậm đóng là đóng sau thời hạn. Có lý do, có kế hoạch, có đóng.
Trốn đóng là không đăng ký cho người thuộc diện phải đóng. Hoặc đăng ký không đủ người. Hoặc đóng thấp hơn lương thực tế. Hoặc không đóng sau thời hạn mà không có lý do chính đáng.
Ba mươi người thợ của anh Phúc thuộc diện phải đóng. Không đăng ký. Đó là trốn đóng, không phải chậm đóng.
Hai chữ nghe gần nhau. Nhưng một chữ là nợ. Một chữ là vi phạm.
Cái giá thứ nhất: truy đóng
Đoàn kiểm tra tính lại hai năm. Ba mươi người, lương bình quân 6 triệu.
Phần doanh nghiệp đóng 21,5%, phần người lao động 10,5%. Cộng lại 32%, khoảng 1,9 triệu mỗi người mỗi tháng. Ba mươi người, hai mươi bốn tháng, khoảng 1,38 tỷ.
Phần người lao động lẽ ra trừ từ lương, giờ công ty khó thu lại từ thợ. Nhiều người đã nghỉ, nhiều người không còn liên lạc. Công ty gánh luôn.
Cộng tiền lãi tính theo ngày trên số tiền trốn đóng, suốt hai năm.
Anh Phúc tiết kiệm 1,4 tỷ. Giờ trả lại 1,4 tỷ, cộng lãi. Tiết kiệm bằng không. Lãi thì không phải bằng không.
Thử với lương của nhân viên bạnCông cụ tính lương mở sẵn đúng ví dụ trên. Đổi số theo công ty bạn, kết quả ra ngay.Tính ngayCái giá thứ hai: anh Tâm
Đây là cái giá đau nhất, không nằm trong biên bản.
Nếu anh Tâm có bảo hiểm, chế độ tai nạn lao động sẽ gánh một phần. Chi phí điều trị, trợ cấp những tháng nghỉ, trợ cấp suy giảm khả năng lao động nếu có. Không có bảo hiểm, phần đó công ty phải tự trả.
Chi phí phẫu thuật, điều trị, bốn tháng lương, trợ cấp. Anh Phúc trả khoảng 280 triệu cho riêng anh Tâm. Chưa kể nếu anh Tâm suy giảm khả năng lao động lâu dài.
Anh Phúc nói với tôi, giọng rất mệt: "Em tiết kiệm bảo hiểm của ba mươi người. Giờ trả thay bảo hiểm cho một người, gần bằng số tiết kiệm của nửa năm."
Bảo hiểm tai nạn lao động sinh ra cho đúng một ngày như thế. Ngày mà không ai nghĩ sẽ đến.
Tôi hỏi anh Phúc: "Mấy năm qua, anh có nghĩ đến chuyện thợ leo giàn giáo mà không có bảo hiểm không?" Anh nói có nghĩ, nhưng nghĩ xác suất thấp. Ba mươi người, hai năm, chưa ai sao.
Xác suất thấp không phải xác suất bằng không. Và trong nghề lắp cửa kính trên cao, nó cũng không thấp như anh nghĩ. Anh Phúc đã đặt cược ba mươi người vào một xác suất. Và anh thua đúng một lần, đúng người.
Cái giá thứ ba: phạt và hồ sơ hình sự
Ngoài truy đóng, trốn đóng bị phạt hành chính, tính theo tỷ lệ trên số tiền phải đóng, có mức tối đa.
Và có một ngưỡng mà nhiều chủ doanh nghiệp không biết. Bộ luật Hình sự có tội trốn đóng bảo hiểm cho người lao động. Trốn đóng từ sáu tháng trở lên có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Ngưỡng là số tiền từ 50 triệu đồng, hoặc từ mười người lao động trở lên. Pháp nhân thương mại cũng có thể bị xử lý.
Anh Phúc trốn đóng hai mươi bốn tháng, ba mươi người, hơn một tỷ. Vượt cả ba ngưỡng.
Anh Phúc im lặng rất lâu. "Em tưởng bảo hiểm là chuyện tiền. Hóa ra có thể là chuyện tù."
Trong nhiều trường hợp, việc khắc phục, nộp đủ số tiền trốn đóng trước khi khởi tố là tình tiết rất quan trọng. Đây là lý do anh Phúc phải hành động ngay, không chờ.
Anh Phúc làm gì
Chúng tôi làm việc với anh Phúc ngay trong tuần. Không có cách nào xóa hai năm đã qua. Chỉ có cách đi đúng từ hôm nay và khắc phục nhanh nhất.
Ký hợp đồng lao động với ba mươi thợ. Đăng ký tham gia bảo hiểm ngay. Làm việc với cơ quan bảo hiểm về phương án truy đóng hai năm, nộp sớm nhất có thể. Hỗ trợ anh Tâm đầy đủ, có văn bản thỏa thuận rõ ràng.
Anh Phúc vay thêm ngân hàng để truy đóng. Lãi vay ngân hàng thấp hơn tiền lãi chậm đóng bảo hiểm cứ chạy mỗi ngày.
Đó là việc của dịch vụ Lương & BHXH của Kaizen: dựng lại hồ sơ lao động, tính đúng số truy đóng, làm việc với cơ quan bảo hiểm. Và giữ cho bảng lương từ nay không còn khoảng trống.
Năm việc nếu công ty bạn chưa đóng đủ
- Lập danh sách mọi người đang làm việc, đánh dấu người thuộc diện phải đóng mà chưa đóng.
- Ký hợp đồng lao động đúng loại, đăng ký bảo hiểm ngay cho người thuộc diện.
- Đóng theo lương thực tế, không theo lương tối thiểu trên giấy.
- Tính số truy đóng của quá khứ, làm việc với cơ quan bảo hiểm để khắc phục sớm.
- Đóng đúng hạn mỗi tháng, không để chậm đóng biến thành trốn đóng.
Sáu tháng sau
Sáu tháng sau, anh Tâm quay lại xưởng, làm việc nhẹ ở khâu cắt kính. Ba mươi lăm người thợ đều có hợp đồng, có bảo hiểm.
Anh Phúc gửi tôi tin nhắn: "Mỗi tháng em đóng thêm sáu mươi triệu. Nhưng giờ mỗi lần thợ leo giàn giáo, em không còn thót tim."
Đội sáng lập Kaizen có hơn 17 năm trong nghề, khởi đầu từ Big4. Chúng tôi gặp nhiều xưởng tiết kiệm bảo hiểm cho đến ngày có tai nạn đầu tiên. Lương & BHXH cùng Kaizen giúp bạn không phải chờ đến ngày đó mới làm đúng.
Câu hỏi thật sự về khoản tiết kiệm đó
Không phải "đóng bảo hiểm tốn bao nhiêu". Mà là: nếu ngày mai một người thợ chưa được đóng bảo hiểm gặp tai nạn, ai sẽ trả, và trả bao nhiêu?
Câu trả lời thường là bạn. Và con số thường lớn hơn mọi khoản đã tiết kiệm.
Việc bạn làm được ngay hôm nay
Đếm hai con số: số người đang làm việc cho công ty, và số người đang có tên trên danh sách đóng bảo hiểm. Đặt cạnh nhau.
Nếu hai con số khác nhau, đó là khoảng trống cần lấp trước tiên. Dịch vụ Lương & BHXH của Kaizen giúp bạn lấp đúng cách.
Câu hỏi thường gặp
Thế nào là trốn đóng BHXH?
Là hành vi không đăng ký tham gia, đăng ký không đủ số người thuộc diện phải tham gia, đăng ký tiền lương đóng thấp hơn quy định, hoặc không đóng sau thời hạn mà không có lý do chính đáng theo Luật BHXH số 41/2024/QH15.
Trốn đóng BHXH bị xử lý thế nào?
Doanh nghiệp phải đóng đủ số tiền trốn đóng, nộp tiền lãi tính theo ngày trên số tiền trốn đóng và bị xử phạt vi phạm hành chính. Trường hợp đủ yếu tố cấu thành tội phạm có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự.
Khi nào trốn đóng BHXH bị truy cứu trách nhiệm hình sự?
Theo Điều 216 Bộ luật Hình sự, người có nghĩa vụ đóng bảo hiểm cho người lao động mà gian dối hoặc bằng thủ đoạn khác để không đóng hoặc không đóng đầy đủ từ 6 tháng trở lên, thuộc các trường hợp như trốn đóng từ 50 triệu đồng hoặc cho từ 10 người lao động trở lên, có thể bị xử lý hình sự; pháp nhân thương mại cũng có thể bị xử lý.
Người lao động chưa được đóng bảo hiểm bị tai nạn lao động thì ai chi trả?
Người sử dụng lao động phải chi trả các khoản mà lẽ ra quỹ bảo hiểm tai nạn lao động sẽ chi, theo quy định của pháp luật về an toàn, vệ sinh lao động.
Căn cứ pháp lý
- Luật BHXH số 41/2024/QH15 (chậm đóng, trốn đóng)
- Bộ luật Hình sự 2015, sửa đổi 2017 (Điều 216 tội trốn đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp cho người lao động)
- Luật An toàn, vệ sinh lao động 2015 (trách nhiệm khi xảy ra tai nạn lao động)
- Nghị định 12/2022/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực lao động, BHXH, và văn bản sửa đổi
Bài viết mang tính tham khảo, cập nhật theo quy định tại thời điểm đăng. Mỗi doanh nghiệp có tình huống riêng, hãy trao đổi với chuyên gia trước khi áp dụng.
Bài viết liên quan
Luật BHXH mới: 7 thay đổi chủ doanh nghiệp phải cập nhật ngay
Luật BHXH mới đang thay đổi cách bạn tính chi phí cho từng nhân viên.
Cập nhật luật mớiLương & BHXH
Kiểm tra BHXH tại doanh nghiệp: chuẩn bị hồ sơ gì
Đoàn kiểm tra BHXH đến vào thứ Năm. Bạn có 3 ngày để chuẩn bị.
Câu chuyện thậtBảo vệ số liệu
Thiết kế cơ cấu lương, phụ cấp đúng luật để tối ưu BHXH và thuế TNCN
Cùng một khoản chi cho nhân viên, cách trả khác nhau thì chi phí chênh hàng trăm triệu.
Hướng dẫn thực hànhLương & BHXH
