Quản trị kế toán & Cashflow SME
Ngân sách và dự báo dòng tiền 12 tháng cho SME: mẫu đơn giản
Không có dự báo dòng tiền, bạn đang lái xe ban đêm mà không bật đèn. Anh Kiên lái như vậy sáu năm, cho đến tháng 3 năm nay.
Hướng dẫn thực hànhGiải pháp liên quan: Tax ROI
Tóm tắt nhanh
- Dự báo dòng tiền 12 tháng chỉ cần bốn khối: tiền đầu kỳ, tiền thu theo lịch khách trả, tiền chi theo lịch thật, và tiền cuối kỳ so với một ngưỡng an toàn.
- Thuế là khoản chi chắc chắn nhất, có ngày cụ thể: thuế GTGT, tạm nộp TNDN mỗi quý, quyết toán tháng 3, thuế TNCN và bảo hiểm mỗi tháng.
- Một bảng dự báo tốt không cần đúng từng đồng. Nó cần được cập nhật mỗi tháng và có thêm một kịch bản xấu.
Không có dự báo dòng tiền, bạn đang lái xe ban đêm mà không bật đèn. Anh Kiên lái như vậy sáu năm, cho đến tháng 3 năm nay.
Anh Kiên làm thiết kế, thi công nội thất văn phòng. Khách là các công ty thuê văn phòng mới ở quận 1, quận 3, Thủ Thiêm. Doanh thu khoảng 22 tỷ một năm. Mỗi dự án vài tỷ, tiền về theo đợt nghiệm thu.
Tháng 3 năm nay là tháng tệ nhất của anh. Ba dự án lớn cùng chậm nghiệm thu. Cùng tháng đó, công ty nộp thuế TNDN quyết toán năm ngoái khoảng 420 triệu. Lương tháng 3 cộng thưởng Tết dồn lại. Tài khoản xuống còn 60 triệu vào ngày 25.
Anh Kiên phải hoãn trả một nhà cung cấp gỗ. Nhà cung cấp dừng giao hàng một tuần. Một dự án trễ tiến độ, khách phạt hợp đồng.
Anh kể với tôi: "Em không thiếu tiền, chị ạ. Em chỉ thiếu tiền vào đúng tháng đó." Tôi bảo anh: "Vậy cái anh thiếu không phải tiền. Mà là cái đèn pha."
Một bảng tính, bốn khối
Tôi mở một bảng tính trống. Mười hai cột cho mười hai tháng. Bốn khối hàng. Tôi dặn anh Kiên: không cần phần mềm, không cần biết kế toán. Chỉ cần thành thật về lịch tiền.
Khối thứ nhất: tiền đầu tháng. Tháng đầu lấy số dư tài khoản thật. Tháng sau lấy tiền cuối tháng trước.
Khối thứ hai: tiền thu. Không ghi theo doanh thu, mà theo ngày khách trả. Dự án ký tháng 1 nhưng nghiệm thu đợt hai tháng 4, thì tiền đợt hai ghi vào tháng 4. Nếu khách hay trả chậm ba mươi ngày, ghi vào tháng 5.
Khối thứ ba: tiền chi. Khối thứ tư: tiền cuối tháng, bằng đầu tháng cộng thu trừ chi.
Anh Kiên hỏi: "Có vậy thôi à chị?"
"Có vậy thôi. Cái khó không nằm ở công thức. Nó nằm ở việc ghi đúng ngày."
Khối chi: ba loại tiền ra
Khối chi là chỗ anh Kiên mất nhiều thời gian nhất. Tôi chia nó làm ba loại.
Loại thứ nhất là chi cố định, tháng nào cũng có: lương, thuê văn phòng, xưởng, bảo hiểm, phần mềm. Với anh Kiên khoảng 650 triệu mỗi tháng. Tháng Tết thêm thưởng.
Loại thứ hai là chi theo dự án: gỗ, kính, thiết bị, thuê đội thi công. Ghi theo lịch trả nhà cung cấp của từng dự án, không theo lịch ký hợp đồng.
Loại thứ ba là những khoản lớn, không đều: trả nợ gốc vay, mua máy, mua xe, và thuế. Đây là loại hay bị quên nhất. Và cũng là loại làm tháng 3 của anh Kiên sụp.
Nợ gốc vay không nằm trong báo cáo lãi lỗ, nhưng nằm trong tài khoản. Mua máy chỉ khấu hao dần trên sổ, nhưng tiền đi một lần. Bảng dự báo phải ghi đúng ngày tiền rời khỏi tài khoản.
Thuế: khoản chi chắc chắn nhất
Tôi dành riêng một dòng cho thuế. Anh Kiên ngạc nhiên vì sao thuế lại cần riêng.
Vì thuế là khoản chi chắc chắn nhất trong năm. Có số, có ngày, không thương lượng được. Vậy mà nó lại hay bị quên nhất.
Thuế GTGT theo tháng hoặc quý. Tạm nộp thuế TNDN mỗi quý, hạn ngày cuối của tháng đầu quý sau, tổng bốn quý không thấp hơn 80% số quyết toán. Phần còn lại nộp khi quyết toán, cuối tháng 3. Thuế TNCN và bảo hiểm của nhân viên mỗi tháng.
Năm ngoái anh Kiên tạm nộp ít. Phần thiếu dồn hết vào tháng 3. Năm nay, tôi đề nghị anh tạm nộp đều theo lãi dự kiến từng quý. Tháng 3 sẽ không còn cục 420 triệu.
Thuế không bao giờ bất ngờ. Chỉ có người không ghi nó vào lịch mới bất ngờ.
Đường băng tiền mặtBẢNG TÍNHVới số tiền đang có và mức chi cố định mỗi tháng, công ty bạn chạy được bao lâu nếu khách chậm trả? Nhập vài con số, thấy ngay đường băng tiền mặt.Thử ngayNgưỡng an toàn và kịch bản xấu
Bảng dự báo xong, anh Kiên nhìn thấy ngay hai tháng tô đỏ: tháng 3 và tháng 8. Hai tháng tiền cuối kỳ xuống dưới 300 triệu.
Tôi hỏi: "Anh muốn tài khoản luôn có tối thiểu bao nhiêu?"
Một ngưỡng an toàn phổ biến là khoảng hai tháng chi cố định. Với anh Kiên, khoảng 1,3 tỷ. Tháng nào tiền cuối kỳ dưới ngưỡng, tháng đó phải có kế hoạch trước: thu nhanh hơn, chi chậm hơn, hoặc chuẩn bị hạn mức vay.
Rồi tôi thêm một kịch bản xấu. Giả sử mọi khách trả chậm thêm ba mươi ngày. Cả năm có năm tháng tô đỏ, có tháng âm tiền.
Anh Kiên im lặng. "Vậy là chỉ cần khách chậm một tháng, em đã không trả nổi lương."
"Đúng. Giờ anh biết trước. Biết trước thì còn kịp mở hạn mức vay khi chưa cần, lúc ngân hàng dễ cho nhất."
Dự báo và thuế: chỗ Tax ROI vào cuộc
Có bảng dự báo, anh Kiên còn nhìn thấy những quyết định về thuế mà trước đây anh làm theo cảm tính.
Anh định mua thêm một máy cắt CNC tháng 6, khoảng 1,2 tỷ. Bảng dự báo cho thấy tháng 6 đang sát ngưỡng. Lùi sang tháng 9, sau đợt thu lớn, thì an toàn hơn. Chọn cách khấu hao và thời điểm mua cũng ảnh hưởng thuế năm nay.
Năm nay doanh nghiệp có doanh thu đến 10 tỷ được giảm 30% thuế TNDN. Công ty anh không thuộc diện đó, vì doanh thu 22 tỷ. Nhưng bảng dự báo giúp anh ước lãi từng quý để tạm nộp đúng. Không nộp thừa để tiền nằm ở kho bạc. Không nộp thiếu để chịu tiền chậm nộp.
Đó là kiểu việc Tax ROI làm cùng chủ doanh nghiệp: đặt kế hoạch thuế lên cùng bảng với kế hoạch tiền. Để mỗi quyết định mua sắm, đầu tư đều biết trước nó làm tiền và thuế thay đổi thế nào.
Năm bước dựng bảng dự báo đầu tiên
- Lấy số dư tài khoản hôm nay làm tiền đầu kỳ tháng đầu tiên.
- Liệt kê tiền thu theo lịch khách trả thật, cộng thêm số ngày khách hay trả chậm.
- Liệt kê chi cố định, chi theo dự án, và những khoản lớn: nợ gốc, mua sắm, thuế.
- Đặt ngưỡng an toàn bằng khoảng hai tháng chi cố định, tô đỏ tháng nào dưới ngưỡng.
- Thêm kịch bản khách trả chậm ba mươi ngày, cập nhật cả bảng mỗi đầu tháng.
Anh Kiên dựng bảng đầu tiên mất một buổi chiều. Những tháng sau, cập nhật mỗi tháng chỉ mất khoảng hai mươi phút.
Tháng 3 năm sau
Tháng 3 năm sau, anh Kiên gửi tôi ảnh bảng dự báo. Tháng 3 không còn tô đỏ. Thuế quyết toán còn khoảng 80 triệu, vì đã tạm nộp đều. Hạn mức vay mở từ tháng 11, chưa phải dùng.
Bên dưới ảnh, anh viết: "Năm nay em lái xe có đèn."
Đội sáng lập Kaizen có hơn 17 năm trong nghề, khởi đầu từ Big4. Chúng tôi thấy nhiều doanh nghiệp không chết vì lỗ. Họ chết vì thiếu tiền vào đúng một tháng, mà tháng đó họ đã có thể nhìn thấy trước sáu tháng. Tax ROI cùng Kaizen giúp bạn bật đèn.
Câu hỏi thật sự về sáu tháng tới
Không phải "năm nay công ty có lãi không". Mà là: trong mười hai tháng tới, tháng nào tài khoản của bạn thấp nhất, và bạn đã có kế hoạch cho tháng đó chưa?
Nếu chưa trả lời được, một bảng tính bốn khối là bước đầu tiên.
Việc bạn làm được ngay hôm nay
Mở một bảng tính, ghi số dư tài khoản hôm nay. Thêm ba dòng chi chắc chắn của ba tháng tới: lương, thuê nhà, thuế. Thêm ba dòng thu mà bạn chắc chắn sẽ thu.
Chỉ sáu dòng đó đã cho bạn thấy ba tháng tới có tháng nào căng. Muốn dựng bảng đầy đủ kèm kế hoạch thuế, Tax ROI làm cùng bạn.
Câu hỏi thường gặp
Dự báo dòng tiền khác kế hoạch lợi nhuận thế nào?
Kế hoạch lợi nhuận ghi doanh thu, chi phí theo thời điểm phát sinh. Dự báo dòng tiền ghi theo ngày tiền thật sự vào và ra tài khoản, gồm cả các khoản không phải chi phí như trả nợ gốc, mua tài sản, nộp thuế của năm trước.
Tạm nộp thuế TNDN theo quý bao nhiêu là đủ?
Tổng số thuế TNDN đã tạm nộp của 4 quý không được thấp hơn 80% số thuế phải nộp theo quyết toán năm; phần thiếu bị tính tiền chậm nộp (khoản 3 Điều 24 Nghị định 252/2026/NĐ-CP).
Ngưỡng tiền an toàn cho doanh nghiệp nhỏ là bao nhiêu?
Không có con số chung. Một mức hay dùng là khoảng hai đến ba tháng chi phí cố định, điều chỉnh theo độ ổn định của dòng tiền thu và hạn mức vay sẵn có.
Bao lâu nên cập nhật dự báo dòng tiền?
Nên cập nhật mỗi tháng theo số thực tế, giữ dự báo cuốn chiếu 12 tháng. Doanh nghiệp có dòng tiền biến động mạnh có thể dùng thêm dự báo 13 tuần.
Căn cứ pháp lý
- Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15 và Nghị định 252/2026/NĐ-CP (khoản 3 Điều 24, hạn nộp thuế)
- Luật Thuế TNDN số 67/2025/QH15 và Nghị định 320/2025/NĐ-CP
- Nghị quyết 43/2026/QH16 và Nghị định 398/2026/NĐ-CP về giảm thuế TNDN
- Thông tư 99/2025/TT-BTC hướng dẫn chế độ kế toán doanh nghiệp
Bài viết mang tính tham khảo, cập nhật theo quy định tại thời điểm đăng. Mỗi doanh nghiệp có tình huống riêng, hãy trao đổi với chuyên gia trước khi áp dụng.
Bài viết liên quan
Chủ doanh nghiệp nên xem gì mỗi thứ Hai: 5 con số trong 10 phút
10 phút mỗi sáng thứ Hai giúp bạn tránh được những tháng ngủ không ngon.
Hướng dẫn thực hànhTax Health Check
Thuế suất TNDN 15% và 17% cho SME: bạn có đang đủ điều kiện?
Cùng một mức lợi nhuận, có công ty đóng 20%, có công ty chỉ đóng 15%.
Hướng dẫn thực hànhTax ROI
Báo cáo dòng tiền hằng tháng: chủ SME cần nhìn những chỉ số nào?
Lãi trên sổ mà cuối tháng vẫn không đủ tiền trả lương? Bạn không cô đơn.
Phân tích nguyên nhânGhi sổ kế toán
