Quản trị kế toán & Cashflow SME
Báo cáo dòng tiền hằng tháng: chủ SME cần nhìn những chỉ số nào?
Công ty anh Vinh lãi 2,4 tỷ năm ngoái. Tháng 11 năm nay, anh phải vay nóng để trả lương. Lãi là thật. Tiền thì đi đâu mất.
Phân tích nguyên nhânGiải pháp liên quan: Ghi sổ kế toán
Tóm tắt nhanh
- Lãi trên báo cáo và tiền trong tài khoản là hai thứ khác nhau. Tiền có thể bị giữ ở công nợ khách hàng, hàng tồn kho, hoặc đã trả nợ gốc, mua tài sản.
- Bảy con số nên xem mỗi tháng: tiền khả dụng, dòng tiền kinh doanh so với lãi, số ngày thu tiền, số ngày tồn kho, số ngày trả nhà cung cấp, chu kỳ tiền và số tháng còn chạy được.
- Thuế là khoản chi chắc chắn, có ngày cố định. Đưa thuế vào lịch dòng tiền thay vì để cuối năm mới lo.
Công ty anh Vinh lãi 2,4 tỷ năm ngoái. Tháng 11 năm nay, anh phải vay nóng để trả lương. Lãi là thật. Tiền thì đi đâu mất.
Anh Vinh phân phối linh kiện điều hòa cho các đội thợ lắp đặt khắp Sài Gòn. Ống đồng, gas lạnh, máy nén, dây điện. Doanh thu khoảng 36 tỷ một năm. Năm ngoái, báo cáo tài chính ghi lãi sau thuế 2,4 tỷ.
Tháng 11 năm nay, tài khoản công ty còn chưa đầy 200 triệu. Lương ba mươi nhân viên là 450 triệu. Anh Vinh gọi cho một người bạn, mượn tạm 300 triệu trong mười ngày, lãi tính theo ngày.
Anh kể với tôi chuyện đó như kể một chuyện xấu hổ. "Chị ơi, sổ nói em lãi. Mà em đi vay để trả lương. Ai nói dối đây?"
Không ai nói dối cả. Sổ nói đúng, tài khoản cũng nói đúng. Chúng chỉ đang trả lời hai câu hỏi khác nhau. Tôi hỏi anh Vinh năm lần "vì sao". Đến lần thứ năm, anh tìm ra chỗ 2,4 tỷ đang nằm. Và nó không nằm ở chỗ anh nghĩ.
Vì sao thứ nhất: vì sao lãi mà không có tiền?
Vì lãi được ghi khi bán hàng. Tiền thì về khi khách trả.
Anh Vinh bán cho đội thợ một lô ống đồng 200 triệu hôm nay. Sổ ghi doanh thu hôm nay, lãi hôm nay. Nhưng đội thợ được nợ sáu mươi ngày, có khi chín mươi. Tiền chưa về. Lãi đã ghi.
Lãi là ý kiến của kế toán. Tiền là sự thật của ngân hàng. Hai thứ gặp nhau vào cuối cùng, nhưng không gặp nhau mỗi tháng.
Tôi hỏi anh Vinh công nợ khách hàng hiện tại bao nhiêu. Anh mở phần mềm: 9,2 tỷ. Năm ngoái cùng thời điểm là 6 tỷ.
"Vậy là có 3,2 tỷ nằm ở túi các đội thợ."
"Đúng. Tiền lãi của anh đang đi lắp máy lạnh cho người khác."
Vì sao thứ hai: vì sao công nợ tăng?
Doanh thu năm nay tăng khoảng 15%. Nhưng công nợ tăng hơn 50%. Công nợ chạy nhanh gấp ba doanh thu.
Tôi tính cho anh một con số: số ngày thu tiền bình quân. Lấy công nợ chia doanh thu, nhân số ngày. Năm ngoái khoảng 60 ngày. Năm nay khoảng 80 ngày.
Hai mươi ngày chậm hơn, nhân với doanh thu mỗi ngày khoảng 100 triệu. Đúng 2 tỷ tiền mặt bị giữ lại vì khách trả chậm hơn.
Anh Vinh gãi đầu. "Mấy đội thợ quen, em không nỡ đòi."
Không nỡ đòi là tốt bụng. Nhưng tốt bụng mà không có con số thì giống cho vay mà không ghi sổ. Mỗi tháng nhìn số ngày thu tiền một lần là đủ để biết mình đang tốt bụng bao nhiêu.
Vì sao thứ ba: còn tiền đi đâu nữa?
Công nợ giải thích được 2 đến 3 tỷ. Tôi hỏi tiếp về kho.
Kho hàng cuối tháng 10 khoảng 7 tỷ. Năm ngoái khoảng 5 tỷ. Anh Vinh giải thích: hãng máy nén giảm giá nếu mua số lượng lớn, nên anh nhập trữ cho mùa nóng năm sau.
Số ngày tồn kho tăng từ khoảng 70 ngày lên gần 90 ngày. Thêm 2 tỷ tiền nằm trên kệ, chờ mùa hè.
Rồi đến phía nhà cung cấp. Để được giá tốt, anh Vinh trả hãng ngay khi nhận hàng, không dùng hết thời hạn nợ ba mươi ngày. Số ngày trả nhà cung cấp giảm từ 30 xuống 10.
Cộng ba thứ lại thành một con số tên là chu kỳ tiền: số ngày thu tiền, cộng số ngày tồn kho, trừ số ngày trả nhà cung cấp. Năm ngoái khoảng 100 ngày. Năm nay khoảng 160 ngày.
Mỗi đồng anh Vinh bỏ ra mua hàng, giờ mất 160 ngày mới quay về. Trước đây chỉ 100 ngày. Sáu mươi ngày chênh lệch đó, với doanh thu của anh, là gần 6 tỷ tiền bị chôn trong vòng quay.
Đường băng tiền mặtBẢNG TÍNHVới số tiền đang có và mức chi mỗi tháng, công ty bạn chạy được bao lâu nữa trước khi phải vay nóng? Nhập vài con số, thấy ngay đường băng tiền mặt.Thử ngayVì sao thứ tư: vì sao không ai thấy trước?
Anh Vinh hỏi câu này với giọng hơi trách móc. "Kế toán của em làm gì mà không báo?"
Kế toán của anh làm đúng việc được giao: ghi sổ, nộp thuế, lập báo cáo năm. Báo cáo năm có báo cáo lưu chuyển tiền tệ. Nhưng nó đến vào tháng 3 năm sau, khi mọi chuyện đã xong.
Từ năm 2026, chế độ kế toán mới đổi tên bảng cân đối kế toán thành báo cáo tình hình tài chính. Tên mới, nhưng vẫn là báo cáo năm. Không ai điều hành doanh nghiệp bằng báo cáo năm, cũng như không ai lái xe bằng gương chiếu hậu.
Thứ anh Vinh thiếu là một trang báo cáo quản trị mỗi tháng. Một trang thôi, với bảy con số.
Vì sao thứ năm: vì sao bảy con số đó?
Đây là câu hỏi gốc. Tôi viết cho anh Vinh bảy dòng, giải thích vì sao mỗi dòng có mặt.
Tiền khả dụng cuối tháng: tiền thật sự dùng được, trừ ký quỹ, tiền đã hứa chi. Dòng tiền kinh doanh so với lãi: lãi dương mà dòng tiền âm nhiều tháng liền là tín hiệu tiền đang bị giữ ở đâu đó.
Số ngày thu tiền, kèm danh sách khách nợ quá 60 và 90 ngày. Số ngày tồn kho. Số ngày trả nhà cung cấp. Ba con số này cộng trừ thành chu kỳ tiền.
Và số tháng còn chạy được: tiền khả dụng chia cho số tiền ra thuần mỗi tháng. Con số này anh Vinh chưa bao giờ tính. Tháng 10, nó là khoảng 0,4 tháng. Tức là mười hai ngày.
Anh Vinh nhìn con số đó rất lâu. "Mười hai ngày. Em tưởng mình đang khỏe."
Thuế cũng phải nằm trên lịch
Tôi nhắc anh Vinh thêm một dòng không nằm trong bảy con số, nhưng luôn đến đúng hạn: thuế.
Thuế GTGT theo tháng hoặc quý. Tạm nộp thuế TNDN mỗi quý, hạn ngày cuối của tháng đầu quý sau. Thuế TNCN và bảo hiểm của nhân viên mỗi tháng. Và phần thuế phải nộp thêm khi quyết toán năm.
Năm ngoái lãi trước thuế khoảng 2,9 tỷ, thuế TNDN khoảng 490 triệu. Anh Vinh tạm nộp ít, đến tháng 3 nộp dồn một cục. Đúng mùa anh nhập hàng trữ cho mùa nóng.
Thuế là khoản chi chắc chắn nhất trong năm, có ngày, có số. Để nó bất ngờ là tự làm khó mình. Trích trước mỗi tháng một phần, coi như tiền thuế không phải tiền của mình.
Tôi kể kỹ hơn chuyện tiền mặt và thuế trong bài tồn quỹ tiền mặt ảo.
Ba tháng sau
Anh Vinh làm ba việc. Đặt hạn mức công nợ cho từng đội thợ, quá 60 ngày thì tạm dừng giao hàng. Nhập trữ theo đợt thay vì một lần. Dùng lại đủ ba mươi ngày nợ nhà cung cấp, chấp nhận mất một phần chiết khấu.
Chu kỳ tiền giảm từ 160 ngày xuống khoảng 115 ngày. Tiền khả dụng cuối tháng 2 năm sau khoảng 2,8 tỷ. Số tháng còn chạy được: hơn bốn tháng.
Mỗi sáng mùng 5, kế toán gửi anh một trang báo cáo bảy con số. Anh đọc trong năm phút, cùng ly cà phê đầu tiên.
Đó là phần việc dịch vụ Ghi sổ kế toán của Kaizen làm thêm cho khách hàng: không chỉ sổ đúng cho thuế, mà một trang số đúng cho chủ. Đội sáng lập Kaizen có hơn 17 năm trong nghề, khởi đầu từ Big4. Chúng tôi thấy nhiều công ty lãi trên sổ mà chết vì cạn tiền. Gần như không công ty nào chết vì có quá nhiều báo cáo một trang.
Câu hỏi thật sự về dòng tiền của bạn
Không phải "năm nay công ty lãi bao nhiêu". Mà là: nếu từ hôm nay không thu thêm đồng nào, công ty bạn chạy được bao nhiêu ngày?
Câu trả lời tính bằng ngày, không bằng tháng, là lúc nên ngồi lại với một trang báo cáo. Ghi sổ kế toán cùng Kaizen giúp bạn có trang đó mỗi tháng.
Việc bạn làm được ngay hôm nay
Hỏi kế toán ba con số cuối tháng trước: công nợ khách hàng, hàng tồn kho, số dư tài khoản. Đặt cạnh cùng ba con số của năm ngoái.
Con số nào tăng nhanh hơn doanh thu, đó là chỗ tiền của bạn đang nằm. Muốn có báo cáo bảy con số đều đặn, dịch vụ Ghi sổ kế toán của Kaizen làm cùng bạn.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao doanh nghiệp có lãi nhưng thiếu tiền?
Vì lãi được ghi nhận khi bán hàng, còn tiền về khi khách thanh toán. Tiền có thể bị giữ ở công nợ phải thu, hàng tồn kho, hoặc đã dùng để trả nợ gốc, mua tài sản cố định, nộp thuế.
Chu kỳ chuyển đổi tiền mặt là gì?
Là số ngày tiền bị giữ trong vòng quay kinh doanh, bằng số ngày thu tiền bình quân cộng số ngày tồn kho, trừ số ngày trả tiền nhà cung cấp. Chu kỳ càng dài, doanh nghiệp càng cần nhiều vốn lưu động.
Báo cáo tài chính theo Thông tư 99/2025 có gì thay đổi?
Từ năm tài chính bắt đầu từ 01/01/2026, chế độ kế toán doanh nghiệp theo Thông tư 99/2025/TT-BTC thay Thông tư 200/2014/TT-BTC; bảng cân đối kế toán được đổi tên thành báo cáo tình hình tài chính.
Tạm nộp thuế TNDN theo quý bao nhiêu là đủ?
Tổng số thuế TNDN tạm nộp của 4 quý không được thấp hơn 80% số thuế phải nộp theo quyết toán năm; phần thiếu bị tính tiền chậm nộp (khoản 3 Điều 24 Nghị định 252/2026/NĐ-CP).
Căn cứ pháp lý
- Thông tư 99/2025/TT-BTC hướng dẫn chế độ kế toán doanh nghiệp (áp dụng từ 01/01/2026)
- Luật Thuế TNDN số 67/2025/QH15 và Nghị định 320/2025/NĐ-CP
- Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15 và Nghị định 252/2026/NĐ-CP (khoản 3 Điều 24)
Bài viết mang tính tham khảo, cập nhật theo quy định tại thời điểm đăng. Mỗi doanh nghiệp có tình huống riêng, hãy trao đổi với chuyên gia trước khi áp dụng.
Bài viết liên quan
Chủ doanh nghiệp nên xem gì mỗi thứ Hai: 5 con số trong 10 phút
10 phút mỗi sáng thứ Hai giúp bạn tránh được những tháng ngủ không ngon.
Hướng dẫn thực hànhTax Health Check
Lãi trên sổ, âm tiền trong tài khoản: 5 nguyên nhân và cách xử lý
Lợi nhuận là ý kiến. Tiền mặt là sự thật.
Góc nhìn thẳngGhi sổ kế toán
Chủ doanh nghiệp không biết đọc báo cáo tài chính: 15 phút để hiểu
Bạn không cần thành kế toán. Bạn chỉ cần biết hỏi đúng 3 câu.
Hướng dẫn thực hànhTax Health Check
