Cẩm nang FDI & Giao thương
3 tháng đầu vận hành tại Việt Nam: lịch tuân thủ thuế cho doanh nghiệp FDI
Ông Lars lên kế hoạch chín mươi ngày đầu ở Quy Nhơn như lên kế hoạch dựng một chiếc ghế: từng bước, đúng thứ tự. Chỉ có điều, bước thuế không nằm trong bản vẽ.
Hướng dẫn thực hànhGiải pháp liên quan: Tax Health Check
Tóm tắt nhanh
- Chín mươi ngày đầu của doanh nghiệp FDI có mốc với ít nhất bốn cơ quan: thuế, ngân hàng, bảo hiểm xã hội và quản lý đầu tư, lao động.
- Ba mốc dễ trễ nhất: góp vốn trong 90 ngày, đăng ký bảo hiểm cho người lao động, và khai thuế nhà thầu trong 10 ngày khi trả tiền cho công ty mẹ.
- Làm đúng thứ tự trong ba tháng đầu rẻ hơn rất nhiều so với sửa lại sau năm đầu tiên.
Ông Lars lên kế hoạch chín mươi ngày đầu ở Quy Nhơn như lên kế hoạch dựng một chiếc ghế: từng bước, đúng thứ tự. Chỉ có điều, bước thuế không nằm trong bản vẽ.
Ông Lars là người Đan Mạch, năm mươi tuổi, thợ mộc đi lên thành chủ xưởng. Công ty ông thiết kế đồ gỗ kiểu Bắc Âu, bán khắp châu Âu. Năm nay, ông mở nhà máy đầu tiên ở châu Á, tại một khu công nghiệp gần Quy Nhơn.
Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp có vào giữa tháng 9. Ông Lars mang sang một bản kế hoạch chín mươi ngày, in trên giấy A3. Thuê xưởng, nhập máy, tuyển sáu mươi thợ, chạy mẻ hàng thử đầu tiên vào tháng 12.
Trong bản kế hoạch có một ô nhỏ ghi "Tax & accounting". Bên trong ô trống trơn. Ông Lars hỏi tôi qua video: "Ô này cần những gì? Tôi muốn biết thứ tự, như biết lắp chân ghế trước hay mặt ghế trước."
Câu hỏi của một người thợ mộc. Và tôi trả lời ông theo đúng kiểu đó: từng tuần, từng mộng, đúng thứ tự.
Tuần 1 và 2: lắp khung trước
Hai tuần đầu là phần khung. Không có nó, mọi thứ khác lắp lên đều lung lay.
Mã số doanh nghiệp đồng thời là mã số thuế. Việc đầu tiên là kiểm tra thông tin đăng ký thuế và cơ quan thuế quản lý. Rồi đăng ký chữ ký số, mở tài khoản giao dịch thuế điện tử. Mọi tờ khai, thông báo từ nay đi qua tài khoản này.
Cùng lúc, mở tài khoản vốn đầu tư trực tiếp tại ngân hàng. Tiền góp vốn từ Đan Mạch phải đi qua tài khoản này. Sau này chuyển lợi nhuận về cũng đi đường này. Mở thêm tài khoản thanh toán cho hoạt động hằng ngày.
Đăng ký hóa đơn điện tử trước khi xuất tờ hóa đơn đầu tiên. Chọn kỳ khai thuế GTGT theo quý, vì công ty mới được chọn và chưa có doanh thu.
Ông Lars ghi chép rất nhanh. "Vậy là tuần đầu tiên chưa có gì liên quan đến gỗ."
"Chưa. Tuần đầu tiên là gỗ của bộ máy giấy tờ."
Tuần 3 và 4: người vào xưởng
Tuần thứ ba, sáu mươi thợ bắt đầu vào làm. Mỗi người là một bộ giấy tờ.
Hợp đồng lao động bằng văn bản. Đăng ký tham gia bảo hiểm xã hội, y tế, thất nghiệp cho người lao động trong thời hạn quy định. Doanh nghiệp đóng khoảng 21,5% quỹ lương bảo hiểm, người lao động đóng khoảng 10,5%. Mức lương đóng không thấp hơn lương tối thiểu vùng.
Hai kỹ sư Đan Mạch sang hướng dẫn kỹ thuật. Họ cần giấy phép lao động, hoặc giấy xác nhận miễn, trước khi làm việc. Quy định mới về lao động nước ngoài có hiệu lực từ đầu tháng 12/2026. Thu nhập của hai kỹ sư cũng cần theo dõi thuế TNCN ngay từ ngày đầu, dù lương trả ở Đan Mạch.
Xưởng từ mười lao động trở lên còn có nội quy lao động phải đăng ký. Không phải chuyện thuế, nhưng nằm chung lịch.
Ông Lars gật đầu chậm. "Ở Đan Mạch, tôi có một người làm hết việc này. Ở đây, việc này có bốn cơ quan."
Tháng thứ 2: mộng ghép với công ty mẹ
Tháng thứ hai là lúc công ty con bắt đầu có tiền đi, tiền về với công ty mẹ. Đây là chỗ mộng ghép hay bị lỏng nhất.
Vốn điều lệ phải góp đủ trong chín mươi ngày kể từ ngày có giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp. Ông Lars định góp làm ba đợt theo tiến độ xây xưởng. Đợt cuối dự kiến tháng 1, quá hạn. Góp chậm thì phần lãi vay tương ứng với vốn còn thiếu không được tính là chi phí. Còn có thể bị xử phạt và phải điều chỉnh vốn điều lệ.
Công ty mẹ ở Đan Mạch gửi hóa đơn phí thiết kế mẫu và phí sử dụng thương hiệu. Mỗi lần trả là một lần phải khai thuế nhà thầu trong mười ngày. Hợp đồng ghi giá đã gồm thuế hay chưa sẽ quyết định ai gánh tiền thuế.
Máy móc công ty mẹ gửi sang để góp vốn bằng tài sản cũng cần giấy. Hồ sơ định giá, tờ khai hải quan, biên bản bàn giao. Không có đủ, kiểm toán năm đầu sẽ hỏi.
Mở sổ kế toán theo chế độ kế toán doanh nghiệp mới, Thông tư 99/2025/TT-BTC. Ban hành quy chế tài chính: công tác phí, phúc lợi, chi hộ, mua hộ.
FDI 365 ngày đầuDÒNG THỜI GIANSau ba tháng đầu, năm đầu tiên của công ty bạn còn những mốc nào? Trả lời vài câu, nhận lộ trình 365 ngày theo đúng tình huống của bạn.Thử ngayTháng thứ 3: lần chạy thử đầu tiên với cơ quan thuế
Tháng thứ ba là lúc nộp những tờ khai đầu tiên. Lần chạy thử của bộ máy.
Tờ khai thuế GTGT quý đầu tiên, hạn ngày cuối của tháng đầu quý sau. Chưa có doanh thu thì ghi số không, nhưng vẫn phải nộp. Thuế đầu vào của máy móc, xây dựng được ghi nhận để khấu trừ hoặc đề nghị hoàn nếu đủ điều kiện.
Tờ khai thuế TNCN khấu trừ từ tiền lương, nếu có phát sinh. Tạm nộp thuế TNDN quý, năm đầu thường là không đồng vì đang lỗ. Báo cáo tình hình thực hiện dự án đầu tư theo quy định của pháp luật đầu tư.
Và một việc nằm ngoài lịch thuế, nhưng quyết định năm đầu: chọn công ty kiểm toán. Doanh nghiệp FDI bắt buộc kiểm toán báo cáo tài chính năm. Ký hợp đồng trước tháng 12 để kiểm toán chứng kiến kiểm kê cuối năm.
Ba mộng dễ lỏng nhất
Tôi đánh dấu đỏ ba ô trên bản kế hoạch A3 của ông Lars. Đây là ba chỗ doanh nghiệp FDI hay trễ nhất trong ba tháng đầu.
Mộng thứ nhất: góp vốn trong chín mươi ngày. Kế hoạch góp theo tiến độ xây xưởng thường vượt hạn luật cho.
Mộng thứ hai: bảo hiểm xã hội cho người lao động. Tuyển nhanh, ký hợp đồng chậm, đăng ký bảo hiểm còn chậm hơn.
Mộng thứ ba: thuế nhà thầu khi trả công ty mẹ. Hóa đơn đến từ nước ngoài, kế toán trả tiền như trả nhà cung cấp trong nước, quên tờ khai mười ngày.
Ông Lars nhìn ba ô đỏ, rồi nói một câu tôi rất thích: "Một chiếc ghế đẹp mà lỏng một mộng thì vẫn là ghế hỏng."
Bản kế hoạch mới
Ông Lars sửa bản kế hoạch A3. Ô "Tax & accounting" giờ có mười bốn dòng, mỗi dòng một ngày và một người chịu trách nhiệm. Ông đổi lịch góp vốn: góp đủ trong chín mươi ngày, dùng vay ngắn hạn cho phần chi xây dựng nếu cần.
Ông giao cho kế toán người Việt làm, và đặt một buổi Tax Health Check vào cuối tháng thứ ba. Mục đích không phải tìm lỗi. Mà để biết bộ khung đã lắp đúng chưa, trước khi chất hàng lên.
Đội sáng lập Kaizen có hơn 17 năm trong nghề, khởi đầu từ Big4. Chúng tôi đã đi cùng nhiều doanh nghiệp FDI qua ba tháng đầu. Những công ty đặt đúng thứ tự ngay từ đầu thường có năm đầu tiên rất yên tĩnh.
Tháng 12, mẻ hàng thử đầu tiên ra lò: hai trăm chiếc ghế gỗ sồi. Ông Lars gửi tôi ảnh một chiếc. Bên dưới ông viết: "All joints tight."
Câu hỏi thật sự của ba tháng đầu
Không phải "công ty FDI mới cần làm những thủ tục gì". Mà là: trong bản kế hoạch chín mươi ngày của bạn, ô thuế và kế toán có ngày, có tên người làm chưa?
Nếu ô đó còn trống, nó sẽ được điền bằng thông báo phạt. Tax Health Check cùng Kaizen giúp bạn điền trước.
Việc bạn làm được ngay hôm nay
Viết ra ba ngày: ngày có giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp, ngày dự kiến góp đủ vốn, ngày trả tiền đầu tiên cho công ty mẹ. Đặt ba ngày cạnh nhau.
Ngày góp đủ vốn quá chín mươi ngày? Chưa ai biết hạn khai thuế nhà thầu? Bạn đã thấy việc cần làm. Tax Health Check làm phần còn lại cùng bạn.
Câu hỏi thường gặp
Doanh nghiệp FDI phải góp đủ vốn điều lệ trong bao lâu?
Trong 90 ngày kể từ ngày được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp, theo Luật Doanh nghiệp. Lãi vay tương ứng phần vốn điều lệ còn thiếu theo tiến độ góp vốn không được trừ khi tính thuế TNDN (Nghị định 320/2025/NĐ-CP).
Doanh nghiệp FDI mới thành lập cần đăng ký bảo hiểm xã hội khi nào?
Doanh nghiệp đăng ký tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc cho người lao động thuộc diện tham gia trong thời hạn quy định kể từ ngày giao kết hợp đồng lao động (Luật BHXH số 41/2024/QH15). Tỷ lệ đóng là 21,5% phía doanh nghiệp và 10,5% phía người lao động.
Công ty mới thành lập chưa có doanh thu có phải nộp tờ khai thuế GTGT không?
Có. Nghĩa vụ khai thuế định kỳ phát sinh theo kỳ đã đăng ký kể cả khi chưa có doanh thu, trừ các trường hợp không phải nộp hồ sơ khai thuế quy định tại Điều 11 Nghị định 252/2026/NĐ-CP.
Chuyên gia nước ngoài sang hướng dẫn kỹ thuật có cần giấy phép lao động không?
Cần giấy phép lao động hoặc văn bản xác nhận thuộc diện miễn, tùy trường hợp, theo quy định về người lao động nước ngoài làm việc tại Việt Nam (Nghị định 393/2026/NĐ-CP, hiệu lực từ 05/12/2026).
Căn cứ pháp lý
- Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15, Nghị định 252/2026/NĐ-CP và Thông tư 89/2026/TT-BTC
- Luật Doanh nghiệp số 59/2020/QH14, sửa đổi bởi Luật số 76/2025/QH15 (thời hạn góp vốn)
- Luật BHXH số 41/2024/QH15
- Nghị định 393/2026/NĐ-CP về người lao động nước ngoài làm việc tại Việt Nam
- Luật Đầu tư số 143/2025/QH15 (báo cáo thực hiện dự án)
- Thông tư 99/2025/TT-BTC hướng dẫn chế độ kế toán doanh nghiệp
- Thông tư 06/2019/TT-NHNN về tài khoản vốn đầu tư trực tiếp
Bài viết mang tính tham khảo, cập nhật theo quy định tại thời điểm đăng. Mỗi doanh nghiệp có tình huống riêng, hãy trao đổi với chuyên gia trước khi áp dụng.
Bài viết liên quan
10 sai lầm thuế phổ biến nhất của doanh nghiệp FDI năm đầu tại Việt Nam
Năm đầu ở Việt Nam, hầu hết doanh nghiệp FDI mắc cùng một danh sách lỗi.
Phân tích bằng số liệuTax Health Check
Mở chi nhánh, văn phòng đại diện hay công ty con ở Việt Nam: chọn mô hình nào có lợi?
Chọn sai mô hình ngay từ đầu, bạn sẽ trả giá suốt nhiều năm sau.
So sánhTax Partner
Vay nước ngoài của doanh nghiệp FDI: khi nào phải đăng ký với Ngân hàng Nhà nước?
Công ty mẹ cho vay tiền thì đơn giản. Thủ tục đi kèm thì không.
Hỏi - đápTuân thủ FDI & vay NN
