Công nợ phải trả treo nhiều năm: rủi ro bị tính vào thu nhập chịu thuế

Khoản nợ bạn quên trả có thể biến thành lợi nhuận… để đóng thuế.

Bốn câu chủ doanh nghiệp hay tự nhủ

Khoản nợ phải trả là thứ ít ai chú ý nhất trên bảng cân đối kế toán. Ai lại lo vì mình đang nợ người khác, khi người khác chưa đòi?

Tôi là người sáng lập Kaizen Accounting. Dưới đây là bốn câu tôi nghe nhiều nhất về chuyện này. Câu nào cũng nghe rất hợp lý. Và câu nào cũng có giá.

Câu 1: "Nợ chưa trả thì đã sao đâu"

Nợ còn người đòi thì không sao. Nợ không còn ai đòi mới là chuyện.

Hãy tưởng tượng. Sổ sách của bạn ghi nợ một nhà cung cấp 400 triệu từ bốn năm trước. Nhà cung cấp đó giờ đã giải thể. Không ai đòi nữa.

Với bạn, đó là một con số nằm im. Với luật thuế, đó là 400 triệu thu nhập. Vì khoản nợ phải trả không xác định được chủ nợ được tính là thu nhập khác, chịu thuế thu nhập doanh nghiệp.

Bạn không trả nợ. Nhưng bạn sẽ trả thuế trên khoản nợ đó.

Câu 2: "Để lâu chủ nợ cũng quên"

Chủ nợ có thể quên. Cơ quan thuế thì không.

Một khoản nợ treo nhiều năm khiến người ta hỏi ngược về gốc: giao dịch này có thật không? Sao mua hàng rồi mà bốn năm không trả? Nhà cung cấp nào chịu bán chịu bốn năm?

Nếu câu trả lời là "hóa đơn đó không có hàng thật", câu chuyện đã chuyển từ công nợ sang hóa đơn không hợp pháp. Một câu chuyện đắt hơn rất nhiều.

Câu 3: "Xóa nợ trên sổ cho gọn"

Kế toán nào cũng từng muốn làm việc này. Bảng cân đối nhìn sạch hơn hẳn.

Nhưng xóa một khoản nợ phải trả không làm nó biến mất. Nó chỉ đổi chỗ. Từ cột "nợ phải trả" sang cột "thu nhập". Và thu nhập thì phải nộp thuế.

Xóa nợ đúng cách thì được, nhưng phải ghi nhận thu nhập và kê khai đúng. Xóa nợ âm thầm thì bạn đang có một khoản thu nhập không khai.

Câu 4: "Đối chiếu công nợ là việc của kế toán"

Về kỹ thuật, đúng. Về hậu quả, sai.

Còn một điều ít người biết. Với khoản mua từ 5 triệu đồng, mua trả chậm là được. Nhưng khi đến lúc trả, nếu trả bằng tiền mặt, bạn phải tự điều chỉnh giảm chi phí đã ghi nhận. Thuế GTGT đã khấu trừ cũng có thể phải điều chỉnh khi không có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt.

Nói cách khác: một khoản nợ cũ, được trả sai cách, cũng sập như một khoản nợ không trả.

Chủ doanh nghiệp không cần tự đối chiếu. Nhưng cần biết việc đó có được làm hay không.

Làm gì với những khoản nợ đang treo?

• Lập danh sách công nợ phải trả theo tuổi nợ. Khoản nào trên một năm, trên ba năm.
• Gửi biên bản đối chiếu công nợ cho từng nhà cung cấp. Chữ ký hai bên là bằng chứng tốt nhất rằng khoản nợ còn thật.
• Tra trạng thái mã số thuế của chủ nợ. Đã giải thể, đã bỏ địa chỉ thì cần xử lý ngay.
• Khoản nào không còn chủ nợ: ghi nhận thu nhập khác và kê khai đúng kỳ.
• Khoản nào còn nợ thật: trả qua ngân hàng, đúng tài khoản đứng tên người bán.

Trong một buổi Tax Health Check, Kaizen soi cả hai phía công nợ, phải thu và phải trả, vì đó là nơi những câu chuyện cũ của doanh nghiệp nằm im lâu nhất.

Việc bạn làm được ngay hôm nay

Hỏi kế toán đúng một câu: "Khoản nợ phải trả nào của mình đã treo quá hai năm?"

Không có? Tuyệt.

Có, và bạn không biết chủ nợ còn tồn tại hay không? Đó là lúc nên rà soát cùng Kaizen, trước khi khoản nợ đó biến thành lợi nhuận trên giấy.