Tất cả bài viết

Cẩm nang FDI & Giao thương

Chuyên gia Nhật, Hàn sang Việt Nam: cư trú hay không cư trú thuế?

Ông Park nhận lương ở hai nước. Phòng nhân sự chỉ khai một nước. Cuối năm, phần còn lại tự tìm đến.

Hướng dẫn thực hànhGiải pháp liên quan: Lương & BHXH

Cẩm nang FDI & Giao thương

Tóm tắt nhanh

  • Chuyên gia ở Việt Nam từ 183 ngày trong năm, hoặc có nơi ở thường xuyên, là cá nhân cư trú. Họ chịu thuế TNCN lũy tiến trên thu nhập toàn cầu, kể cả phần lương trả ở nước ngoài.
  • Cá nhân không cư trú chịu thuế 20% trên thu nhập phát sinh tại Việt Nam, không được giảm trừ gia cảnh.
  • Tiền nhà công ty trả, học phí con, vé máy bay về phép mỗi khoản một cách tính. Hiệp định tránh đánh thuế hai lần có thể thay đổi kết quả, nếu đủ điều kiện.

Ông Park nhận lương ở hai nước. Phòng nhân sự chỉ khai một nước. Cuối năm, phần còn lại tự tìm đến.

Chị Trang là trưởng phòng nhân sự của một nhà máy linh kiện điện tử vốn Hàn ở Thái Nguyên. Tháng 3 năm nay, nhà máy đón một kỹ sư trưởng mới từ Suwon. Ông Park, bốn mươi lăm tuổi, sang cùng vợ và hai con.

Lương của ông Park chia làm hai phần. Nhà máy ở Việt Nam trả 100 triệu mỗi tháng. Công ty mẹ ở Hàn Quốc vẫn trả thêm một khoản tương đương 50 triệu vào tài khoản ở Seoul. Nhà máy còn thuê cho gia đình ông một căn hộ ở Hà Nội, 40 triệu mỗi tháng. Và trả học phí trường quốc tế cho hai con.

Kế toán khấu trừ thuế TNCN hằng tháng trên 100 triệu lương Việt Nam. Không ai nghĩ đến phần ở Seoul. Không ai tính tiền nhà vào đâu.

Tháng 11, chị Trang đọc một bài báo về quyết toán thuế cho người nước ngoài. Chị gọi cho tôi. "Chị ơi, ông Park sang tháng 3, chưa đủ một năm. Vậy ông ấy cư trú hay không cư trú?"

Câu hỏi đó có một đáp án ngắn. Nhưng đi theo nó là ba khoản tiền mà phòng nhân sự chưa từng khai.

Cư trú hay không cư trú: đếm ngày, rồi xem nhà

Tôi bắt đầu bằng cách đếm cho chị Trang. Ông Park đến Việt Nam ngày 5/3. Tính đến 31/12, ông ở Việt Nam khoảng 290 ngày, trừ vài chuyến về Seoul.

Có mặt từ 183 ngày trở lên trong năm dương lịch là cá nhân cư trú. Ông Park đã qua mốc đó từ đầu tháng 9.

Còn một tiêu chí nữa: có nơi ở thường xuyên tại Việt Nam. Ví dụ có hợp đồng thuê nhà đủ dài trong năm. Căn hộ công ty thuê cho gia đình ông đã đủ điều kiện này. Dù ông có về Seoul nhiều hơn, ông vẫn khó thoát khỏi diện cư trú.

Vậy là ông Park là cá nhân cư trú năm nay. Câu trả lời ngắn chỉ có thế. Phần dài là chuyện tiếp theo.

Cư trú nghĩa là thu nhập toàn cầu

Chị Trang hỏi: "Cư trú thì khác gì không cư trú?"

Khác rất nhiều. Cá nhân không cư trú chịu thuế 20% trên thu nhập phát sinh ở Việt Nam. Không giảm trừ, không lũy tiến, không quyết toán phức tạp.

Cá nhân cư trú thì chịu thuế trên thu nhập toàn cầu, theo biểu lũy tiến năm bậc, từ 5% đến 35%. Được giảm trừ 15,5 triệu cho bản thân, 6,2 triệu cho mỗi người phụ thuộc đã đăng ký.

Thu nhập toàn cầu nghĩa là cả phần lương ở Seoul. Ông Park làm việc ở Thái Nguyên, tiền trả ở Seoul. Đó vẫn là thu nhập từ tiền lương của một người cư trú tại Việt Nam.

Chị Trang lặng đi một lúc. "Vậy 50 triệu ở Seoul, mười tháng nay em chưa khai đồng nào."

"Đúng. Tiền nằm ở Seoul, nhưng nghĩa vụ thuế thì ở Thái Nguyên."

Phép tính của ông Park

Tôi tính cho chị Trang bằng số tròn mỗi tháng. Giả sử ông Park thuộc diện được miễn bảo hiểm bắt buộc vì là người di chuyển nội bộ doanh nghiệp. Tạm chưa tính tiền nhà.

Cách kế toán đang làm: chỉ tính trên 100 triệu lương Việt Nam. Trừ giảm trừ bản thân và hai con 12,4 triệu, cộng 15,5 triệu bản thân. Thu nhập tính thuế khoảng 72 triệu. Thuế khoảng 12,1 triệu mỗi tháng.

Cách đúng: tính trên 150 triệu, gồm cả phần ở Seoul. Thu nhập tính thuế khoảng 122 triệu. Thuế khoảng 28,2 triệu mỗi tháng.

Chênh lệch khoảng 16 triệu mỗi tháng. Mười tháng là khoảng 160 triệu tiền thuế chưa khai.

Thử với lương của nhân viên bạnCông cụ tính lương mở sẵn đúng ví dụ trên. Đổi số theo công ty bạn, kết quả ra ngay.Tính ngay

Tiền nhà, học phí, vé máy bay: ba khoản ba cách

Rồi đến những khoản ông Park không nhận bằng tiền, nhưng vẫn là thu nhập.

Tiền thuê nhà công ty trả hộ được cộng vào thu nhập chịu thuế. Nhưng có trần: không vượt quá 15% tổng thu nhập chịu thuế, chưa gồm tiền nhà. Với ông Park, 15% của 150 triệu là 22,5 triệu. Tiền nhà 40 triệu, chỉ 22,5 triệu bị cộng vào thu nhập chịu thuế.

Học phí con chuyên gia từ mầm non đến hết phổ thông, công ty trả thay, thì không tính vào thu nhập chịu thuế. Vé máy bay khứ hồi về nước nghỉ phép mỗi năm một lần cũng vậy.

Chị Trang thở phào được một chút. "May mà học phí không tính."

"May một nửa. Tiền nhà vẫn tính, mà mười tháng nay cũng chưa ai tính."

Cộng thêm phần tiền nhà, mỗi tháng ông Park thiếu thêm khoảng 7,9 triệu thuế. Mười tháng, khoảng 79 triệu. Tổng cộng thuế thiếu đã lên khoảng 240 triệu.

Các mức và cách tính này kế thừa hướng dẫn hiện hành. Luật Thuế TNCN mới có hiệu lực từ giữa năm 2026, nên cần đối chiếu văn bản hướng dẫn mới khi quyết toán.

Hiệp định với Hàn Quốc có cứu được không?

Chị Trang hỏi câu mà ai làm nhân sự FDI cũng hỏi: "Việt Nam với Hàn Quốc có hiệp định tránh đánh thuế hai lần mà chị?"

Có. Nhưng hiệp định cứu được ai thì phải đủ điều kiện. Với thu nhập từ làm công, quy tắc phổ biến là: ở nước kia không quá 183 ngày trong mười hai tháng. Lương do chủ lao động ở nước nhà trả. Và không do cơ sở ở nước kia gánh. Đủ cả ba thì không chịu thuế ở nước kia.

Ông Park ở Việt Nam 290 ngày. Điều kiện thứ nhất đã trượt. Hiệp định không giúp ông tránh thuế ở Việt Nam.

Hiệp định vẫn có ích theo hướng khác. Thuế ông Park đã nộp ở Hàn Quốc cho khoản 50 triệu có thể được xem xét khấu trừ. Nhờ vậy ông không bị đánh thuế hai lần. Thủ tục này cần chứng từ nộp thuế từ Hàn Quốc.

Ai chịu trách nhiệm phần chưa khai?

Đây là câu chị Trang sợ nhất. "Phần ở Seoul, công ty có phải chịu không?"

Phần lương do Việt Nam trả, công ty có nghĩa vụ khấu trừ đúng. Phần trả ở nước ngoài, cá nhân thường phải tự khai, hoặc công ty khai thay nếu có thỏa thuận. Nhưng khi kiểm tra, cơ quan thuế sẽ hỏi cả công ty lẫn chuyên gia.

Thêm một chuyện nữa: phần tiền nhà là do công ty trả. Công ty đáng lẽ phải cộng vào thu nhập khi khấu trừ hằng tháng. Đó là lỗi của bảng lương, không phải của ông Park.

Tin tốt là vẫn còn kịp. Quyết toán năm nay chưa diễn ra. Tự khai bổ sung trước khi có kiểm tra thì không bị phạt khai sai, chỉ nộp tiền chậm nộp.

Năm việc chị Trang làm trước Tết

  1. Lập bảng ngày có mặt tại Việt Nam của từng chuyên gia, xác định cư trú hay không cư trú.
  2. Gom thông tin thu nhập trả ở nước ngoài, thống nhất cách khai với công ty mẹ và chuyên gia.
  3. Tính lại thuế hằng tháng có cộng tiền nhà theo đúng trần, khai bổ sung phần thiếu.
  4. Đăng ký người phụ thuộc cho chuyên gia có vợ, con đi cùng.
  5. Kiểm tra diện bảo hiểm bắt buộc và giấy phép lao động của từng chuyên gia.

Ông Park nghe chị Trang giải thích, gật đầu rất nhanh. Ở Hàn Quốc, ông cũng quen với việc quyết toán thu nhập toàn cầu. Ông chỉ không biết Việt Nam cũng vậy.

Ông nói một câu làm chị Trang nhẹ lòng: "Tôi muốn nộp đúng. Tôi chỉ không muốn nộp hai lần."

Đó là đúng việc của dịch vụ Lương & BHXH của Kaizen: tính lương chuyên gia có cả phần trả ở nước ngoài, tiền nhà, người phụ thuộc, hiệp định. Để mỗi đồng chỉ chịu thuế một lần, đúng nước, đúng mức.

Câu hỏi thật sự về chuyên gia của bạn

Không phải "chuyên gia của tôi cư trú hay không". Mà là: ngoài bảng lương ở Việt Nam, chuyên gia của bạn còn nhận tiền ở đâu, và ai đang khai phần đó?

Đội sáng lập Kaizen có hơn 17 năm trong nghề, khởi đầu từ Big4. Lương chia hai nước là tình huống phổ biến nhất ở doanh nghiệp FDI Nhật, Hàn. Phần lương nước ngoài cũng là phần hay bị quên nhất. Lương & BHXH cùng Kaizen giúp bạn gom đủ cả hai.

Việc bạn làm được ngay hôm nay

Gửi cho mỗi chuyên gia nước ngoài một câu hỏi ngắn: "Ngoài lương ở Việt Nam, anh có nhận lương, thưởng từ công ty ở nước ngoài không?"

Câu trả lời "có" là việc của tháng này, trước kỳ quyết toán. Muốn tính lại cho đúng từng khoản, dịch vụ Lương & BHXH của Kaizen làm cùng bạn.

Câu hỏi thường gặp

Người nước ngoài thế nào là cá nhân cư trú thuế tại Việt Nam?

Là người có mặt tại Việt Nam từ 183 ngày trở lên trong năm dương lịch hoặc 12 tháng liên tục kể từ ngày đầu tiên có mặt, hoặc có nơi ở thường xuyên tại Việt Nam theo quy định (Luật Thuế TNCN số 109/2025/QH15 và văn bản hướng dẫn).

Cá nhân không cư trú nộp thuế TNCN thế nào?

Cá nhân không cư trú chịu thuế 20% trên thu nhập từ tiền lương, tiền công phát sinh tại Việt Nam, không được giảm trừ gia cảnh.

Lương chuyên gia trả ở nước ngoài có phải nộp thuế ở Việt Nam không?

Có, nếu chuyên gia là cá nhân cư trú tại Việt Nam, vì cá nhân cư trú chịu thuế trên thu nhập toàn cầu. Thuế đã nộp ở nước ngoài có thể được xem xét khấu trừ theo hiệp định tránh đánh thuế hai lần.

Tiền thuê nhà công ty trả cho chuyên gia có tính thuế TNCN không?

Có. Theo hướng dẫn hiện hành, tiền thuê nhà do đơn vị sử dụng lao động trả thay được tính vào thu nhập chịu thuế theo số thực tế nhưng không vượt quá 15% tổng thu nhập chịu thuế, chưa bao gồm tiền thuê nhà.

Căn cứ pháp lý

  • Luật Thuế TNCN số 109/2025/QH15
  • Nghị định 253/2026/NĐ-CP hướng dẫn Luật Thuế TNCN và Thông tư 87/2026/TT-BTC
  • Nghị quyết 110/2025/UBTVQH15 về mức giảm trừ gia cảnh
  • Hiệp định giữa Việt Nam và Hàn Quốc về tránh đánh thuế hai lần và ngăn ngừa việc trốn lậu thuế
  • Luật BHXH số 41/2024/QH15 và Nghị định 158/2025/NĐ-CP (người lao động nước ngoài)
  • Nghị định 393/2026/NĐ-CP về người lao động nước ngoài làm việc tại Việt Nam

Bài viết mang tính tham khảo, cập nhật theo quy định tại thời điểm đăng. Mỗi doanh nghiệp có tình huống riêng, hãy trao đổi với chuyên gia trước khi áp dụng.

Sổ sách sạch, thuế đúng, hợp tác bền lâu

Dù bạn cần tư vấn thuế, kế toán hay muốn hợp tác Liên minh, Kaizen phản hồi trong vòng 24h, miễn phí.