Tất cả bài viết

Quản trị kế toán & Cashflow SME

Chuẩn hóa báo cáo tài chính để vay ngân hàng: ngân hàng thật sự đọc gì?

Chị Thùy mang hai bộ báo cáo tài chính đến ngân hàng. Bộ đẹp và bộ thật. Cán bộ tín dụng chỉ cần đúng ba phút để biết bộ nào là bộ nào.

Phân tích bằng số liệuGiải pháp liên quan: Ghi sổ kế toán

Quản trị kế toán & Cashflow SME

Tóm tắt nhanh

  • Ngân hàng đọc báo cáo tài chính để trả lời một câu: doanh nghiệp có trả được nợ từ dòng tiền của chính mình không. Họ đọc vốn chủ sở hữu, đòn bẩy, dòng tiền và chất lượng tài sản.
  • Năm lỗi làm hồ sơ bị chấm điểm thấp: tạm ứng lớn cho chủ, chi phí cá nhân trong sổ, thiếu khấu hao và dự phòng, vốn đăng ký chưa góp đủ, báo cáo nộp ngân hàng khác báo cáo nộp thuế.
  • Chuẩn hóa báo cáo cần ba đến sáu tháng. Làm trước khi cần vay rẻ hơn làm khi đã ngồi trước cán bộ tín dụng.

Chị Thùy mang hai bộ báo cáo tài chính đến ngân hàng. Bộ đẹp và bộ thật. Cán bộ tín dụng chỉ cần đúng ba phút để biết bộ nào là bộ nào.

Chị Thùy có hai nhà hàng lẩu nấm và một bếp trung tâm ở Thủ Đức. Khách đông, cuối tuần phải xếp hàng. Năm nay chị muốn mở nhà hàng thứ ba, cần vay ngân hàng 5 tỷ.

Kế toán của chị chuẩn bị hồ sơ. Báo cáo tài chính nộp cơ quan thuế ghi lãi khoảng 400 triệu. Chị thấy con số đó "xấu", nên nhờ kế toán làm thêm một bộ cho ngân hàng. Bộ mới ghi lãi 1,8 tỷ, doanh thu cao hơn, chi phí thấp hơn.

Buổi làm việc với ngân hàng kéo dài đúng hai mươi phút. Cán bộ tín dụng lật bộ báo cáo đẹp được ba phút, rồi hỏi: "Chị cho em xin tờ khai quyết toán thuế năm ngoái."

Chị Thùy đưa. Cán bộ tín dụng đặt hai tờ cạnh nhau, rồi gấp hồ sơ lại rất lịch sự. Ba ngày sau, chị Thùy ngồi trước mặt tôi. Chị hỏi đúng một câu: "Em phải làm gì để ngân hàng tin?"

Chú ý: ngân hàng đọc ngược với bạn

Tôi bắt đầu bằng một điều mà chủ doanh nghiệp ít nghĩ tới. Chủ doanh nghiệp đọc báo cáo từ trên xuống: doanh thu bao nhiêu, lãi bao nhiêu. Ngân hàng đọc từ dưới lên: nợ bao nhiêu, tiền đâu để trả.

Câu hỏi của ngân hàng chỉ có một: nếu cho chị vay 5 tỷ, dòng tiền nào sẽ trả nợ gốc và lãi mỗi tháng? Mọi con số khác chỉ để trả lời câu đó.

Luật cũng đặt ra điều kiện rõ ràng. Khách hàng vay phải có phương án sử dụng vốn khả thi và có khả năng tài chính để trả nợ. Khách hàng phải cung cấp thông tin trung thực, chính xác, đầy đủ và chịu trách nhiệm về thông tin đó.

Chị Thùy im lặng một lúc. "Vậy là bộ báo cáo đẹp không làm em đẹp hơn. Nó làm em đáng nghi hơn."

"Đúng. Và còn có thể làm chị gặp chuyện lớn hơn một hồ sơ vay bị từ chối."

Quan tâm: vì sao hai bộ báo cáo là lỗi nặng nhất

Cán bộ tín dụng ngày nay có nhiều cách kiểm tra chéo. Tờ khai quyết toán thuế. Dữ liệu hóa đơn điện tử. Sao kê tài khoản. Lịch sử tín dụng. Một bộ báo cáo lệch xa tờ khai thuế, họ nhận ra trong vài phút.

Báo cáo nộp ngân hàng khác báo cáo nộp thuế không chỉ làm hỏng hồ sơ vay. Nó đặt ra câu hỏi: bộ nào đúng? Nếu bộ ngân hàng đúng, thì doanh nghiệp đã khai thiếu thuế. Nếu bộ thuế đúng, thì doanh nghiệp đã cung cấp thông tin sai cho ngân hàng.

Không có câu trả lời nào an toàn. Hai bộ báo cáo giống hai lời khai khác nhau. Người nghe chỉ cần biết có hai lời khai là đủ.

Tôi khuyên chị Thùy rút bộ báo cáo đẹp lại, không nhắc đến nó nữa. Từ giờ chỉ có một bộ. Và việc của chúng tôi là làm cho bộ thật trở nên đẹp, bằng cách sửa những chỗ thật sự sai.

Thuyết phục: bộ thật đang xấu ở đâu?

Tôi đọc bộ báo cáo thật của chị Thùy theo cách một cán bộ tín dụng sẽ đọc. Có năm chỗ làm nó xấu hơn thực tế.

Chỗ thứ nhất: khoản phải thu khác từ giám đốc khoảng 1,6 tỷ. Đó là tiền chị Thùy rút ra mua nhà, ghi là "tạm ứng". Ngân hàng nhìn khoản này như tiền đã ra khỏi công ty và có thể không quay về. Nhiều cán bộ tín dụng sẽ trừ thẳng nó khỏi vốn chủ sở hữu khi phân tích.

Chỗ thứ hai: chi phí cá nhân nằm trong sổ. Xe gia đình, du lịch, học phí con. Nó làm lãi thấp đi, vừa có rủi ro thuế, vừa làm khả năng trả nợ trông yếu hơn thật.

Chỗ thứ ba: vốn điều lệ đăng ký 5 tỷ, thực góp 2 tỷ. Khoảng trống 3 tỷ là câu hỏi đầu tiên ngân hàng đặt ra. Phần lãi vay tương ứng với vốn còn thiếu cũng không được tính là chi phí khi quyết toán.

Chỗ thứ tư: không trích khấu hao đủ cho bếp trung tâm. Lãi đẹp hơn, nhưng cán bộ tín dụng có kinh nghiệm sẽ tự điều chỉnh giảm. Chỗ thứ năm: tiền mặt tồn quỹ trên sổ hơn 900 triệu, trong két chưa đến 50 triệu.

Mỗi chỗ là một câu hỏi. Năm câu hỏi không có câu trả lời thì cán bộ tín dụng không cần hỏi câu thứ sáu.

Lợi nhuận thậtBẢNG TÍNHNếu ngân hàng trừ đi tạm ứng của chủ, chi phí cá nhân và tiền mặt ảo, lãi thật của bạn còn bao nhiêu? Nhập vài con số, thấy ngay lợi nhuận thật.Thử ngay

Mong muốn: bộ thật có thể đẹp đến đâu?

Chị Thùy hỏi: "Sửa hết thì lãi em có cao hơn 400 triệu không?"

Tôi tính cho chị. Tách chi phí cá nhân ra khỏi sổ, khoảng 500 triệu mỗi năm. Lãi kế toán tăng lên khoảng 900 triệu. Thuế TNDN phải nộp cũng tăng tương ứng, nhưng đó là thuế đúng.

Khoản tạm ứng 1,6 tỷ được xử lý theo một trong hai cách. Chị Thùy hoàn trả dần cho công ty. Hoặc chuyển thành khoản công ty chia lãi cho chủ, sau khi nộp đủ thuế. Cách nào cũng làm khoản phải thu khác biến mất.

Góp thêm vốn hoặc giảm vốn điều lệ cho khớp thực tế. Trích khấu hao đủ cho bếp trung tâm. Xử lý tiền mặt tồn quỹ ảo.

Sau sáu tháng, bộ báo cáo thật có lãi khoảng 800 triệu, vốn chủ sở hữu sạch, dòng tiền kinh doanh dương đều. Không đẹp bằng bộ 1,8 tỷ chị từng in. Nhưng đứng vững trước mọi câu hỏi kiểm tra chéo.

Ngân hàng không cần báo cáo đẹp nhất. Ngân hàng cần báo cáo đáng tin nhất.

Hành động: lộ trình sáu tháng

Chúng tôi lập cho chị Thùy một lộ trình sáu tháng, trước khi quay lại ngân hàng:

  1. Khóa sổ mỗi tháng, đối chiếu tiền, công nợ, tồn kho; không đợi cuối năm.
  2. Đối chiếu doanh thu trên sổ với tờ khai thuế và dữ liệu hóa đơn điện tử.
  3. Làm sạch số dư với chủ doanh nghiệp: tạm ứng, chi phí cá nhân, vốn góp.
  4. Trích khấu hao, dự phòng đúng chế độ kế toán mới.
  5. Lập phương án vay kèm dự báo dòng tiền theo tháng, chỉ rõ nguồn trả nợ.

Phần thứ năm là phần ngân hàng đọc kỹ nhất. Một bảng dự báo dòng tiền mười hai tháng của nhà hàng thứ ba, kèm giả định khách mỗi ngày, giá trung bình, chi phí. Và nguồn trả nợ gốc, lãi mỗi tháng.

Đó là phần việc dịch vụ Ghi sổ kế toán của Kaizen làm cùng khách hàng trước mỗi kỳ vay vốn: sổ sạch, một bộ báo cáo, khớp với thuế, kèm dòng tiền cho ngân hàng.

Lần thứ hai ở ngân hàng

Tháng 6 năm sau, chị Thùy quay lại ngân hàng. Cùng cán bộ tín dụng lần trước. Lần này buổi làm việc kéo dài hơn một tiếng.

Cán bộ tín dụng đặt báo cáo tài chính cạnh tờ khai quyết toán. Hai con số khớp nhau. Anh hỏi về khoản tạm ứng năm ngoái. Chị Thùy đưa chứng từ hoàn trả. Anh hỏi về dự báo khách. Chị đưa số liệu thật của hai nhà hàng hiện có.

Ba tuần sau, khoản vay 4,5 tỷ được duyệt. Ít hơn 5 tỷ một chút, lãi suất tốt hơn dự kiến. Chị Thùy gửi tôi ảnh mặt bằng nhà hàng thứ ba, kèm một dòng: "Lần này em đi bằng một bộ."

Đội sáng lập Kaizen có hơn 17 năm trong nghề, khởi đầu từ Big4. Chúng tôi đã chuẩn bị hồ sơ tài chính cho nhiều doanh nghiệp đi vay. Hồ sơ được duyệt nhanh nhất không phải hồ sơ có lãi cao nhất. Mà là hồ sơ ít câu hỏi nhất.

Câu hỏi thật sự trước khi đi vay

Không phải "làm sao để báo cáo đẹp hơn". Mà là: nếu cán bộ tín dụng đặt báo cáo của bạn cạnh tờ khai thuế, hai con số có khớp nhau không?

Nếu khớp, bạn đã đi được nửa đường. Nếu không, đó là việc đầu tiên phải sửa. Ghi sổ kế toán cùng Kaizen giúp bạn đi nửa đường còn lại.

Việc bạn làm được ngay hôm nay

Mở báo cáo tài chính gần nhất, tìm hai dòng: phải thu khác và tiền mặt. Hỏi kế toán: "Phải thu khác là của ai? Tiền mặt trên sổ có khớp két không?"

Hai câu trả lời đó cho bạn biết ngân hàng sẽ hỏi gì đầu tiên. Muốn chuẩn hóa cả bộ báo cáo trước kỳ vay, dịch vụ Ghi sổ kế toán của Kaizen làm cùng bạn.

Câu hỏi thường gặp

Ngân hàng xem gì trên báo cáo tài chính khi xét cho vay?

Ngân hàng đánh giá khả năng tài chính để trả nợ và tính khả thi của phương án sử dụng vốn, thông qua vốn chủ sở hữu, đòn bẩy nợ, dòng tiền từ hoạt động kinh doanh và chất lượng tài sản (Thông tư 39/2016/TT-NHNN và các văn bản sửa đổi).

Làm hai bộ báo cáo tài chính để vay ngân hàng có sao không?

Có. Khách hàng phải cung cấp thông tin trung thực và chịu trách nhiệm về thông tin cung cấp cho tổ chức tín dụng (khoản 2 Điều 16 Thông tư 39/2016/TT-NHNN). Báo cáo nộp ngân hàng khác báo cáo nộp cơ quan thuế còn dẫn tới rủi ro về thuế.

Khoản tạm ứng lớn cho giám đốc ảnh hưởng thế nào đến hồ sơ vay?

Ngân hàng thường coi đây là tiền đã ra khỏi doanh nghiệp, có thể loại khỏi vốn chủ sở hữu khi phân tích. Nên xử lý dứt điểm trước khi vay bằng hoàn trả hoặc hạch toán đúng bản chất.

Bao lâu thì chuẩn hóa xong báo cáo tài chính để vay vốn?

Thường từ ba đến sáu tháng: khóa sổ hằng tháng, đối chiếu với tờ khai thuế và hóa đơn điện tử, làm sạch số dư với chủ doanh nghiệp, trích khấu hao, dự phòng theo chế độ kế toán và lập dự báo dòng tiền.

Căn cứ pháp lý

  • Luật Các tổ chức tín dụng số 32/2024/QH15
  • Thông tư 39/2016/TT-NHNN về hoạt động cho vay của tổ chức tín dụng, sửa đổi, bổ sung nhiều lần, gần nhất bởi Thông tư 29/2026/TT-NHNN
  • Thông tư 99/2025/TT-BTC hướng dẫn chế độ kế toán doanh nghiệp
  • Luật Thuế TNDN số 67/2025/QH15 và Nghị định 320/2025/NĐ-CP

Bài viết mang tính tham khảo, cập nhật theo quy định tại thời điểm đăng. Mỗi doanh nghiệp có tình huống riêng, hãy trao đổi với chuyên gia trước khi áp dụng.

Sổ sách sạch, thuế đúng, hợp tác bền lâu

Dù bạn cần tư vấn thuế, kế toán hay muốn hợp tác Liên minh, Kaizen phản hồi trong vòng 24h, miễn phí.