Tất cả bài viết

Cẩm nang FDI & Giao thương

Báo cáo tài chính song ngữ cho công ty mẹ: chuẩn VAS hay IFRS?

Singapore muốn báo cáo IFRS bằng tiếng Anh. Cơ quan thuế muốn báo cáo VAS bằng tiếng Việt. Chị Nhung tưởng phải làm hai bộ sổ.

Hỏi - đápGiải pháp liên quan: Ghi sổ kế toán

Cẩm nang FDI & Giao thương

Tóm tắt nhanh

  • Doanh nghiệp tại Việt Nam, kể cả FDI, lập báo cáo tài chính nộp cơ quan nhà nước theo chuẩn mực và chế độ kế toán Việt Nam. Từ 2026 là Thông tư 99/2025/TT-BTC.
  • Báo cáo IFRS cho công ty mẹ thường là gói báo cáo của tập đoàn, lập từ cùng một bộ sổ cộng các bút toán điều chỉnh. Một bộ sổ, hai bộ báo cáo.
  • Chứng từ và sổ kế toán phải có tiếng Việt. Song ngữ được phép. Ghi sổ bằng ngoại tệ chỉ khi đủ điều kiện, và báo cáo nộp nhà nước vẫn phải quy đổi.

Singapore muốn báo cáo IFRS bằng tiếng Anh. Cơ quan thuế muốn báo cáo VAS bằng tiếng Việt. Chị Nhung tưởng phải làm hai bộ sổ.

Chị Nhung nhận việc kế toán trưởng ở một công ty logistics vốn Singapore được hai tháng. Kho bãi ở Bình Dương, ba trăm xe tải, khách là các hãng điện tử. Doanh thu khoảng 180 tỷ.

Tuần đầu tiên, giám đốc tài chính khu vực ở Singapore gửi email. Từ tháng sau, công ty Việt Nam phải nộp gói báo cáo tháng theo IFRS. Bằng tiếng Anh, trong năm ngày làm việc. Kèm theo là một file mẫu ba mươi tab.

Chị Nhung mở file mẫu, rồi mở sổ sách đang có. Hai thứ không giống nhau ở rất nhiều chỗ. Chị gọi tôi, giọng rất mệt: "Chị ơi, vậy em phải làm hai bộ sổ à? Em nghe nói hai bộ sổ là phạm luật mà."

Câu hỏi đó có một từ sai. Sửa đúng từ đó, mọi thứ còn lại nhẹ đi một nửa.

"Hai bộ sổ có phạm luật không?"

Có. Nhưng chị không cần hai bộ sổ. Chị cần hai bộ báo cáo.

Hai bộ sổ là kiểu một bộ ghi thật, một bộ ghi để nộp thuế. Đó là hành vi bị cấm, có thể dẫn tới truy thu và cả trách nhiệm hình sự. Tôi đã kể chuyện đó trong bài sổ sách hai bộ.

Còn chuyện của chị Nhung khác hẳn. Một bộ sổ duy nhất, ghi theo chuẩn mực kế toán Việt Nam. Từ bộ sổ đó, chị lập báo cáo tài chính theo chuẩn Việt Nam để nộp cơ quan nhà nước. Rồi thêm một bảng các bút toán điều chỉnh, để ra gói báo cáo theo IFRS cho tập đoàn.

Mọi con số trong gói IFRS đều truy được về bộ sổ gốc. Không có con số nào "ngoài sổ".

Chị Nhung thở ra một hơi rất dài. "Một bộ sổ, hai bộ báo cáo. Nghe dễ thở hơn hẳn."

"Báo cáo nộp nhà nước theo chuẩn nào?"

Theo chuẩn mực và chế độ kế toán Việt Nam. Doanh nghiệp FDI cũng vậy.

Từ năm tài chính 2026, chế độ kế toán doanh nghiệp theo Thông tư 99/2025/TT-BTC. Nó thay cho Thông tư 200 đã dùng hơn mười năm. Báo cáo tài chính năm của doanh nghiệp FDI phải được kiểm toán. Hạn nộp là chín mươi ngày.

Bộ Tài chính có lộ trình áp dụng IFRS cho một số nhóm doanh nghiệp. Theo hướng tự nguyện, có đăng ký. Công ty con của tập đoàn nước ngoài có thể nằm trong diện được xem xét. Nhưng đó là một quyết định có thủ tục riêng, không phải cứ công ty mẹ yêu cầu là tự đổi chuẩn.

Với chị Nhung, câu trả lời gọn: sổ và báo cáo pháp lý theo chuẩn Việt Nam. Gói IFRS là báo cáo cho tập đoàn.

"Viết bằng tiếng Anh được không?"

Được, nhưng không thay được tiếng Việt.

Luật Kế toán quy định chữ viết dùng trong kế toán là tiếng Việt. Khi cần dùng tiếng nước ngoài, phải dùng đồng thời tiếng Việt. Vậy là chứng từ, sổ sách, báo cáo có thể song ngữ Việt và Anh, nhưng không thể chỉ có tiếng Anh.

Phần mềm kế toán của công ty chị Nhung đang để giao diện tiếng Anh, tên tài khoản tiếng Anh. Khi in sổ ra cho kiểm toán, không có dòng tiếng Việt nào. Đây là lỗi nhỏ, nhưng là loại lỗi cán bộ thuế thấy ngay ở trang đầu tiên.

Sửa rất nhanh: thêm cột tên tiếng Việt cho hệ thống tài khoản, chọn mẫu in song ngữ. Mất một buổi chiều cấu hình.

"Ghi sổ bằng đô la được không?"

Chị Nhung hỏi vì phần lớn hợp đồng với khách điện tử tính bằng đô la.

Đơn vị tiền tệ kế toán mặc định là đồng Việt Nam. Doanh nghiệp được chọn ngoại tệ làm đơn vị tiền tệ kế toán trong một số trường hợp. Điều kiện chính là thu, chi chủ yếu bằng ngoại tệ đó. Khi chọn, phải thông báo cho cơ quan thuế.

Dù ghi sổ bằng ngoại tệ, báo cáo nộp nhà nước vẫn phải quy đổi sang đồng Việt Nam. Và việc chọn đơn vị tiền tệ không đổi qua lại theo năm.

Công ty chị Nhung thu bằng đô la khoảng 60%. Nhưng chi phí lớn nhất là lương tài xế, xăng dầu, thuê kho, toàn bằng đồng. Tiền thu và chi không "chủ yếu" bằng đô la. Giữ đồng Việt Nam là đúng.

Tự nuôi hay thuê ngoàiBẢNG TÍNHGói báo cáo IFRS hằng tháng cho tập đoàn nên để kế toán nội bộ làm thêm, hay thuê ngoài một phần? Nhập vài con số, so sánh chi phí thật của hai cách.Thử ngay

"VAS và IFRS lệch nhau ở đâu?"

Đây là câu hỏi mà file mẫu ba mươi tab trả lời không rõ. Với một công ty logistics, có bốn chỗ lệch lớn.

Thứ nhất là thuê tài sản. Công ty chị Nhung thuê kho dài hạn và thuê một phần đội xe. Theo chuẩn Việt Nam, tiền thuê hoạt động ghi vào chi phí từng tháng. Theo IFRS, phần lớn hợp đồng thuê phải ghi thành tài sản quyền sử dụng và nợ thuê. Lãi lỗ từng tháng vì thế khác nhau.

Thứ hai là thuế hoãn lại. Thứ ba là dự phòng và suy giảm giá trị tài sản, như công nợ khó đòi. Thứ tư là ghi nhận doanh thu với các hợp đồng có nhiều phần dịch vụ.

Mỗi chỗ lệch là một bút toán điều chỉnh, lặp lại mỗi tháng. Nếu lập một bảng đối chiếu chuẩn ngay từ đầu, mỗi tháng chỉ cần cập nhật số. Nếu mỗi tháng làm lại từ đầu, năm ngày làm việc sẽ không bao giờ đủ.

"Năm ngày làm việc có kịp không?"

Kịp, nếu sổ khóa đúng hạn. Không kịp, nếu sổ đóng trễ.

Tôi hỏi chị Nhung sổ tháng của công ty thường khóa ngày nào. Chị trả lời: "Ngày 15 tháng sau, vì chờ hóa đơn của nhà cung cấp."

Vậy là vấn đề không nằm ở IFRS. Nó nằm ở khâu khóa sổ. Singapore muốn gói báo cáo trong năm ngày, nhưng sổ gốc còn mở đến ngày mười lăm.

Muốn kịp, quy trình phải đổi. Trích trước chi phí chưa có hóa đơn theo hợp đồng. Đối chiếu ngân hàng hằng ngày. Khóa sổ chậm nhất ngày làm việc thứ ba. Đó là việc của bộ phận ghi sổ, không phải việc của chuẩn mực.

Một gói IFRS đúng hạn bắt đầu từ một bộ sổ khóa đúng hạn. Còn lại chỉ là cộng trừ.

Năm việc chị Nhung làm trong tháng đầu

  1. Giữ một bộ sổ theo chuẩn Việt Nam, cấu hình hệ thống tài khoản song ngữ.
  2. Lập bảng đối chiếu VAS sang IFRS cho bốn chỗ lệch: thuê tài sản, thuế hoãn lại, dự phòng, doanh thu.
  3. Đổi quy trình khóa sổ tháng về ngày làm việc thứ ba, có trích trước chi phí.
  4. Thống nhất với Singapore danh mục tài khoản ánh xạ sang mẫu báo cáo tập đoàn.
  5. Lưu mọi bút toán điều chỉnh IFRS kèm giải thích, để kiểm toán tập đoàn đối chiếu.

Phần nặng nhất của danh sách là bút toán ghi sổ đều đặn và đúng hạn. Đó là phần việc dịch vụ Ghi sổ kế toán của Kaizen làm cho nhiều công ty FDI: sổ theo chuẩn Việt Nam, khóa sổ nhanh, kèm gói báo cáo cho tập đoàn.

Tháng thứ ba

Tháng đầu tiên, chị Nhung nộp gói IFRS chậm hai ngày. Tháng thứ hai, đúng hạn nhưng sát giờ. Tháng thứ ba, chị gửi đi vào chiều ngày làm việc thứ tư, sớm hơn một ngày.

Giám đốc tài chính khu vực trả lời bằng một câu: "Vietnam is now our fastest entity." Chị Nhung chụp màn hình gửi tôi, kèm ba chữ: "Không phải hai bộ sổ."

Đội sáng lập Kaizen có hơn 17 năm trong nghề, khởi đầu từ Big4. Chúng tôi đã lập báo cáo cho công ty mẹ ở Nhật, Hàn, Singapore, châu Âu. Bộ sổ gốc sạch và khóa đúng hạn luôn là điều kiện đầu tiên. Ghi sổ kế toán cùng Kaizen bắt đầu từ chính chỗ đó.

Câu hỏi thật sự về báo cáo cho công ty mẹ

Không phải "nên làm VAS hay IFRS". Mà là: mọi con số bạn gửi tập đoàn có truy được về bộ sổ gốc không?

Nếu có, bạn đang làm một bộ sổ, hai bộ báo cáo. Nếu không, đó là lúc nên xem lại trước khi kiểm toán hỏi.

Việc bạn làm được ngay hôm nay

Hỏi kế toán: "Tháng trước sổ khóa ngày nào, và gói báo cáo cho tập đoàn lấy số từ đâu?"

Nếu sổ khóa sau ngày mười, hoặc gói báo cáo có số không có trong sổ, bạn biết việc cần sửa. Dịch vụ Ghi sổ kế toán của Kaizen có thể làm cùng bạn từ tháng sau.

Câu hỏi thường gặp

Doanh nghiệp FDI lập báo cáo tài chính theo chuẩn mực nào?

Báo cáo tài chính nộp cơ quan nhà nước lập theo chuẩn mực và chế độ kế toán Việt Nam; từ năm tài chính bắt đầu từ 01/01/2026 áp dụng Thông tư 99/2025/TT-BTC. Việc áp dụng IFRS thực hiện theo lộ trình và thủ tục của Bộ Tài chính.

Sổ sách kế toán có được viết bằng tiếng Anh không?

Chữ viết dùng trong kế toán là tiếng Việt. Trường hợp dùng tiếng nước ngoài thì phải đồng thời dùng tiếng Việt (Luật Kế toán số 88/2015/QH13).

Doanh nghiệp có được ghi sổ bằng đô la Mỹ không?

Được, khi thu, chi chủ yếu bằng ngoại tệ đó và đáp ứng tiêu chí theo quy định, có thông báo cơ quan thuế. Báo cáo tài chính nộp cơ quan nhà nước vẫn phải quy đổi sang đồng Việt Nam.

Lập báo cáo IFRS cho công ty mẹ có phải là hai bộ sổ không?

Không, nếu báo cáo IFRS được lập từ cùng một bộ sổ kế toán theo chuẩn Việt Nam, cộng các bút toán điều chỉnh có giải thích và truy được về số liệu gốc.

Căn cứ pháp lý

  • Luật Kế toán số 88/2015/QH13
  • Thông tư 99/2025/TT-BTC hướng dẫn chế độ kế toán doanh nghiệp (áp dụng từ 01/01/2026)
  • Luật Kiểm toán độc lập số 67/2011/QH12 (Điều 37)
  • Quyết định 345/2020/QĐ-BTC phê duyệt Đề án áp dụng chuẩn mực báo cáo tài chính tại Việt Nam

Bài viết mang tính tham khảo, cập nhật theo quy định tại thời điểm đăng. Mỗi doanh nghiệp có tình huống riêng, hãy trao đổi với chuyên gia trước khi áp dụng.

Sổ sách sạch, thuế đúng, hợp tác bền lâu

Dù bạn cần tư vấn thuế, kế toán hay muốn hợp tác Liên minh, Kaizen phản hồi trong vòng 24h, miễn phí.