Tất cả bài viết

Tối ưu chi phí hợp pháp

Chi phí nghiên cứu, đào tạo, chuyển đổi số: những khoản chi được ưu ái

Một trăm tám mươi triệu thử vải kháng khuẩn. Luật cho tính thành ba trăm sáu mươi triệu, nếu chị giữ đủ một cuốn sổ.

Cập nhật luật mớiGiải pháp liên quan: Tax ROI

Tối ưu chi phí hợp pháp

Tóm tắt nhanh

  • Luật Thuế TNDN mới cho tính chi nghiên cứu và phát triển tới 200%. Điều kiện là có hồ sơ chứng minh hoạt động nghiên cứu thật.
  • Chi đào tạo nhân viên được trừ khi có kế hoạch, danh sách, hóa đơn. Đào tạo cho người không làm ở công ty thì không.
  • Phần mềm, website từ 30 triệu thường phải khấu hao dần, không tính hết một lần. Mua dịch vụ số của nước ngoài cần để ý thuế nhà thầu.

Một trăm tám mươi triệu thử vải kháng khuẩn. Luật cho tính thành ba trăm sáu mươi triệu, nếu chị giữ đủ một cuốn sổ.

Chị Nga gửi cho tôi một file Excel tên là "Đổi mới 2026". Trong đó liệt kê tám trăm triệu chi tiêu từ đầu năm. Phần mềm quản lý đơn hàng, máy cắt vải tự động, website đặt may online, khóa học vẽ rập trên máy tính. Và một dòng chị tô vàng: "Thử vải kháng khuẩn: 180 triệu".

Kèm theo là một câu hỏi: "Em đọc báo thấy luật mới ưu ái chuyển đổi số. Khoản nào của em được ưu ái hả chị?"

Chị Nga có xưởng may đồng phục ở Long An, sáu mươi công nhân. Khách là bệnh viện, trường học, nhà máy. Doanh thu khoảng 18 tỷ. Năm nay chị quyết định đổi mới mạnh, vì khách bệnh viện đòi vải chống khuẩn.

Tôi đọc file của chị và trả lời bằng một tin nhắn ngắn: "Dòng tô vàng là dòng đáng tiền nhất. Nhưng hiện giờ nó đang đáng không đồng." Buổi gặp sau đó, chị Nga hiểu vì sao. Và hiểu luôn vì sao khoản chị nghĩ được ưu ái nhất lại là khoản luật không ưu ái gì.

Tin trên báo và tin trong luật

Chị Nga đọc đúng một nửa. Luật Thuế TNDN mới đúng là có ưu ái. Nhưng ưu ái chỗ nào thì báo viết hơi gọn.

Chỗ luật ưu ái rõ nhất là chi nghiên cứu và phát triển. Khoản chi thật cho nghiên cứu, có hồ sơ, được tính tới 200%. Tức là chi 100 đồng, được trừ như đã chi 200 đồng.

Còn "chuyển đổi số" thì luật không có một mục riêng nào tên như vậy. Phần mềm, máy móc, website vẫn là tài sản, vẫn khấu hao như thường. Nó được trừ, nhưng không được nhân đôi.

Chị Nga hơi thất vọng. "Vậy phần mềm 350 triệu của em không được gì thêm à?"

"Được trừ đủ 350 triệu, chị ạ. Chỉ là trừ dần, không trừ một lần, và không nhân đôi."

Tin vui trên báo thường in chữ to. Điều kiện thì in chữ nhỏ, ở trang khác.

Dòng tô vàng: 180 triệu đang đáng không đồng

Tôi hỏi chị Nga về dự án vải kháng khuẩn.

Chị kể rất hào hứng. Chị thuê một kỹ sư hóa dệt bán thời gian. Họ thử mười hai công thức xử lý vải, gửi mẫu đi kiểm nghiệm ba lần. Hỏng bảy mẻ vải, mỗi mẻ vài chục mét. Lần thứ mười một mới đạt chuẩn diệt khuẩn mà vẫn giữ màu sau năm mươi lần giặt.

Đây đúng là nghiên cứu và phát triển. Nhưng tôi hỏi tiếp: "Chị có giấy tờ gì cho mười hai lần thử đó không?"

Chị lục điện thoại. Có ảnh mẻ vải hỏng, có tin nhắn với kỹ sư, có hóa đơn hóa chất, có ba phiếu kết quả kiểm nghiệm. Không có đề cương, không có nhật ký thử nghiệm, không có biên bản đánh giá.

Hóa đơn hóa chất chứng minh chị đã mua hóa chất. Không chứng minh chị dùng hóa chất đó để nghiên cứu. Hóa chất cho đơn hàng thường và hóa chất để thử nghiệm trông giống hệt nhau.

Không có hồ sơ nghiên cứu, 180 triệu đó chỉ là chi phí sản xuất bình thường. Được trừ 180 triệu, không được 360 triệu. Phần "ưu ái" bằng không.

Một cuốn sổ đáng 30 triệu

Tôi tính cho chị Nga xem phần ưu ái đáng bao nhiêu. Thêm 180 triệu chi phí, thuế suất 17%, là khoảng 30 triệu thuế TNDN. Năm nay công ty chị doanh thu 18 tỷ, không được giảm 30%, nên giữ nguyên con số đó.

Ba mươi triệu, chỉ cần một cuốn sổ ghi đúng những gì chị đã làm.

Hồ sơ nghiên cứu không cần dày như luận văn. Một đề cương: muốn giải quyết vấn đề gì, thử cách nào, ai làm. Một nhật ký thử nghiệm: ngày nào thử công thức nào, kết quả ra sao. Chi phí tập hợp riêng cho dự án. Và một biên bản đánh giá khi kết thúc.

Chị Nga đã làm mọi việc của một nhà nghiên cứu. Chị chỉ chưa làm việc của một thư ký nghiên cứu. Tin tốt là dự án vừa xong tháng trước. Ký ức còn tươi, tin nhắn còn nguyên, kỹ sư còn ở đó.

Phần lớn nhật ký có thể dựng lại từ tin nhắn, ảnh chụp, phiếu kiểm nghiệm. Dựng lại trung thực, đúng những gì đã xảy ra, không thêm thắt. Đó là việc Tax ROI làm cùng chị trong một buổi chiều.

Còn một điều kiện nữa cần để ý. Phần chi được tính thêm không được làm công ty bị lỗ. Năm nay xưởng chị Nga có lãi khoảng 1,2 tỷ, nên điều kiện này không phải lo.

Đào tạo: được trừ, nếu đúng người

Dòng tiếp theo trong file của chị Nga là đào tạo. Bốn thợ cắt được gửi đi học vẽ rập trên máy tính, 60 triệu. Một khóa kỹ năng quản lý cho tổ trưởng, 25 triệu. Và một khoản 150 triệu ghi "học phí khóa quản trị".

Hai khoản đầu được trừ. Điều kiện là có kế hoạch đào tạo, danh sách người học, hợp đồng với trung tâm, hóa đơn. Có thêm cam kết làm việc sau đào tạo thì càng chặt. Thợ học xong nghỉ việc cũng không sao, chi phí vẫn là chi phí.

Khoản 150 triệu thì tôi hỏi: "Ai đi học khóa này?"

"Con gái em, đang học thạc sĩ quản trị kinh doanh. Sau này nó về tiếp quản xưởng."

Con gái chị Nga không làm ở công ty, không có hợp đồng lao động. Học phí cho người không phải nhân viên thì không được trừ. Dù sau này cô ấy chắc chắn sẽ về. Luật tính chi phí theo hiện tại, không theo kế hoạch thừa kế.

Chị Nga cười: "Vậy em đóng học phí cho con bằng tiền sau thuế như mọi bà mẹ khác."

"Đúng vậy. Ở khoản này, chị không khác gì các mẹ khác cả."

Lợi nhuận thậtBẢNG TÍNHLãi năm nay của bạn thay đổi bao nhiêu nếu khoản nghiên cứu được tính đủ, còn khoản học phí bị gạch ra? Nhập vài con số, thấy ngay lợi nhuận thật.Thử ngay

Phần mềm và website: trừ dần, đừng trừ vội

Kế toán của chị Nga đã ghi phần mềm 350 triệu và website 120 triệu vào chi phí tháng mua. Lý do rất thật lòng: "Chi tiền rồi thì ghi chi phí."

Phần mềm, website có giá từ 30 triệu, dùng trên một năm, là tài sản cố định vô hình. Phải khấu hao dần theo thời gian sử dụng. Máy cắt vải tự động cũng vậy, là tài sản cố định hữu hình.

Ghi hết một lần thì năm nay chi phí phình, năm sau lại thiếu. Đoàn kiểm tra sẽ loại phần ghi quá tay, rồi bắt dời sang các năm sau. Thuế năm nay bị truy, kèm tiền chậm nộp, dù tổng số tiền cuối cùng không đổi.

Có một nhóm nhỏ hơn: phần mềm thuê bao theo tháng, theo năm. Thuê bao dùng trong năm nào thì tính chi phí năm đó, không phải khấu hao. Chị Nga đang thuê bao một phần mềm thiết kế của nước ngoài. Mỗi tháng quẹt thẻ công ty.

Với dịch vụ mua từ nước ngoài, cần kiểm tra thêm thuế nhà thầu. Nhà cung cấp đã đăng ký nộp thuế ở Việt Nam thì công ty không phải khấu trừ. Chưa đăng ký thì công ty có thể phải khai, nộp thay. Đây là chỗ nhiều xưởng nhỏ không ngờ tới.

Lịch của chị Nga: năm tuần trước khi khóa sổ

Hôm nay là cuối tháng 11. Năm tuần nữa là khóa sổ năm 2026. Tôi đưa chị Nga năm việc:

  1. Dựng hồ sơ dự án vải kháng khuẩn: đề cương, nhật ký từ tin nhắn và ảnh, chi phí tập hợp riêng, biên bản kết thúc.
  2. Gom kế hoạch, danh sách, hợp đồng cho hai khóa đào tạo của thợ và tổ trưởng.
  3. Tách học phí của con gái ra khỏi chi phí công ty.
  4. Chuyển phần mềm, website, máy cắt sang tài sản cố định, chọn thời gian khấu hao.
  5. Kiểm tra nhà cung cấp phần mềm nước ngoài đã đăng ký thuế ở Việt Nam chưa.

Chị Nga đọc xong, hỏi lại: "Năm sau em định nghiên cứu tiếp vải chống tia cực tím. Làm sao cho đúng từ đầu?"

"Mở cuốn sổ trước khi mở chai hóa chất đầu tiên."

Cái kết của dòng tô vàng

Hai tuần sau, chị Nga gửi tôi hồ sơ dự án. Mười hai lần thử được ghi lại từ tin nhắn, mỗi lần một trang. Ảnh bảy mẻ vải hỏng được dán vào đúng ngày. Kỹ sư hóa dệt ký xác nhận từng kết quả.

Một trăm tám mươi triệu giờ được tính thành ba trăm sáu mươi triệu. Khoảng 30 triệu thuế ở lại xưởng. Chị dùng số tiền đó trả trước cho đợt thử nghiệm vải chống tia cực tím.

Trong file Excel mới năm 2027, chị Nga thêm một cột. Tên cột là "Hồ sơ". Dòng nào chưa có hồ sơ thì tô đỏ, không phải tô vàng.

Câu hỏi thật sự về những khoản chi đổi mới

Không phải "luật mới ưu ái khoản nào". Mà là: những việc đổi mới bạn đang làm, có ai ghi lại để chứng minh chúng là đổi mới không?

Đội sáng lập Kaizen có hơn 17 năm trong nghề, khởi đầu từ Big4. Chúng tôi gặp nhiều doanh nghiệp nghiên cứu thật mà không được ưu ái, chỉ vì thiếu cuốn sổ. Một buổi Tax ROI cùng Kaizen là lúc biến việc bạn đã làm thành con số luật công nhận.

Việc bạn làm được ngay hôm nay

Liệt kê mọi khoản chi năm nay cho thử nghiệm sản phẩm mới, đào tạo, phần mềm. Với mỗi khoản, ghi một chữ: "có hồ sơ" hoặc "chưa".

Khoản nghiên cứu nào ghi "chưa", đó là phần ưu ái bạn đang bỏ lại. Tax ROI giúp bạn dựng lại hồ sơ đúng sự thật trước khi khóa sổ.

Câu hỏi thường gặp

Chi nghiên cứu và phát triển được trừ bao nhiêu khi tính thuế TNDN?

Theo Luật Thuế TNDN số 67/2025/QH15 và Nghị định 320/2025/NĐ-CP, chi nghiên cứu và phát triển của doanh nghiệp được tính thêm vào chi phí được trừ, tối đa bằng 200% chi phí thực tế, khi có hồ sơ chứng minh và đáp ứng điều kiện theo hướng dẫn.

Chi phí đào tạo nhân viên có được trừ không?

Được, nếu có kế hoạch hoặc quyết định đào tạo, danh sách người lao động tham gia, hợp đồng và hóa đơn của đơn vị đào tạo. Chi đào tạo cho người không có quan hệ lao động với doanh nghiệp không được trừ.

Phần mềm kế toán, website có được tính hết vào chi phí một lần không?

Không, nếu giá trị từ 30 triệu đồng và thời gian sử dụng trên một năm. Khi đó phần mềm, website là tài sản cố định vô hình và được trích khấu hao theo thời gian sử dụng (Thông tư 45/2013/TT-BTC và văn bản sửa đổi).

Mua phần mềm của nhà cung cấp nước ngoài có phải nộp thuế nhà thầu không?

Nếu nhà cung cấp nước ngoài chưa đăng ký, kê khai thuế tại Việt Nam thì doanh nghiệp Việt Nam có thể phải khấu trừ, nộp thay thuế nhà thầu. Nhà cung cấp đã đăng ký qua cổng thông tin điện tử dành cho nhà cung cấp nước ngoài của cơ quan thuế thì tự kê khai.

Căn cứ pháp lý

  • Luật Thuế TNDN số 67/2025/QH15 (Điều 9)
  • Nghị định 320/2025/NĐ-CP hướng dẫn Luật Thuế TNDN, sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 141/2026/NĐ-CP
  • Thông tư 20/2026/TT-BTC hướng dẫn Luật Thuế TNDN
  • Thông tư 45/2013/TT-BTC về trích khấu hao tài sản cố định và các văn bản sửa đổi
  • Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15 và các văn bản hướng dẫn về nhà cung cấp nước ngoài

Bài viết mang tính tham khảo, cập nhật theo quy định tại thời điểm đăng. Mỗi doanh nghiệp có tình huống riêng, hãy trao đổi với chuyên gia trước khi áp dụng.

Sổ sách sạch, thuế đúng, hợp tác bền lâu

Dù bạn cần tư vấn thuế, kế toán hay muốn hợp tác Liên minh, Kaizen phản hồi trong vòng 24h, miễn phí.