Cẩm nang FDI & Giao thương
Doanh nghiệp FDI mới thành lập phải nộp những báo cáo thuế nào?
Ông Sato muốn một tờ lịch thuế chính xác như giờ tàu Shinkansen. Năm đầu ở Việt Nam, tờ lịch đó có hơn ba mươi mốc.
Hướng dẫn thực hànhGiải pháp liên quan: Tax Health Check
Tóm tắt nhanh
- Doanh nghiệp FDI mới thành lập phải khai thuế ngay từ kỳ đầu, kể cả khi chưa có doanh thu: thuế GTGT, thuế TNCN khấu trừ, tạm nộp thuế TNDN theo quý.
- Mỗi lần trả phí dịch vụ, bản quyền, lãi vay cho công ty mẹ là một lần phải khai thuế nhà thầu nước ngoài, hạn 10 ngày.
- Cuối năm có quyết toán thuế TNDN kèm phụ lục giao dịch liên kết, quyết toán thuế TNCN và báo cáo tài chính đã kiểm toán trong 90 ngày.
Ông Sato muốn một tờ lịch thuế chính xác như giờ tàu Shinkansen. Năm đầu ở Việt Nam, tờ lịch đó có hơn ba mươi mốc.
Chị Hoa nhận việc kế toán trưởng vào thứ Hai. Đến thứ Tư, tổng giám đốc gọi chị vào phòng. Ông Sato, người Nhật, năm mươi hai tuổi, đặt lên bàn một tờ giấy A4 trắng tinh.
"Chị Hoa, chị viết giúp tôi tất cả các hạn nộp thuế năm nay. Ngày nào, nộp gì, ai làm. Tôi muốn nó chính xác như lịch tàu."
Công ty của ông Sato sản xuất linh kiện nhựa cho ngành điện tử ở Bắc Ninh. Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp cấp tháng 8 năm nay. Nhà xưởng đang lắp máy, chưa bán được sản phẩm nào. Công ty mẹ ở Osaka đã chuyển vốn, cử hai kỹ sư sang. Họ còn gửi luôn hóa đơn phí hỗ trợ kỹ thuật tháng đầu.
Chị Hoa từng làm kế toán tổng hợp ở một công ty Việt Nam. Doanh nghiệp FDI thì đây là lần đầu. Chị gọi cho tôi tối hôm đó, giọng hơi run: "Chị ơi, tờ giấy trắng này em nên bắt đầu từ đâu?"
Hai tuần sau, tờ giấy đó có hơn ba mươi mốc. Ông Sato dán nó lên tường. Sau này, chính tờ giấy đó cứu công ty ông khỏi một khoản phạt. Ông không bao giờ biết mình đã suýt bị.
"Chưa có doanh thu thì chưa phải khai gì đâu nhỉ?"
Đó là câu đầu tiên chị Hoa hỏi tôi. Cũng là câu mà gần như kế toán FDI năm đầu nào cũng tin.
Không đúng. Nghĩa vụ khai thuế định kỳ phát sinh theo kỳ đã đăng ký, có doanh thu hay không. Chưa bán được gì thì tờ khai ghi số không, nhưng vẫn phải nộp. Chỉ vài trường hợp đặc biệt mới không phải khai. Ví dụ tạm ngừng kinh doanh có thông báo.
Chị Hoa thở ra: "May mà em hỏi. Em định đợi máy chạy rồi mới khai."
Đợi máy chạy là đợi khoảng năm tháng. Năm tháng không nộp tờ khai thuế GTGT và thuế TNCN là vài tờ khai chậm hạn. Mỗi tờ khai chậm trên chín mươi ngày có thể bị phạt từ 15 đến 25 triệu.
Tờ khai số không vẫn là tờ khai. Bỏ nó thì phạt không hề là số không.
Những việc làm ngay trong tháng đầu
Tôi bảo chị Hoa chia tờ giấy làm ba phần: việc làm một lần, việc theo kỳ, và việc cuối năm. Phần đầu tiên làm trong tháng này.
Mã số doanh nghiệp đồng thời là mã số thuế. Chị kiểm tra lại thông tin đăng ký thuế và cơ quan thuế quản lý. Rồi mở tài khoản giao dịch thuế điện tử. Đăng ký hóa đơn điện tử trước khi xuất tờ hóa đơn đầu tiên.
Doanh nghiệp mới được chọn khai thuế GTGT theo quý. Với công ty chưa có doanh thu, khai quý nhẹ hơn khai tháng rất nhiều. Lệ phí môn bài thì không còn, đã bỏ từ đầu năm 2026.
Còn một việc nằm ngoài cơ quan thuế nhưng liên quan chặt: tài khoản vốn đầu tư trực tiếp. Mọi khoản góp vốn từ Osaka phải đi qua tài khoản này. Sau này chuyển lợi nhuận về cũng đi đường này. Góp vốn nhầm vào tài khoản thanh toán thường là lỗi rất khó gỡ.
Chị Hoa kiểm tra và phát hiện công ty mẹ đã chuyển đúng tài khoản. Ông Sato gật đầu hài lòng, như vừa thấy đoàn tàu đầu tiên vào ga đúng giờ.
Hóa đơn từ Osaka: mốc mười ngày ít ai nhớ
Phần thứ hai của tờ giấy là phần chị Hoa suýt bỏ sót.
Tháng 9, công ty mẹ gửi hóa đơn phí hỗ trợ kỹ thuật, 30 nghìn đô. Kế toán của tập đoàn ở Osaka nhắn: "Vui lòng thanh toán trong tháng." Chị Hoa định chuyển tiền là xong.
Tôi hỏi: "Chị đã khai thuế nhà thầu chưa?"
Công ty Việt Nam trả phí dịch vụ, bản quyền, lãi vay cho một tổ chức nước ngoài. Tổ chức đó không có cơ sở thường trú ở Việt Nam. Khi đó, bên trả tiền phải khấu trừ và nộp thay thuế nhà thầu. Hạn khai là mười ngày kể từ ngày trả tiền. Với phí dịch vụ, thường gồm cả thuế GTGT và thuế TNDN của nhà thầu.
Chị Hoa im lặng một lúc. "Vậy là em phải trừ tiền của công ty mẹ?"
"Hoặc trừ, hoặc công ty mình chịu thay, tùy hợp đồng ghi giá đã gồm thuế hay chưa. Nhưng khai thì phải khai."
Đây là chỗ nhiều công ty FDI năm đầu bị phạt nhất. Phí hỗ trợ kỹ thuật, phí quản lý, phí bản quyền phần mềm tập đoàn, lãi vay công ty mẹ. Mỗi lần trả là một lần khai. Một năm có thể là ba mươi lần.
Chị Hoa đề nghị ông Sato xem lại hợp đồng dịch vụ với công ty mẹ. Hợp đồng ghi giá chưa gồm thuế Việt Nam. Vậy là công ty Việt Nam gánh phần thuế nhà thầu. Phải tính nó vào ngân sách năm đầu.
FDI 365 ngày đầuDÒNG THỜI GIANNăm đầu tiên ở Việt Nam, công ty bạn có bao nhiêu mốc tuân thủ, và mốc nào đang bị bỏ quên? Trả lời vài câu, nhận lộ trình 365 ngày theo đúng tình huống của bạn.Thử ngayViệc theo quý: ba tờ khai, một khoản tạm nộp
Phần thứ hai của tờ giấy tiếp tục với việc định kỳ. Tôi viết cho chị Hoa bốn dòng.
Tờ khai thuế GTGT quý, hạn ngày cuối của tháng đầu quý sau. Tờ khai thuế TNCN khấu trừ từ tiền lương, nếu có phát sinh, cũng theo quý. Tạm nộp thuế TNDN theo quý, cùng hạn. Và báo cáo trực tuyến theo yêu cầu của ngân hàng nếu có khoản vay nước ngoài.
Tạm nộp thuế TNDN năm đầu thường là không đồng, vì công ty còn lỗ. Nhưng chị Hoa cần biết một quy tắc cho những năm sau. Tổng tạm nộp của bốn quý không được thấp hơn 80% số thuế quyết toán năm. Thiếu thì phần chênh lệch bị tính tiền chậm nộp.
Ông Sato hỏi qua phiên dịch: "Hai kỹ sư Nhật của tôi thì sao?"
Câu hỏi rất đúng. Hai kỹ sư sang từ tháng 8, lương vẫn do Osaka trả. Họ làm việc tại Việt Nam thì thu nhập đó có thể phải khai thuế TNCN ở đây. Dù tiền trả từ Nhật. Chuyện cư trú hay không cư trú, tôi để dành cho một bài riêng. Với chị Hoa, chỉ cần đánh dấu đỏ dòng này trên tờ giấy.
Cuối năm: bốn bộ hồ sơ cùng chạy
Phần thứ ba của tờ giấy là phần nặng nhất. Năm tài chính của công ty trùng năm dương lịch. Hạn chót của nhiều thứ dồn về ngày 31/3 năm sau.
Thứ nhất là quyết toán thuế TNDN. Hạn chót là ngày cuối của tháng thứ ba sau khi kết thúc năm tài chính. Năm đầu lỗ vẫn phải quyết toán. Có quyết toán thì số lỗ mới được chuyển sang các năm sau.
Thứ hai là phụ lục thông tin giao dịch liên kết, nộp cùng tờ khai quyết toán. Công ty của ông Sato có đủ thứ với công ty mẹ: góp vốn, phí dịch vụ, mua khuôn mẫu. Có được miễn lập hồ sơ xác định giá hay không thì phải xem kỹ.
Thứ ba là quyết toán thuế TNCN cho người lao động. Thứ tư là báo cáo tài chính đã được kiểm toán. Doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài bắt buộc phải kiểm toán, và nộp trong chín mươi ngày.
Chị Hoa hỏi: "Kiểm toán thì cuối năm mới thuê cũng được ạ?"
"Được, nếu chị muốn cả tháng 3 không ngủ. Các công ty kiểm toán kín lịch từ tháng 12."
Chi phí trước khi có doanh thu
Có một điều không nằm trên lịch mà tôi vẫn dặn chị Hoa: tập hợp chi phí giai đoạn trước khi có doanh thu.
Tiền thuê nhà xưởng, lương kỹ sư, chi phí đi lại, phí tư vấn thành lập. Những khoản này phát sinh khi công ty chưa bán gì. Chúng vẫn là chi phí, được tính khi quyết toán, và làm nên số lỗ năm đầu. Số lỗ đó được chuyển trừ vào lãi những năm sau, tối đa năm năm.
Muốn giữ được số lỗ, mỗi khoản chi đều cần đủ giấy tờ như năm có lãi. Hóa đơn đúng tên công ty, khoản từ 5 triệu trả qua ngân hàng. Ở nhiều công ty FDI, nửa chi phí năm đầu do chuyên gia ứng tiền. Họ quẹt thẻ cá nhân trả hộ. Không hoàn tiền qua ngân hàng thì mất cả khoản.
Lỗ năm đầu là tài sản. Nhưng chỉ khi nó có giấy tờ đi kèm.
Tờ giấy trên tường và khoản phạt không bao giờ đến
Tháng 10, chị Hoa phát hiện công ty còn một khoản vay ngắn hạn từ Osaka. Hợp đồng sáu tháng, dự kiến sẽ gia hạn. Tờ giấy trên tường nhắc chị một dòng: vay quá một năm thì phải đăng ký với Ngân hàng Nhà nước.
Chị báo ông Sato. Hai bên ký phụ lục, chuẩn bị hồ sơ đăng ký trước khi khoản vay bước qua mốc một năm. Để quá hạn thì có thể bị phạt về ngoại hối. Lãi vay còn bị hỏi khi quyết toán.
Ông Sato không biết khoản phạt đó trông như thế nào. Ông chỉ biết tờ lịch trên tường của ông chưa trễ chuyến nào. Đó là cách tốt nhất để không bao giờ biết mặt một khoản phạt.
Đội sáng lập Kaizen có hơn 17 năm trong nghề, khởi đầu từ Big4. Năm đầu của doanh nghiệp FDI là năm nhiều lỗi nhất. Hầu hết là lỗi quên. Một buổi Tax Health Check trong quý đầu tiên thường đáng giá hơn cả năm sửa sai.
Năm việc chị Hoa làm trong tháng đầu
- Lập lịch thuế năm đầu: tờ khai quý, tạm nộp, quyết toán, kiểm toán, báo cáo ngân hàng.
- Rà mọi hợp đồng với công ty mẹ, đánh dấu khoản phải khai thuế nhà thầu trong 10 ngày.
- Kiểm tra tình trạng thuế TNCN của chuyên gia nước ngoài sang làm việc.
- Ký hợp đồng kiểm toán trước tháng 12.
- Lập quy trình hoàn tiền chi hộ qua ngân hàng cho chuyên gia ứng tiền.
Ông Sato đọc năm dòng, hỏi một câu duy nhất: "Ai kiểm tra chị Hoa làm đúng?"
Câu hỏi của một người Nhật cẩn thận. Và đó cũng là lý do công ty ông chọn làm Tax Health Check mỗi sáu tháng. Chị Hoa làm, chúng tôi soát. Hai lớp kiểm tra, như hai lần xác nhận trước khi tàu chạy.
Câu hỏi thật sự của năm đầu tiên
Không phải "công ty FDI phải nộp những gì". Danh sách đó tìm đâu cũng có. Mà là: trong danh sách đó, mốc nào đang không có tên người chịu trách nhiệm?
Mốc không có người làm là mốc sẽ trễ. Tax Health Check cùng Kaizen giúp bạn gắn tên người cho từng mốc trước khi năm đầu trôi qua.
Việc bạn làm được ngay hôm nay
Lấy một tờ giấy, viết ba cột: việc một lần, việc theo kỳ, việc cuối năm. Điền những gì bạn biết. Rồi hỏi kế toán: "Tháng trước mình trả tiền gì cho công ty mẹ, đã khai thuế nhà thầu chưa?"
Câu trả lời đó sẽ cho bạn biết tờ giấy của mình còn trống bao nhiêu. Phần còn lại, Tax Health Check điền cùng bạn.
Câu hỏi thường gặp
Doanh nghiệp FDI chưa có doanh thu có phải nộp tờ khai thuế không?
Có. Nghĩa vụ khai thuế định kỳ phát sinh theo kỳ đã đăng ký kể cả khi chưa có doanh thu, trừ các trường hợp không phải nộp hồ sơ khai thuế quy định tại Điều 11 Nghị định 252/2026/NĐ-CP.
Doanh nghiệp mới thành lập khai thuế GTGT theo tháng hay quý?
Người nộp thuế mới bắt đầu hoạt động được lựa chọn khai thuế GTGT theo quý (khoản 1 Điều 19 Thông tư 89/2026/TT-BTC). Hạn nộp hồ sơ khai quý là ngày cuối cùng của tháng đầu quý sau (Điều 10 Nghị định 252/2026/NĐ-CP).
Trả phí dịch vụ cho công ty mẹ ở nước ngoài có phải khai thuế nhà thầu không?
Có, nếu công ty mẹ là tổ chức nước ngoài không có cơ sở thường trú tại Việt Nam. Bên Việt Nam khấu trừ, khai và nộp thay thuế nhà thầu trong thời hạn 10 ngày kể từ ngày phát sinh nghĩa vụ thanh toán.
Báo cáo tài chính của doanh nghiệp FDI có bắt buộc kiểm toán không?
Có. Báo cáo tài chính năm của doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài bắt buộc phải được kiểm toán (Điều 37 Luật Kiểm toán độc lập số 67/2011/QH12) và nộp trong 90 ngày kể từ ngày kết thúc năm tài chính theo Thông tư 99/2025/TT-BTC.
Căn cứ pháp lý
- Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15
- Nghị định 252/2026/NĐ-CP hướng dẫn Luật Quản lý thuế (Điều 10, Điều 11, Điều 24)
- Thông tư 89/2026/TT-BTC hướng dẫn khai thuế (Điều 19, Điều 22)
- Nghị định 254/2026/NĐ-CP và Thông tư 91/2026/TT-BTC về hóa đơn, chứng từ điện tử
- Nghị định 255/2026/NĐ-CP về quản lý thuế đối với doanh nghiệp có giao dịch liên kết
- Luật Kiểm toán độc lập số 67/2011/QH12 (Điều 37) và Thông tư 99/2025/TT-BTC (Điều 25)
- Nghị quyết 198/2025/QH15 (chấm dứt lệ phí môn bài từ 01/01/2026)
- Thông tư 06/2019/TT-NHNN về quản lý ngoại hối đối với đầu tư trực tiếp nước ngoài
Bài viết mang tính tham khảo, cập nhật theo quy định tại thời điểm đăng. Mỗi doanh nghiệp có tình huống riêng, hãy trao đổi với chuyên gia trước khi áp dụng.
Bài viết liên quan
10 sai lầm thuế phổ biến nhất của doanh nghiệp FDI năm đầu tại Việt Nam
Năm đầu ở Việt Nam, hầu hết doanh nghiệp FDI mắc cùng một danh sách lỗi.
Phân tích bằng số liệuTax Health Check
Phí quản lý trả cho công ty mẹ: điều kiện để được trừ chi phí
Hóa đơn phí quản lý từ công ty mẹ là khoản chi bị soi kỹ nhất.
Phân tích nguyên nhânTax Partner
Báo cáo tài chính song ngữ cho công ty mẹ: chuẩn VAS hay IFRS?
Công ty mẹ đọc IFRS. Cơ quan thuế đọc VAS. Kế toán của bạn đọc được cả hai chứ?
Hỏi - đápGhi sổ kế toán
