Cẩm nang FDI & Giao thương
Vay nước ngoài của doanh nghiệp FDI: khi nào phải đăng ký với Ngân hàng Nhà nước?
Hai triệu đô vay công ty mẹ, hợp đồng mười hai tháng. Đến tháng thứ mười ba, nó đã thành một khoản vay khác mà không ai ký gì.
Tóm tắt nhanh
- Khoản vay nước ngoài phải đăng ký với Ngân hàng Nhà nước khi thời hạn trên một năm. Tiêu chí là thời hạn, không phải số tiền.
- Vay ngắn hạn mà còn dư nợ gốc khi tròn một năm kể từ ngày rút vốn đầu tiên thì cũng phải đăng ký, trừ khi trả hết trong 30 ngày làm việc sau đó.
- Đăng ký đúng chưa có nghĩa là lãi vay được trừ hết. Lãi vay công ty mẹ còn chịu trần 30% EBITDA và thuế nhà thầu khi trả lãi.
Hai triệu đô vay công ty mẹ, hợp đồng mười hai tháng. Đến tháng thứ mười ba, nó đã thành một khoản vay khác mà không ai ký gì.
Anh Hùng là kế toán trưởng của một công ty giày vốn Đài Loan ở Bình Dương. Tháng 10 năm ngoái, công ty vay công ty mẹ 2 triệu đô để mua nguyên liệu mùa cao điểm. Hợp đồng ghi thời hạn mười hai tháng.
Tháng 10 năm nay, hàng bán chậm. Công ty mẹ nhắn: "Không sao, trả sau cũng được." Không ai ký phụ lục. Không ai nghĩ gì thêm.
Cuối tháng 11, ngân hàng nơi công ty mở tài khoản gọi cho anh Hùng. Họ hỏi về khoản vay. Anh Hùng gọi cho tôi ngay sau đó, câu đầu tiên là: "Chị ơi, em vay có hai triệu đô thôi mà, có phải đăng ký gì không?"
Câu hỏi đó có một chữ sai. Và chữ sai đó là lý do tôi trả lời anh tám câu hỏi trong buổi chiều hôm ấy.
"Vay bao nhiêu thì phải đăng ký?"
Không phải bao nhiêu. Mà là bao lâu.
Đây là chữ sai trong câu hỏi của anh Hùng. Nhiều người nghĩ khoản vay nhỏ thì khỏi đăng ký. Thật ra tiêu chí quyết định là thời hạn vay. Vay trên một năm là khoản vay trung, dài hạn, phải đăng ký với Ngân hàng Nhà nước. Một trăm nghìn đô hay hai mươi triệu đô đều vậy.
Vay ngắn hạn, trả hết trong một năm, thì không phải đăng ký. Nhưng vẫn phải đáp ứng điều kiện vay. Và vẫn phải báo cáo trực tuyến hằng tháng trên trang điện tử của Ngân hàng Nhà nước.
"Vậy hợp đồng của em mười hai tháng là ngắn hạn, khỏi đăng ký đúng không chị?"
"Đúng, nếu anh trả hết trong mười hai tháng. Anh trả chưa?"
"Chưa trả hết thì sao?"
Thì khoản vay đã đổi tính chất. Đây là chỗ anh Hùng không ngờ.
Khoản vay ngắn hạn không ký gia hạn vẫn có thể phải đăng ký. Điều kiện là còn dư nợ gốc khi tròn một năm kể từ ngày rút vốn đầu tiên. Muốn được miễn, phải trả hết gốc trong 30 ngày làm việc sau mốc đó.
Công ty anh Hùng rút vốn đầu tiên ngày 15/10 năm ngoái. Mốc tròn một năm là 15/10 năm nay. Ba mươi ngày làm việc sau đó rơi vào khoảng cuối tháng 11. Đúng tuần ngân hàng gọi.
"Vậy là em còn vài ngày?"
"Còn vài ngày để trả hết. Không trả được thì chuẩn bị hồ sơ đăng ký ngay."
Một câu "trả sau cũng được" của công ty mẹ, nghe rất thân thiện. Nhưng nó vừa biến một khoản vay ngắn hạn thành một thủ tục với Ngân hàng Nhà nước.
"Nếu ký phụ lục gia hạn thì khác gì?"
Khác ở chỗ anh chủ động, thay vì bị động.
Khoản vay ngắn hạn được gia hạn mà tổng thời hạn vượt một năm cũng phải đăng ký. Nhưng khi ký phụ lục gia hạn, anh biết rõ ngày phát sinh nghĩa vụ. Thời hạn nộp hồ sơ là 30 ngày làm việc kể từ ngày ký thỏa thuận gia hạn.
Không ký phụ lục, khoản vay vẫn kéo dài trên thực tế. Chỉ có điều không ai đánh dấu ngày, không ai tính hạn. Đến khi ngân hàng hỏi, anh đã đi quá nửa thời gian cho phép.
Hợp đồng vay giống tấm vé tàu. Đi quá ga không mua vé thêm thì đến lúc soát vé vẫn phải trả. Chỉ là trả kèm lời giải thích.
Lịch thuế 12 thángLỊCH 12 THÁNGCông ty bạn có bao nhiêu mốc hạn trong năm, từ tờ khai thuế đến báo cáo ngân hàng, và mốc nào chưa ai đánh dấu? Xem ngay lịch 12 tháng chia theo từng vai trò.Thử ngay"Hồ sơ đăng ký gồm những gì?"
Anh Hùng chọn đăng ký, vì chưa thể trả 2 triệu đô trong vài ngày. Chúng tôi lập danh sách hồ sơ chính:
- Đơn đăng ký theo mẫu mới, giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp và giấy chứng nhận đăng ký đầu tư.
- Phương án sử dụng vốn vay hoặc dự án đầu tư đã được phê duyệt.
- Hợp đồng vay và thỏa thuận gia hạn, kèm bản dịch tiếng Việt có xác nhận của công ty.
- Văn bản phê duyệt khoản vay của chủ sở hữu hoặc hội đồng thành viên.
- Xác nhận của ngân hàng về tình hình rút vốn, trả nợ đến thời điểm đăng ký.
Một chi tiết nhỏ nhưng hay làm hồ sơ bị trả: dùng mẫu đơn cũ. Mẫu đã đổi theo quy định sửa đổi có hiệu lực từ đầu năm 2026. Dùng mẫu cũ là hồ sơ đi một vòng rồi quay về.
"Công ty mẹ cho vay bao nhiêu cũng được à?"
Không. Đây là câu anh Hùng không hỏi, nhưng tôi hỏi thay.
Vay trung, dài hạn cho dự án FDI có một cái trần. Trần đó là tổng vốn đầu tư trừ vốn góp, theo giấy chứng nhận đăng ký đầu tư. Người trong nghề hay gọi là "khoảng trống vay".
Tôi xem giấy chứng nhận đầu tư của công ty anh. Tổng vốn đầu tư 15 triệu đô, vốn góp 10 triệu. Khoảng trống vay 5 triệu. Khoản 2 triệu của anh nằm trong khoảng đó. Nếu năm sau công ty định vay thêm 4 triệu, sẽ vượt trần.
"Vậy muốn vay thêm thì sao chị?"
"Thì điều chỉnh tổng vốn đầu tư trên giấy chứng nhận trước. Không ai cho anh mượn quá số ghế đã đăng ký."
"Đăng ký xong thì lãi vay được trừ hết?"
Chưa chắc. Đăng ký với Ngân hàng Nhà nước là chuyện ngoại hối. Lãi vay được trừ khi tính thuế là chuyện khác.
Vay công ty mẹ là giao dịch liên kết. Tổng chi phí lãi vay thuần chỉ được trừ tối đa 30% lợi nhuận trước lãi vay, thuế và khấu hao. Phần vượt chuyển sang kỳ sau, tối đa năm năm. Lãi suất cũng phải theo thị trường, khớp với hồ sơ giao dịch liên kết.
Thêm một điều: lãi vay tương ứng với phần vốn điều lệ chưa góp đủ thì không được trừ. Công ty anh Hùng đã góp đủ, nên không vướng.
Và mỗi lần trả lãi cho công ty mẹ, công ty phải khai thuế nhà thầu trong mười ngày. Lãi vay thuộc diện chịu thuế TNDN của nhà thầu nước ngoài. Năm qua kế toán chưa khai lần nào, vì chưa trả lãi. Năm nay trả là phải khai.
"Nếu đăng ký trễ thì sao?"
Câu hỏi cuối của anh Hùng, và cũng là câu anh sợ nhất.
Vi phạm đăng ký khoản vay có thể bị phạt hành chính về tiền tệ, ngân hàng. Chưa kể, khoản vay chưa đăng ký thì ngân hàng không cho chuyển tiền trả nợ, trả lãi ra nước ngoài.
Tức là đến lúc công ty muốn trả 2 triệu đô cho công ty mẹ, tiền không đi được. Khoản vay nằm im, lãi vẫn chạy, và công ty mẹ bắt đầu hỏi vì sao.
Anh Hùng nộp hồ sơ đúng hạn, nhờ cuộc gọi của ngân hàng. Anh nói với tôi: "Lần đầu tiên em thấy cảm ơn ngân hàng vì đã gọi điện làm phiền."
Đội sáng lập Kaizen có hơn 17 năm trong nghề, khởi đầu từ Big4. Vay công ty mẹ là chuyện phổ biến nhất của doanh nghiệp FDI. Lỗi phổ biến nhất là để khoản vay ngắn hạn kéo dài mà không ai ghi lịch. Dịch vụ FDI & vay nước ngoài của Kaizen theo dõi trọn vòng đời khoản vay. Từ khoảng trống vay đến giới hạn lãi vay.
Câu hỏi thật sự về khoản vay của bạn
Không phải "khoản vay của tôi có lớn không". Mà là: khoản vay ngắn hạn nào của bạn sắp tròn một năm mà vẫn còn dư nợ?
Mỗi khoản như vậy là một hồ sơ đăng ký đang chờ. Biết trước một tháng thì đủ thời gian. Biết sau một tuần thì chỉ còn chạy. FDI & vay nước ngoài cùng Kaizen giúp bạn biết trước.
Việc bạn làm được ngay hôm nay
Lấy danh sách các khoản vay từ công ty mẹ hoặc bên nước ngoài. Với mỗi khoản, ghi ngày rút vốn đầu tiên và dư nợ hiện tại.
Khoản nào rút vốn gần một năm mà dư nợ còn, đó là việc của tuần này. Nếu cần người làm hồ sơ cùng, dịch vụ FDI & vay nước ngoài của Kaizen sẵn sàng.
Câu hỏi thường gặp
Khoản vay nước ngoài nào phải đăng ký với Ngân hàng Nhà nước?
Khoản vay trung, dài hạn (trên 01 năm); khoản vay ngắn hạn được gia hạn mà tổng thời hạn vượt 01 năm; khoản vay ngắn hạn không gia hạn nhưng còn dư nợ gốc tại thời điểm tròn 01 năm kể từ ngày rút vốn đầu tiên, trừ khi trả hết trong 30 ngày làm việc (Điều 11 Thông tư 12/2022/TT-NHNN, sửa đổi bởi Thông tư 80/2025/TT-NHNN).
Thời hạn nộp hồ sơ đăng ký khoản vay nước ngoài là bao lâu?
Trong vòng 30 ngày làm việc kể từ ngày ký thỏa thuận vay trung, dài hạn, hoặc kể từ thời điểm phát sinh nghĩa vụ đăng ký đối với các trường hợp vay ngắn hạn kéo dài.
Doanh nghiệp FDI được vay nước ngoài tối đa bao nhiêu?
Với khoản vay trung, dài hạn cho dự án đầu tư, tổng dư nợ vay trung, dài hạn không vượt quá phần chênh lệch giữa tổng vốn đầu tư và vốn góp của nhà đầu tư ghi trên giấy chứng nhận đăng ký đầu tư (Thông tư 08/2023/TT-NHNN).
Lãi vay công ty mẹ có được trừ toàn bộ khi tính thuế TNDN không?
Không nhất thiết. Tổng chi phí lãi vay thuần của doanh nghiệp có giao dịch liên kết chỉ được trừ tối đa 30% tổng lợi nhuận thuần từ hoạt động kinh doanh cộng chi phí lãi vay thuần và khấu hao (Nghị định 255/2026/NĐ-CP). Phần vượt được chuyển sang kỳ sau tối đa 5 năm.
Căn cứ pháp lý
- Thông tư 12/2022/TT-NHNN hướng dẫn quản lý ngoại hối đối với việc vay, trả nợ nước ngoài của doanh nghiệp, sửa đổi bởi Thông tư 80/2025/TT-NHNN (hiệu lực từ 25/01/2026)
- Thông tư 08/2023/TT-NHNN về điều kiện vay nước ngoài của doanh nghiệp không được Chính phủ bảo lãnh
- Nghị định 340/2025/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực tiền tệ, ngân hàng
- Nghị định 255/2026/NĐ-CP về quản lý thuế đối với doanh nghiệp có giao dịch liên kết
- Luật Thuế TNDN số 67/2025/QH15 và Nghị định 320/2025/NĐ-CP
Bài viết mang tính tham khảo, cập nhật theo quy định tại thời điểm đăng. Mỗi doanh nghiệp có tình huống riêng, hãy trao đổi với chuyên gia trước khi áp dụng.
Bài viết liên quan
10 sai lầm thuế phổ biến nhất của doanh nghiệp FDI năm đầu tại Việt Nam
Năm đầu ở Việt Nam, hầu hết doanh nghiệp FDI mắc cùng một danh sách lỗi.
Phân tích bằng số liệuTax Health Check
Báo cáo tài chính song ngữ cho công ty mẹ: chuẩn VAS hay IFRS?
Công ty mẹ đọc IFRS. Cơ quan thuế đọc VAS. Kế toán của bạn đọc được cả hai chứ?
Hỏi - đápGhi sổ kế toán
Lợi nhuận về được nhưng lỗ tỷ giá: quản trị ngoại tệ cho doanh nghiệp FDI
Lợi nhuận đẹp có thể bốc hơi chỉ vì tỷ giá. Bạn đã có kế hoạch chưa?
Phân tích nguyên nhânTuân thủ FDI & vay NN
