Tất cả bài viết

Chính sách lương & BHXH

Thuế TNCN từ cho thuê nhà, chuyển nhượng vốn của chủ doanh nghiệp

Bạn quản lý thuế công ty rất kỹ. Còn thuế của chính bạn thì sao? Chị Huyền giữ sổ sách công ty mười năm không sai một dòng. Sổ của chính chị thì chưa ai mở.

Góc chia sẻGiải pháp liên quan: Tax Health Check

Chính sách lương & BHXH

Tóm tắt nhanh

  • Cho thuê nhà, kể cả cho chính công ty mình thuê, là một hoạt động kinh doanh của cá nhân. Doanh thu cho thuê trên 500 triệu một năm thì phải khai, nộp thuế GTGT và thuế TNCN theo quy định.
  • Chuyển nhượng phần vốn góp, cổ phần là thu nhập chịu thuế TNCN, kể cả khi chuyển cho người quen, kể cả khi chưa nhận đủ tiền.
  • Chủ doanh nghiệp hay bỏ sót thuế của chính mình, vì kế toán chỉ làm cho công ty. Một lần rà soát riêng cho cá nhân chủ thường tìm ra những khoản không ai nghĩ đến.

Bạn quản lý thuế công ty rất kỹ. Còn thuế của chính bạn thì sao? Chị Huyền giữ sổ sách công ty mười năm không sai một dòng. Sổ của chính chị thì chưa ai mở.

Tôi biết chị Huyền từ năm thứ hai sau khi rời Big4. Chị có một công ty in bao bì giấy ở TP.HCM, vùng Bình Dương cũ, doanh thu khoảng 60 tỷ. Mười năm làm việc với nhau, sổ sách công ty chị chưa bao giờ có một dòng làm tôi lo.

Chị Huyền là người kỹ nhất tôi từng gặp. Hóa đơn nào chị cũng xem. Hợp đồng nào chị cũng đọc. Tờ khai nào chị cũng hỏi.

Vì vậy, tôi bất ngờ khi chị gọi vào một buổi tối tháng Mười. Giọng chị khác hẳn: "Em ơi, chị nhận được thư mời của chi cục thuế. Không phải cho công ty. Cho chị."

Tôi nhớ mình đã nghĩ: mười năm qua, tôi chưa từng hỏi chị một câu nào về thuế của chính chị.

Hai khoản chị Huyền không nghĩ là của mình

Thư mời hỏi về hai việc. Tiền cho thuê nhà xưởng. Và một lần chuyển nhượng vốn ba năm trước.

Khoản thứ nhất, chị Huyền có một nhà xưởng đứng tên cá nhân. Chị cho chính công ty mình thuê, 60 triệu mỗi tháng. Hợp đồng thuê ký giữa chị và công ty, công ty trả tiền thuê vào tài khoản của chị.

Công ty hạch toán tiền thuê vào chi phí đầy đủ. Kế toán công ty làm rất đúng. Nhưng phía người cho thuê, tức chị Huyền, chưa từng khai một đồng.

Khoản thứ hai, ba năm trước, chị bán 20% vốn góp trong một công ty thương mại nhỏ cho người em họ. Giá chuyển nhượng 2 tỷ, vốn gốc chị góp 800 triệu. Chị nghĩ đó là chuyện trong nhà, không phải khai.

Chị nói với tôi: "Chị lo thuế cho công ty mười năm. Chị tưởng thế là xong phần thuế của chị."

Cho thuê nhà cho chính công ty mình

Tôi giải thích cho chị Huyền như giải thích cho chính mình mười năm trước.

Khi cá nhân cho thuê tài sản, đó là hoạt động kinh doanh của cá nhân. Người thuê là ai không đổi bản chất đó, kể cả khi người thuê là công ty do chính chị làm chủ.

720 triệu một năm, vượt xa ngưỡng chịu thuế. Cả ngưỡng 100 triệu trước đây, lẫn ngưỡng 500 triệu từ năm 2026. Với cho thuê tài sản, thuế GTGT và thuế TNCN tính theo tỷ lệ trên doanh thu. Tổng hai loại thường khoảng 10% doanh thu cho thuê.

Có một cách làm phổ biến: hợp đồng thỏa thuận công ty khai, nộp thay cho người cho thuê. Khi đó, công ty khấu trừ thuế trước khi chuyển tiền. Công ty của chị Huyền không làm vậy, vì không ai nghĩ đến.

Cách làm đó được nhiều doanh nghiệp áp dụng. Nhưng chủ doanh nghiệp vẫn phải biết, vì nghĩa vụ thuế cuối cùng là của người cho thuê.

Nghe xong, chị Huyền im lặng một lúc. Rồi chị hỏi: "Vậy ba năm qua là khoảng bao nhiêu?"

Tiền túi và tiền công tyQUIZ 4 PHÚTGiữa tiền của bạn và tiền của công ty, ranh giới có rõ không? Trả lời vài câu, biết ngay chỗ nào đang lẫn.Thử ngay

Chuyển nhượng vốn cho người trong nhà

Khoản thứ hai phức tạp hơn. Chị bán 20% vốn góp, lãi 1,2 tỷ.

Thu nhập từ chuyển nhượng vốn góp là thu nhập chịu thuế TNCN. Giao dịch ba năm trước tính theo luật lúc đó: 20% trên phần lãi. Phần lãi là giá bán trừ giá vốn và chi phí chuyển nhượng. Với chị Huyền, khoảng 240 triệu.

Chị hỏi: "Bán cho em họ cũng tính à?"

Bán cho ai cũng tính. Luật có miễn thuế khi chuyển nhượng giữa người thân trong gia đình. Nhưng khoản miễn đó dành cho bất động sản, không dành cho vốn góp. Mà em họ cũng không nằm trong danh sách người thân được miễn.

Và một chi tiết làm chị Huyền nhói. Công ty thương mại đó đã làm thủ tục thay đổi thành viên góp vốn. Hồ sơ đăng ký doanh nghiệp đã ghi nhận chị không còn sở hữu 20%. Cơ quan thuế có thông tin đó. Họ chỉ chờ.

Đây là điểm chủ doanh nghiệp hay quên. Thay đổi thành viên trên giấy phép kinh doanh để lại dấu vết. Cơ quan thuế không cần đi tìm, dữ liệu tự đến.

Vì sao người kỹ nhất cũng bỏ sót

Tôi nghĩ mãi về câu hỏi đó sau cuộc gọi.

Chị Huyền không cẩu thả. Chị kỹ hơn hầu hết khách hàng của tôi. Nhưng sự kỹ của chị đi theo một đường ray: công ty. Kế toán làm cho công ty. Tôi tư vấn cho công ty. Không ai được giao việc nhìn vào thuế của chị Huyền với tư cách một cá nhân.

Đó là lỗ hổng tôi gặp lại nhiều lần sau này. Chủ doanh nghiệp có nhiều nguồn thu nhập ngoài lương: tiền thuê tài sản, cổ tức, lãi chuyển nhượng vốn, tiền lãi cho công ty vay. Mỗi khoản có cách khai riêng. Và thường không ai chịu trách nhiệm cho chúng.

Từ sau chị Huyền, với mỗi khách hàng, tôi hỏi thêm một câu ngay buổi đầu: "Ngoài công ty, anh chị còn thu nhập nào khác không?"

Chị Huyền làm gì

Chúng tôi chuẩn bị hồ sơ trước buổi làm việc với chi cục thuế. Năm bước, theo thứ tự.

  1. Liệt kê mọi nguồn thu nhập của chị Huyền trong năm năm gần nhất, ngoài lương và cổ tức từ công ty chính.
  2. Tính thuế cho thuê nhà xưởng ba năm, khai bổ sung, nộp kèm tiền chậm nộp.
  3. Tính thuế TNCN chuyển nhượng vốn, có đủ hợp đồng chuyển nhượng, chứng từ góp vốn gốc.
  4. Sửa hợp đồng thuê nhà xưởng: thỏa thuận công ty khai, nộp thay từ kỳ tới.
  5. Đặt lịch rà soát thuế cá nhân của chủ mỗi năm một lần, cùng lúc quyết toán của công ty.

Đó là phần việc của Tax Health Check mà nhiều người không biết là có: rà soát không chỉ công ty, mà cả những nghĩa vụ thuế của người chủ gắn với công ty đó.

Buổi làm việc

Chị Huyền đến chi cục thuế với một tập hồ sơ đầy đủ. Tiền thuế đã nộp, tờ khai bổ sung đã nộp, giải trình rõ ràng.

Cán bộ thuế xem rất kỹ. Rồi ghi nhận chị Huyền đã chủ động khai bổ sung. Buổi làm việc kết thúc sau bốn mươi phút.

Chị Huyền nói với tôi lúc ra về: "Chị kỹ với công ty mười năm. Hóa ra chị chưa kỹ với chính mình ngày nào."

Tôi cũng vậy. Tôi chăm sổ sách công ty của chị mười năm, chưa từng hỏi về sổ của chị. Đó là bài học của cả hai người.

Đội sáng lập Kaizen có hơn 17 năm trong nghề, khởi đầu từ Big4. Thuế của công ty và thuế của chủ công ty là hai cuốn sổ. Nhưng chúng nằm cạnh nhau. Khám sức khỏe thuế cùng Kaizen mở cả hai.

Câu hỏi thật sự về thuế của chính bạn

Không phải "công ty tôi có khai đủ không". Mà là: ngoài lương và cổ tức, tôi còn khoản thu nhập nào, và ai đang chịu trách nhiệm khai nó?

Nếu câu trả lời là "không ai", thì đó là chỗ cần mở trước.

Việc bạn làm được ngay hôm nay

Viết ra mọi tài sản đứng tên bạn đang cho thuê, mọi lần bạn chuyển nhượng vốn, cổ phần trong năm năm qua. Bên cạnh mỗi dòng, ghi đã khai thuế hay chưa.

Dòng nào chưa rõ, Tax Health Check của Kaizen xem cùng bạn trước khi có thư mời.

Câu hỏi thường gặp

Chủ doanh nghiệp cho chính công ty mình thuê nhà có phải nộp thuế không?

Có. Cho thuê tài sản là hoạt động kinh doanh của cá nhân, không phụ thuộc người thuê là ai. Khi doanh thu cho thuê trong năm vượt ngưỡng chịu thuế, cá nhân phải nộp thuế GTGT và thuế TNCN theo tỷ lệ trên doanh thu; các bên có thể thỏa thuận để doanh nghiệp đi thuê khai, nộp thay.

Ngưỡng doanh thu chịu thuế của cá nhân cho thuê tài sản là bao nhiêu?

Theo Luật Thuế TNCN số 109/2025/QH15 và Luật Thuế GTGT sửa đổi, ngưỡng doanh thu không phải nộp thuế của cá nhân kinh doanh là 500 triệu đồng một năm, áp dụng từ năm 2026. Năm trước đó áp dụng ngưỡng 100 triệu đồng.

Chuyển nhượng vốn góp cho người thân có phải nộp thuế TNCN không?

Có. Khoản miễn thuế khi chuyển nhượng giữa vợ với chồng, cha mẹ với con, anh chị em ruột và một số quan hệ thân thuộc khác áp dụng cho chuyển nhượng bất động sản, không áp dụng cho chuyển nhượng vốn góp. Cách tính thuế theo luật tại thời điểm chuyển nhượng; với giao dịch trước năm 2026 là 20% trên thu nhập tính thuế.

Cơ quan thuế biết việc chuyển nhượng vốn bằng cách nào?

Việc thay đổi thành viên góp vốn, cổ đông được đăng ký với cơ quan đăng ký kinh doanh, và thông tin này được chia sẻ với cơ quan thuế. Doanh nghiệp có vốn được chuyển nhượng cũng có trách nhiệm liên quan đến việc khai thuế thay trong một số trường hợp.

Căn cứ pháp lý

  • Luật Thuế TNCN số 109/2025/QH15, Nghị định 253/2026/NĐ-CP và Thông tư 87/2026/TT-BTC (thu nhập từ chuyển nhượng vốn, cho thuê tài sản)
  • Luật Thuế GTGT số 48/2024/QH15 (sửa đổi) về ngưỡng doanh thu của cá nhân kinh doanh
  • Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15 và Nghị định 252/2026/NĐ-CP (khai bổ sung, tiền chậm nộp, khai thay)

Bài viết mang tính tham khảo, cập nhật theo quy định tại thời điểm đăng. Mỗi doanh nghiệp có tình huống riêng, hãy trao đổi với chuyên gia trước khi áp dụng.

Sổ sách sạch, thuế đúng, hợp tác bền lâu

Dù bạn cần tư vấn thuế, kế toán hay muốn hợp tác Liên minh, Kaizen phản hồi trong vòng 24h, miễn phí.