Tất cả bài viết

Cẩm nang FDI & Giao thương

Hàng mẫu, hàng tặng từ công ty mẹ: hải quan và thuế xử lý thế nào?

Milan gửi sang sáu chiếc máy pha cà phê miễn phí để trưng bày. Miễn phí với công ty mẹ. Với cơ quan thuế Việt Nam, đó có thể là thu nhập.

Hỏi - đápGiải pháp liên quan: Tax Health Check

Cẩm nang FDI & Giao thương

Tóm tắt nhanh

  • Hàng công ty mẹ gửi miễn phí vẫn phải khai hải quan và xác định trị giá. Thuế nhập khẩu, thuế GTGT khâu nhập khẩu thường vẫn phát sinh, trừ khi thuộc diện miễn.
  • Tài sản công ty mẹ cho hẳn, không đòi lại, có thể là thu nhập khác chịu thuế TNDN. Tài sản chỉ cho mượn thì khác.
  • Hàng mẫu đem tặng khách vẫn phải lập hóa đơn, tính thuế GTGT đầu ra như hàng biếu tặng.

Milan gửi sang sáu chiếc máy pha cà phê miễn phí để trưng bày. Miễn phí với công ty mẹ. Với cơ quan thuế Việt Nam, đó có thể là thu nhập.

Chị Liên là kế toán của công ty con phân phối máy pha cà phê chuyên nghiệp của một hãng Ý. Khách hàng là các quán cà phê, khách sạn, chuỗi nhà hàng. Văn phòng và showroom ở quận 7.

Tháng 9, Milan gửi sang một lô hàng không tính tiền. Sáu chiếc máy pha để trưng bày và cho khách chạy thử. Hai trăm bộ phụ kiện mẫu. Một thùng linh kiện thay thế bảo hành. Và ba thùng tờ rơi, kệ trưng bày có in logo.

Hóa đơn thương mại ghi một chữ to đùng: "Free of charge". Công ty mẹ dặn: "Không tính tiền, bên em không cần ghi sổ gì đâu."

Chị Liên không yên tâm với câu "không cần ghi sổ gì". Chị gọi tôi, kèm danh sách lô hàng. Và chị hỏi tôi sáu câu, từ cửa khẩu đến tờ quyết toán.

"Hàng miễn phí có phải nộp thuế nhập khẩu không?"

Thường là có. Đây là câu nhiều người không ngờ nhất.

Thuế nhập khẩu và thuế GTGT khâu nhập khẩu tính trên trị giá hải quan. Không tính trên số tiền đã trả. Hàng không tính tiền vẫn có trị giá. Hải quan xác định trị giá theo phương pháp luật định. Ví dụ theo giá của hàng giống hệt hoặc tương tự.

Sáu chiếc máy pha cà phê, mỗi chiếc bán ở Việt Nam khoảng 300 triệu. Trị giá hải quan có thể ở mức vài trăm triệu một chiếc. Thuế nhập khẩu và thuế GTGT khâu nhập khẩu cộng lại không nhỏ.

Có một số trường hợp được miễn thuế, như hàng mẫu, quà biếu có trị giá nhỏ trong định mức. Máy pha cà phê vài trăm triệu thì không thuộc diện đó.

Chị Liên thở dài: "Vậy là miễn phí ở Milan, có phí ở Cát Lái."

"Máy trưng bày công ty mẹ cho hẳn thì ghi sổ thế nào?"

Đây là câu quan trọng nhất. Tôi hỏi lại chị Liên: "Milan cho hẳn, hay cho mượn?"

Chị không biết. Email chỉ nói "không tính tiền".

Hai cách này khác nhau rất xa. Nếu công ty mẹ cho hẳn, sáu chiếc máy thành tài sản của công ty con. Tài sản được biếu, tặng là thu nhập khác, chịu thuế TNDN. Đồng thời ghi tăng tài sản cố định, rồi khấu hao dần.

Nếu công ty mẹ chỉ cho mượn để trưng bày, quyền sở hữu vẫn ở Milan. Công ty con không ghi tài sản, không có thu nhập. Nhưng phải có hợp đồng mượn. Về hải quan, có thể dùng thủ tục tạm nhập, tái xuất nếu phù hợp.

Sáu chiếc máy, trị giá tổng khoảng 1,2 tỷ. Nếu là tài sản được tặng, công ty có thêm 1,2 tỷ thu nhập khác. Thuế suất 20%, khoảng 240 triệu thuế TNDN, dù không ai bán được chiếc máy nào.

Chị Liên mở to mắt. "Nhận quà mà phải nộp thuế cho quà."

"Nhận quà của công ty mẹ thì đúng là vậy. Trừ khi mình chỉ mượn."

"Vậy nên chọn cho mượn hay cho hẳn?"

Không có lựa chọn đúng cho mọi trường hợp. Nhưng có lựa chọn đúng với sự thật.

Máy nằm lâu dài ở showroom, công ty con tự bảo trì, tự chịu rủi ro? Thực chất là cho hẳn. Ghi nhận thu nhập, rồi khấu hao dần. Khấu hao được trừ vào chi phí những năm sau, nên thuế không mất trắng, chỉ đến sớm.

Máy chỉ trưng bày một thời gian rồi gửi trả, hay chuyển nước khác? Đó là cho mượn. Hợp đồng mượn phải nói rõ thời hạn, trách nhiệm bảo quản, việc trả lại.

Điều không nên làm là gọi tên theo cái nào lợi hơn, trong khi sự thật là cái kia. Hợp đồng mượn mà máy nằm ở showroom năm năm, không ai đòi lại, khó thuyết phục ai.

Chị Liên email hỏi Milan. Câu trả lời: hai chiếc trưng bày dài hạn, bốn chiếc gửi trả sau hội chợ ngành tháng 3. Vậy là hai cách xử lý cho cùng một lô.

Chi phí marketingBẢNG TÍNHMáy demo, hàng mẫu, kệ trưng bày, tờ rơi: chi phí marketing của bạn năm nay có bao nhiêu khoản đủ giấy để được tính? Trả lời vài câu, biết ngay khoản nào đang treo.Thử ngay

"Phụ kiện mẫu đem tặng khách thì sao?"

Hai trăm bộ phụ kiện mẫu, chị Liên định tặng các quán cà phê khách hàng. Mỗi bộ một ca đánh sữa, một bộ khăn, một hộp hạt thử.

Tặng hàng cho khách là biếu, tặng. Phải lập hóa đơn, tính thuế GTGT đầu ra theo giá của hàng tương đương. Phần thuế GTGT đầu ra của hàng biếu tặng phục vụ kinh doanh thì được tính vào chi phí. Tôi đã kể kỹ chuyện này trong bài quà tặng khách hàng.

Nếu tặng theo một chương trình khuyến mại đúng luật thương mại, cách tính thuế có thể khác. Cần đăng ký hoặc thông báo chương trình theo quy định.

Chị Liên ghi chú: "Hàng mẫu không phải hàng không có giá."

"Linh kiện bảo hành miễn phí có phải ghi gì không?"

Thùng linh kiện thay thế là để sửa máy cho khách trong thời gian bảo hành. Bảo hành là trách nhiệm của hãng.

Công ty mẹ gửi linh kiện miễn phí để làm nghĩa vụ bảo hành của chính hãng. Đó không phải quà tặng cho công ty con. Về hải quan, hàng thay thế bảo hành có cách xử lý riêng, cần hồ sơ chứng minh. Về sổ sách, theo dõi như hàng nhận để bảo hành. Xuất, nhập rõ ràng.

Lỗi hay gặp là dùng linh kiện bảo hành để sửa máy ngoài bảo hành, rồi thu tiền khách. Khi đó có doanh thu mà không có giá vốn, hoặc ngược lại. Sổ kho và sổ doanh thu bắt đầu lệch nhau.

"Còn tờ rơi, kệ trưng bày?"

Câu cuối của chị Liên, và câu dễ nhất. Tờ rơi, kệ trưng bày có logo là vật phẩm quảng cáo.

Nhận miễn phí từ công ty mẹ vẫn khai hải quan, xác định trị giá. Ấn phẩm quảng cáo giá trị thấp thì thuế không đáng kể. Dùng cho quảng bá ở Việt Nam, theo dõi xuất dùng là đủ.

Chuyện lớn không nằm ở ba thùng tờ rơi. Nó nằm ở sáu chiếc máy và câu chữ "free of charge" ai cũng tưởng là xong.

Năm việc chị Liên làm

  1. Xin Milan xác nhận bằng văn bản: tài sản nào cho hẳn, tài sản nào cho mượn và thời hạn trả.
  2. Hai máy trưng bày dài hạn: ghi tăng tài sản, ghi nhận thu nhập khác, trích khấu hao.
  3. Bốn máy dùng cho hội chợ: lập hợp đồng mượn, theo dõi ngoài sổ tài sản, chuẩn bị thủ tục trả lại.
  4. Phụ kiện mẫu tặng khách: lập hóa đơn hàng biếu tặng, có danh sách người nhận.
  5. Linh kiện bảo hành: theo dõi riêng trên sổ kho, đối chiếu với phiếu bảo hành từng máy.

Một lô hàng "không tính tiền" thành năm cách ghi sổ khác nhau. Đó là kiểu việc Tax Health Check hay tìm ra ở công ty con của tập đoàn nước ngoài: những thứ công ty mẹ cho là nhỏ, ở Việt Nam lại có tên riêng trong luật.

Đội sáng lập Kaizen có hơn 17 năm trong nghề, khởi đầu từ Big4. Hàng miễn phí từ công ty mẹ là một trong những khoản ít được hỏi nhất khi nhận hàng. Và được hỏi nhiều nhất khi kiểm tra.

Câu hỏi thật sự với mỗi lô hàng miễn phí

Không phải "hàng này có tốn tiền không". Mà là: sau khi hàng về, ai là chủ của nó, và nó sẽ đi đâu?

Trả lời được hai câu đó, bạn biết ngay cách ghi sổ và cách tính thuế. Còn chưa chắc, Tax Health Check cùng Kaizen trả lời cùng bạn.

Việc bạn làm được ngay hôm nay

Lọc các tờ khai nhập khẩu năm nay có ghi "free of charge" hoặc "no commercial value". Với mỗi lô, hỏi kế toán: "Lô này giờ đang nằm ở đâu, và mình ghi sổ thế nào?"

Lô nào không có câu trả lời là lô cần xem lại. Tax Health Check giúp bạn xem hết trong một buổi.

Câu hỏi thường gặp

Hàng nhập khẩu không thanh toán có phải nộp thuế nhập khẩu không?

Có, trừ trường hợp được miễn thuế theo quy định. Thuế nhập khẩu và thuế GTGT khâu nhập khẩu tính trên trị giá hải quan, được xác định theo các phương pháp quy định kể cả khi hàng không phải thanh toán.

Tài sản công ty mẹ tặng cho công ty con có phải chịu thuế TNDN không?

Có. Tài sản được biếu, tặng bằng hiện vật là khoản thu nhập khác, được xác định theo giá trị tài sản và cộng vào thu nhập chịu thuế TNDN (Luật Thuế TNDN số 67/2025/QH15 và Nghị định 320/2025/NĐ-CP). Tài sản chỉ cho mượn thì không phải thu nhập.

Hàng mẫu tặng khách hàng có phải lập hóa đơn không?

Có. Hàng hóa dùng để biếu, tặng phải lập hóa đơn và tính thuế GTGT theo giá của hàng hóa cùng loại hoặc tương đương tại thời điểm biếu tặng, trừ hàng khuyến mại thực hiện đúng quy định (Luật Thuế GTGT số 48/2024/QH15).

Linh kiện công ty mẹ gửi để bảo hành có phải ghi nhận thu nhập không?

Không, nếu linh kiện được gửi để thực hiện nghĩa vụ bảo hành của hãng và có hồ sơ chứng minh. Doanh nghiệp theo dõi xuất, nhập linh kiện bảo hành riêng trên sổ kho.

Căn cứ pháp lý

  • Luật Hải quan 2014 và Luật Thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu 2016, cùng các văn bản hướng dẫn về trị giá hải quan, miễn thuế
  • Luật Thuế GTGT số 48/2024/QH15 và Nghị định 181/2025/NĐ-CP
  • Luật Thuế TNDN số 67/2025/QH15 và Nghị định 320/2025/NĐ-CP (thu nhập khác)
  • Nghị định 254/2026/NĐ-CP về hóa đơn, chứng từ điện tử
  • Nghị định 255/2026/NĐ-CP về giao dịch liên kết

Bài viết mang tính tham khảo, cập nhật theo quy định tại thời điểm đăng. Mỗi doanh nghiệp có tình huống riêng, hãy trao đổi với chuyên gia trước khi áp dụng.

Sổ sách sạch, thuế đúng, hợp tác bền lâu

Dù bạn cần tư vấn thuế, kế toán hay muốn hợp tác Liên minh, Kaizen phản hồi trong vòng 24h, miễn phí.