Tất cả bài viết

Cẩm nang FDI & Giao thương

Giao dịch liên kết: khi nào phải lập hồ sơ xác định giá, khi nào được miễn?

Công ty anh Minh được miễn lập hồ sơ giao dịch liên kết nhờ đúng 0,5%. Năm sau, Seoul định lấy đi chính 0,5% đó.

Phân tích nguyên nhânGiải pháp liên quan: Tax Partner

Cẩm nang FDI & Giao thương

Tóm tắt nhanh

  • Doanh nghiệp có giao dịch liên kết phải kê khai Phụ lục I cùng tờ khai quyết toán. Hồ sơ xác định giá phải lập trước thời điểm đó, trừ khi thuộc diện miễn.
  • Doanh thu dưới 500 tỷ và tỷ suất lợi nhuận đạt mức tối thiểu (phân phối 5%, sản xuất 10%, gia công 15%) là một trường hợp được miễn lập hồ sơ.
  • Được miễn hồ sơ vẫn phải tính giới hạn lãi vay 30% EBITDA. Khi kiểm tra, doanh nghiệp có 30 ngày làm việc để nộp hồ sơ.

Công ty anh Minh được miễn lập hồ sơ giao dịch liên kết nhờ đúng 0,5%. Năm sau, Seoul định lấy đi chính 0,5% đó.

Anh Minh gọi cho tôi lúc tám giờ tối, giọng vừa mệt vừa lo. "Chị ơi, Seoul báo năm sau tăng giá bán cho bên em 3%. Em có cần lo gì về thuế không?"

Anh Minh là giám đốc tài chính người Việt. Công ty anh phân phối đồ gia dụng, thuộc một tập đoàn Hàn Quốc. Nồi cơm điện, máy lọc không khí, máy hút bụi. Doanh thu khoảng 420 tỷ một năm. Toàn bộ hàng mua từ công ty mẹ, bán lại cho siêu thị và đại lý khắp Việt Nam.

Câu hỏi của anh nghe như chuyện giá cả. Thật ra nó là chuyện thuế lớn nhất của anh năm sau. Tôi hỏi lại anh một chữ "vì sao". Rồi thêm một chữ "vì sao" nữa. Đến chữ thứ năm, anh Minh hiểu ra. 3% tăng giá ở Seoul có thể thành hơn một tỷ tiền thuế ở Việt Nam.

Vì sao thứ nhất: "Vì sao em phải quan tâm giá mua của công ty mẹ?"

Vì công ty mẹ và công ty anh là hai bên có quan hệ liên kết. Mọi giao dịch giữa hai bên được gọi là giao dịch liên kết.

Với cơ quan thuế, giá trong giao dịch liên kết là giá có thể "sắp xếp". Công ty mẹ bán đắt cho công ty con. Lãi dồn về Hàn Quốc, thuế ở Việt Nam ít đi. Không ai nói tập đoàn của anh Minh làm vậy. Nhưng luật được viết để kiểm tra khả năng đó.

Vì vậy, giá mua của anh Minh không chỉ là chuyện thương lượng với Seoul. Nó là con số mà cơ quan thuế Việt Nam sẽ đặt cạnh giá thị trường để so.

Anh Minh nói: "Nhưng giá đó em đâu có quyết. Tập đoàn quyết."

"Đúng. Tập đoàn quyết giá. Nhưng công ty anh ký tờ khai thuế."

Vì sao thứ hai: "Vì sao năm nay em không phải lập hồ sơ?"

Năm ngoái công ty chỉ kê khai Phụ lục I. Không có bộ hồ sơ xác định giá dày cộp nào. Anh nghĩ đó là chuyện đương nhiên.

Không đương nhiên. Năm nay công ty anh thuộc một trường hợp được miễn. Doanh thu dưới 500 tỷ. Và tỷ suất lợi nhuận trước lãi vay và thuế đạt mức tối thiểu của ngành. Với doanh nghiệp phân phối, mức đó là 5%.

Tỷ suất của công ty anh Minh năm nay khoảng 5,5%. Vượt mức tối thiểu đúng 0,5%. Nhờ 0,5% đó, công ty khỏi lập hồ sơ quốc gia, khỏi xin hồ sơ toàn cầu. Cũng khỏi thuê chuyên gia phân tích so sánh.

Anh Minh im lặng một lúc. "Vậy là em đang đứng sát mép."

"Sát mép. Và Seoul đang định đẩy anh một cái."

Vì sao thứ ba: "Vì sao 3% tăng giá lại nguy hiểm?"

Tôi tính cho anh Minh bằng số tròn. Giá vốn hàng bán hiện khoảng 340 tỷ. Tăng 3% là thêm khoảng 10 tỷ giá vốn. Giá bán cho siêu thị không tăng theo thì sao? Lãi trước lãi vay và thuế giảm từ khoảng 23 tỷ xuống 13 tỷ.

Tỷ suất rơi từ 5,5% xuống khoảng 3,1%. Dưới mức 5% của ngành phân phối. Công ty mất quyền miễn lập hồ sơ.

Mất quyền miễn chưa phải là tệ nhất. Tệ nhất là con số 3,1% nằm trong hồ sơ. Nó rất có thể thấp hơn các công ty phân phối độc lập cùng ngành. Khi kiểm tra, cơ quan thuế có thể điều chỉnh lãi lên mức trung vị của các công ty so sánh.

Giả sử mức trung vị là 5%. Lãi bị điều chỉnh tăng thêm khoảng 8 tỷ. Thuế suất 20%, thêm khoảng 1,6 tỷ thuế TNDN, chưa tính tiền chậm nộp.

Anh Minh hít một hơi dài. "Ba phần trăm ở Seoul, một tỷ sáu ở Hà Nội."

"Và tờ khai thì ký ở Hà Nội."

Vì sao thứ tư: "Vì sao không phải công ty nào cũng lo chuyện này?"

Anh Minh hỏi, như tìm một chỗ dựa. Có vài trường hợp khác được miễn, nhưng không áp dụng được cho anh.

Có doanh nghiệp chỉ giao dịch với bên liên kết cũng nộp thuế ở Việt Nam. Cùng thuế suất, không bên nào được ưu đãi. Họ được miễn phần lớn. Công ty anh mua hàng từ Hàn Quốc, nên không thuộc diện này.

Doanh nghiệp có quy mô doanh thu và giao dịch liên kết nhỏ cũng có trường hợp miễn riêng. 420 tỷ thì không nhỏ.

Báo cáo lợi nhuận liên quốc gia áp dụng cho tập đoàn có doanh thu toàn cầu từ 750 triệu Euro. Tập đoàn của anh Minh vượt ngưỡng đó từ lâu. Nhưng báo cáo này thường do công ty mẹ lập và trao đổi tự động giữa các cơ quan thuế.

Vậy là con đường duy nhất của anh là giữ tỷ suất trên 5%, hoặc chuẩn bị hồ sơ đàng hoàng. Không có lối thứ ba.

Quyền kiểm soát kế toánQUIZ 4 PHÚTCông ty con của bạn hiểu số liệu của chính mình đến đâu, khi giá mua và giá bán đều do tập đoàn quyết? Trả lời vài câu, biết ngay mức kiểm soát kế toán của bạn.Thử ngay

Vì sao thứ năm: "Vì sao Seoul không biết chuyện này?"

Đây là câu hỏi gốc. Và câu trả lời làm anh Minh bất ngờ.

Đội định giá ở Seoul nhìn bức tranh toàn tập đoàn. Họ tăng giá vì chi phí sản xuất tăng, vì tỷ giá, vì công ty mẹ cần lãi. Họ không ngồi đọc ngưỡng miễn hồ sơ của Việt Nam. Đó không phải việc của họ.

Việc đó là của anh Minh. Cả tập đoàn chỉ có anh biết điều này. Ở Việt Nam, tỷ suất 5% của ngành phân phối có ý nghĩa đặc biệt. Nếu anh không nói, không ai nói.

Anh Minh cười gượng: "Vậy là em phải đi đàm phán với công ty mẹ."

"Anh phải đi giải thích với công ty mẹ. Giải thích bằng con số, không bằng cảm giác."

Ba lựa chọn đặt lên bàn

Tôi cùng anh Minh chuẩn bị một bản ghi nhớ gửi Seoul, đặt ba lựa chọn cạnh nhau.

Lựa chọn một: tăng giá mua 3%, đồng thời tăng giá bán cho siêu thị để giữ tỷ suất trên 5%. Phù hợp nếu thị trường chịu được giá mới.

Lựa chọn hai: tăng giá ít hơn, khoảng 0,5%. Tỷ suất ở Việt Nam khi đó vẫn trên ngưỡng 5%. Phần chi phí tăng còn lại tập đoàn tự hấp thụ.

Lựa chọn ba: tăng đủ 3%, chấp nhận mất miễn, lập hồ sơ xác định giá đầy đủ trước mùa quyết toán. Kèm theo là phân tích so sánh, chứng minh tỷ suất thấp có lý do kinh doanh thật. Ví dụ đang giảm giá để giành thị phần.

Mỗi lựa chọn có chi phí riêng. Nhưng lựa chọn tệ nhất không có trong danh sách: tăng giá mà không ai ở Việt Nam chuẩn bị gì.

Được miễn hồ sơ không có nghĩa là được miễn mọi thứ

Có một điều anh Minh cần nhớ dù chọn đường nào. Được miễn lập hồ sơ xác định giá không miễn giới hạn lãi vay.

Công ty anh đang vay công ty mẹ 80 tỷ để mở thêm kho. Tổng chi phí lãi vay thuần chỉ được trừ tối đa 30% của lãi trước lãi vay, thuế và khấu hao. Phần vượt chuyển sang kỳ sau, tối đa năm năm. Nếu tỷ suất lợi nhuận tụt vì tăng giá, trần lãi vay cũng thấp xuống theo.

Còn một mốc thời gian nữa. Khi cơ quan thuế yêu cầu ở bước tham vấn trước kiểm tra, doanh nghiệp có tối đa 30 ngày làm việc để nộp hồ sơ. Được gia hạn một lần, không quá 15 ngày. Hồ sơ không thể viết trong 30 ngày đó nếu dữ liệu của cả năm chưa ai thu thập.

Luật thuế mới cũng đã tách kiểm tra giá giao dịch liên kết thành một thủ tục riêng. Đó là tín hiệu rõ ràng về nơi cơ quan thuế muốn tập trung.

Cái kết của 0,5%

Ba tuần sau, Seoul trả lời bản ghi nhớ của anh Minh. Họ chọn lựa chọn hai: chỉ tăng giá 0,5% cho thị trường Việt Nam. Phần còn lại, tập đoàn điều chỉnh ở thị trường khác.

Anh Minh gửi tôi một dòng tin nhắn: "Lần đầu tiên em thấy công ty mẹ nghe công ty con vì một con số thuế."

Tôi trả lời: "Vì lần đầu tiên công ty con mang con số đến trước khi tập đoàn quyết."

Đó là kiểu việc chúng tôi làm trong Tax Partner: ngồi cùng giám đốc tài chính suốt năm, theo dõi tỷ suất lợi nhuận từng quý. Thấy mép vách trước khi tập đoàn đẩy, chứ không phải sau.

Đội sáng lập Kaizen có hơn 17 năm trong nghề, khởi đầu từ Big4. Chúng tôi đã ngồi cả hai phía bàn của những cuộc kiểm tra giao dịch liên kết. Câu hỏi khó nhất luôn là: "Vì sao năm đó tỷ suất của công ty lại thấp như vậy?"

Câu hỏi thật sự của giám đốc tài chính FDI

Không phải "công ty tôi có phải lập hồ sơ không". Mà là: tập đoàn đổi giá mua tháng sau, bạn có biết tỷ suất của mình rơi xuống đâu không?

Biết trước thì có cái để nói với công ty mẹ. Không biết thì chỉ còn cái để giải trình với cơ quan thuế. Tax Partner cùng Kaizen giúp bạn biết trước.

Việc bạn làm được ngay hôm nay

Tính tỷ suất lợi nhuận trước lãi vay và thuế trên doanh thu thuần chín tháng đầu năm. So với mức tối thiểu của ngành: phân phối 5%, sản xuất 10%, gia công 15%.

Nếu khoảng cách dưới 1%, bạn đang đứng sát mép. Một buổi làm việc với Tax Partner trước khi tập đoàn chốt giá năm sau là thời điểm đáng giá nhất.

Câu hỏi thường gặp

Doanh nghiệp nào được miễn lập hồ sơ xác định giá giao dịch liên kết?

Các trường hợp tại Điều 20 Nghị định 255/2026/NĐ-CP, trong đó có doanh nghiệp có doanh thu dưới 500 tỷ đồng và tỷ suất lợi nhuận thuần trước lãi vay và thuế trên doanh thu thuần đạt tối thiểu: phân phối 5%, sản xuất 10%, gia công 15%.

Hồ sơ xác định giá giao dịch liên kết phải lập khi nào?

Phải lập trước thời điểm kê khai quyết toán thuế TNDN và lưu tại doanh nghiệp. Khi cơ quan thuế yêu cầu trong quá trình tham vấn trước kiểm tra, thời hạn cung cấp không quá 30 ngày làm việc, được gia hạn một lần không quá 15 ngày làm việc (khoản 3, khoản 4 Điều 18 Nghị định 255/2026/NĐ-CP).

Được miễn lập hồ sơ có phải tính giới hạn lãi vay 30% không?

Có. Khoản 3 Điều 20 Nghị định 255/2026/NĐ-CP quy định doanh nghiệp được miễn vẫn phải xác định chi phí lãi vay được trừ theo giới hạn 30% tại khoản 3 Điều 16.

Báo cáo lợi nhuận liên quốc gia áp dụng cho ai?

Áp dụng cho tập đoàn có tổng doanh thu hợp nhất toàn cầu từ 750 triệu Euro, với cơ chế miễn nộp tại Việt Nam khi báo cáo được trao đổi tự động giữa các cơ quan có thẩm quyền (Điều 19 Nghị định 255/2026/NĐ-CP).

Căn cứ pháp lý

  • Nghị định 255/2026/NĐ-CP về quản lý thuế đối với doanh nghiệp có giao dịch liên kết (Điều 5, Điều 16, Điều 18, Điều 19, Điều 20)
  • Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15
  • Luật Thuế TNDN số 67/2025/QH15
  • Nghị định 132/2020/NĐ-CP, sửa đổi bởi Nghị định 20/2025/NĐ-CP (áp dụng đến kỳ tính thuế 2025)

Bài viết mang tính tham khảo, cập nhật theo quy định tại thời điểm đăng. Mỗi doanh nghiệp có tình huống riêng, hãy trao đổi với chuyên gia trước khi áp dụng.

Sổ sách sạch, thuế đúng, hợp tác bền lâu

Dù bạn cần tư vấn thuế, kế toán hay muốn hợp tác Liên minh, Kaizen phản hồi trong vòng 24h, miễn phí.